وزارت معادن افغانستان مطالعات و سروی معادن این کشور را با تیمی از متخصصین و کارشناسان بخش معادن ایالات متحده امریکا به پایان رساند.
وزارت معادن افغانستان کار استخراج بخشی از معادن این کشور را تا بهار سال آینده آغاز خواهد کرد.

 
وحیدالله شهرانی وزیر معادن به روز شنبه در یک نشست خبری مشترک با معاون وزیر دفاع امریکا در بخش اقتصادی، ضمن توزیع این مطلب گفت، نتیجه تیم بررسی متخصصین امریکایی نشان می دهد که مطالعات و بررسی های در سی درصد قلمرو افغانستان صورت گرفته و دیده شده است که به ارزش سه تریلیون دالر ذخایر معدنی در آن وجود دارد.

وزارت معادن در سال 2005 میلادی تفاهمنامه ای را در زمینه مطالعات دخایر زیر زمینی افغانستان با ایالات متحده امریکا به امضا رساند. به اساس این تفاهمنامه دولت افغانستان نتیجه تحقیقات قبلی را که متخصصین شوروی سابق در زمینه استخراج معادن در افغانستان انجام داده بودند در اختیار تیم متخصصین امریکایی قرار داد که آنها با استفاده از آن تحقیقا ت فضایی، کار های سودمند را در زمینه تثبیت ذخایر زیر زمینی افغانستان انجام دادند.

متخصصین امریکایی در نظر دارند تا در زمینه به مطالعات و بررسی های شان ادامه بدهند.

آقای پاول برنگلی معاون وزارت دفاع امریکا در بخش اقتصادی در نشست خبری با وزیر معادن افغانستان، گفت امریکا تا اکنون ده ها ملیون دالر را طی چند سال گذشته در جهت تحقیقات فضایی برای معادن افغانستان به مصرف رسانیده و این همکاری ها در زمینه استخراج معادن ادامه خواهد یافت.
وی در ادامه گفت:
« هدف امریکا اینست که ظرفیت وزارت معادن افغانستان را بالا ببرد تا در سال های بعد خود بتواند پلان های انکشافی خود را برجسته و کار بالای آن را آغاز نماید .
ما مطمین هستیم که درآینده انجام این کار از سوی کارمندان با تجربه اداره جیولو ژیکی ممکن خواهد بود.»

وزارت معادن افغانستان در تلاش تشکیل اولین مرکز جیالوجی است تا از طریق این مرکز، فعالیت های بخش معادن افغانستان و قرارداد های آن را تسریع بخشد.

وزارت معادن افغانستان در حالی کار های عملی را در زمینه استخراج معادن افغانستان انجام داده است که هنوز هم نگرانی های در زمینه استخراج غیر فنی وغیر مسلکی و هم چنان حیف و میل منابع زیر زمینی در این کشور وجود دارد.

ولی مقامات وزارت معادن افغانستان می گویند که تمام ذخایر زیر زمینی از طریق پروسه داوطلبی های بین المللی به مزایده گذاشته خواهد شد.

آقای شهرانی گفت که افغانستان با شمولیت در سازمان بین المللی ابتکار شفافیت در استخراج معادن افغانستان اقدامات موثر را انجام داده است.

مقامات وزارت معادن افغانستان نگرانی ها در زمینه تامین امنیت منابع زیر زمینی این کشور را بی اساس خوانده و گفته اند که به زودی یک لوای خاص در زمینه حفاظت از معادن افغانستان به کار آغاز خواهد کرد تا از حیف و میل این دارایی های عامه جلوگیری به عمل آید.

da.azadiradio

با گذشت یک هفته از حادثه غمناک غرق شدن ده ها پناهجوی افغانستانی در آبهای یونان، تا هنوز از سرنوشت زخمی شدi گان و کسانی که از این حادثه جان سالم بدر برده اند، خبری در دست نیست.

خبرگزاری های یونان روز یکشنبه 23 جنوری سال جاری خبر از غرق شدن یک کشتی حامل پناهجویان در آبهای یونان داده بودند. گفته می شود با این کشتی 263 پناهجوی افغانستانی، کرد وعرب عازم کشور ایتالیا بودند که کشتی در اثر طوفانهای شدید دچار حادثه شد وتعداد زیادی را به کام مرگ فرو برد.

در این باره در تماس تلفونی که با پناهجویان افغانستانی در شهر آتن داشتم از چگونگی حادثه پرسیدم. پناهجویان می گویند که به جز از چهار سرنشین این کشتی که شهروندان ترکیه وسومالیا بودند، بقیه همه افغانستانی اند و اینکه تاهنوز از تعداد کشته شد ه گان اطلاع دقیقی در دست نیست.

آنها می گویند پلیس یونان گفته است که در این حادثه 26 نفر که همه پناهجویان افغانستانی هستند کشته شده و90 تن دیگر زخمی شده اند. از سوی دیگر با گذشت یک هفته از این حادثه تاهنوز پلیس یونان به خبرنگاران وگروه های امداد اجازه نداده است تا با، بازماندگان این حادثه صحبت کنند.

نایل شکوری سخنگوی موسسه نور در آتن می گوید؛ احتمال می رود تعداد کشته شده گان خیلی بیشتر از تعدادی باشد که تاهنوز از سوی مقامات یونانی تایید شده است. او همچنین می گوید اینکه چرا مقامات پلیس به خبرنگاران و گروه های امداد اجازه نمیدهد تا با بازماندگان این حادثه ارتباط برقرار شود، سوالات زیادی را برای ما خلق کرده است.

آقای شکوری همچنان با انتقاد شدید از مسئولین سفارت افغانستان دربروکسل که در یونان نیز مسئولیت دارند، می گوید، چهار پناهجوی کُرد وعرب که از این حادثه جان سالم بدر برده بودند، بلافاصله با تماس مقامات سفارت کشورهای شان از قید پلیس آزاد شدند ولی مقامات سفارت افغانستان در بروکسل در باره نزدیک به 259 پناهجوی افغانستانی هیچ اقدامی نکرده اند.

او می گوید، در این باره سه بار با یکی از مسئولین سفارت افغانستان در بروکسل درتماس شده است ولی مقامات سفارت ابتدا، از این حادثه حتا اظهار بی اطلاعی می کردند ولی پسان ها گفتند که منتظر اند تا مقامات وزارت خارجه یونان در این باره به آنها گزارش دهد. ازسوی دیگر مقامات سفارت افغانستان از پناهجویان خواسته اند تا گزارشی را در باره حادثه تهیه نموده وبه آنها بفرستند تا آنها از چگونگی این حادثه با خبر شوند.

گفته می شود که تمام پناهجویان افغانستانی که از این حادثه جان سالم بدر برده اند، توسط نیروهای پلیس یونان، به بازداشتگاه ها انتقال داده شده اند. با این حال هم اکنون نزدیک به 1000 هزار نفر از شهروندان افغانستان که درمیان آنها زنان وکودکان نیز شامل هستند در زندان های یونان به سر می برند وصد ها تن دیگر نیز در خیابانها سرگردانند.

ازسوی دیگر ده ها پناهجوی افغانستانی بیش از یک ماه است که در یونان به خاطر برخورد های بد دولت مردان یونان دست به اعتراض زده اند وتعدادی از آنها در هفته گذشته لب های شان را به نشانه اعتراض هم دوخته اند.

در یک خبر دیگر، پلیس یونان اعلان کرده است که چهار قاچاقچاقی انسان را که شامل یک افغانستانی و سه عرب هستند بازداشت کرده است. گفته می شود کشتی پناهجویان که در روزیکشنبه در آب غرق شد توسط همین قاچاقچیان به ایتالیا انتقال داده می شد.

منبع :ازدست رفته ها

قرار معلوم تا هنوزدرباره لهجه وگویش عامیانه زبان مردم هزاره تحقیقات بسیار محدود بوسیله دانشمندا ن روسی ودنمارکی- کاندید اکادمیسن

شاه علی اکبرشهرستانی- حاجی کاظم یزدانی و صاحب این قلم قبلا انجام شده است ولی متاسفانه تااکنون در باره لهجه وگویش مردم هزاره

 آثاری تحقیقی بیشتری در دسترس قرار ندارد امید واریم در آینده کار تحقیقی بیشتر وجامعتری صورت گیرد،که میتوان با سازماندهي وتلاش

 جمعي،خردمندانه، وباخود گذری به این هدف مهم رسيد.

قسمت دوم:

حرف ” ب”

دری هزاره گی

پرحرفی = بیت بیت

پدرکلان = باکول

کوتاه قدوفربه = بورمه غای

آش همراه روغن = بلوماق

طفل سرزبان = بت بوهد

فواره آب = بول بولاق

برگ وورق = بلگگ

چشمه بغل کوه = بولاق

سختی = بای له

دفعتا = بایله پولوم

گوساله نر = بورپو

گیاهی کوهی= برغس

نی قلم = برغنه

قطارعلف دروشده = باریم

کلوله لشم = بوغانه

قدو قامت = بییه

گذاشتن = بیل

عقاب = بورگوج

بدقواره وبیباک = بی قاش قو

پندیده گی چشم = بوره جی

حرکت کردن = بوچوق

راه باریک کوهی = بارمل

گروگان = باریمته

زن برادر = بی کای

سرکش وبیپروا = بایوسر

کم مقاومت = بی جیل

تسخیر باسخن = بله بودی

شعله آتش = بول درگی

مقاوم ودوامدار = بول غوتو

بزرگنمائی = برم جی

ساجیق = بوگای

دره میان دوکوه = بومگ

کمین گرفتن = بوغوچی

نورافشانی =بلاغ ده

به کمرم =به سیروم

صحبت تیز =بیل بیلگ

غالمغالی =بیل لاسی

داخل جوال = برجیله

صندوق کلان = باروود

حیوان خصیه پشت = بوردگ

پوست ران = بیل چیق

کاردکلان = بوگ ده

ریسمان باربند = باله بار

بیحال و خسته = بی لاز

پرتاب چیزی به سرعت= بیربیل جی

باران = بارو

برقک زدن = برغانک

بریان = بیریو

عروس = بیری

بچه من = باچی مو

پرنده خوردولاغر =بابورغنه

آبکشی و تطهیر =بولوغو

گیاه کوهی خوردنی= بلدرغو

گندنه وپیاز کوهی = بولو

آش خمیری =بال گیو

ناگهانی = بی بول غه

قربانت شوم = بالای بورتوشه وم

بام خانه = بل خه نه

دویش خمیده = بوگ بوگ

غالمغالی = بوقاسی

پول‌دار = بای یو

خیاطی خط لباس = باخیه

درخشنده = بل لس

بره ها = برگو

نواسه ها = بره گو

برای کسی =بالدی ایگو

سطحی = بلای لو

دانه دمبل زیربغل = بیل چیرغه

بچه خاله = بوله

پراگنده شدن جمعیت = بوته را

خجور خمیرباروغن = بوسراق

تفاله چربی حیوانی = بورداغ

صدای بلند خشن = بوغ

درخشنده گی خفیف = بل بلک

خراب کردن = بیروکدو

بالا = بولو

بالایش = به لی شی

ناف حیوان = بولداق

لحاف کلان =بغ بند

بیاور = بایرو

اطفال خوردسال = بچکی چا

برادران = بیرارو

دعای مریضی = بی سمیل

قهرشدن وتهدید = بربوزگ

عجله درکار = بروفله

قهرشدن وتهدید = بربوزگ

عجله درکار = بروفله

کسی راپیش کرده = بروف کده

ژولیده ونامنظم = باژبرق

نمیدانم = به چوم

برای تو = بلدی شی

فشاربدهید = بی شیلپید

قهرساختن = بوغوس دلجی

ناگهان برخاستن وبی احتیاطی = بربغله

کلوله وگرد = بوغوندگ

بگذار = بیل

پدرکلان = به کله

ذره چشم = بریلی چشم

گاونر = بوغه

چهره خشمگین = بوکره

پراگنده ساختن = بوترادلجی

گذشتاندن = بورلجی

مریضی ازترس پیداشده =بوغمه

تارپشمی برای گلم = بافه

مادرحال جن ودیو = برزنگی

دستکش گندم درو = بی لای

موی سر نامنظم = بژغل

یک توته زمین برای کشت دهقان=بوگری

چادرخالخالی سوراخدار = بوقه ره

تپه وبلندی =بوغوندی

خرچ بدون سنجیش = باله بورود

لفاظی وزبان بازی = بازته لش

ولخرچ وبی احتیاط = بی ایف

بستره پیچ = بوغ بن

شفاف وصاف ولشم = بولول

گورکردن = بوغوجی

اخذکن وبگیر = بیس ته نو

نهال خاردار = بورغوسو

تحفه عروسی =بوخچه

علف هرزه کوهی = بوته رنغو

گوشه چیزی = باغل لو

حراف و پرگوی = بیله سی

تهدیدوسرزنیش = بی خای بی خای

مصرف پول = بورشاو

بیائید = بید

مردوزن بدکاره = بدگشت

پسر وبچه = باچه

بدجنس وبدذات =بدرگ

برآمدن = بور

بدقواره = بدسامبل

آزان مرغ = بنگ

اعانه وکمک = باسمه نی

ثروتمند = بیانگ

یکدسته = باوچه

بوم وبوف = بایه قوش

تنبل وبیکاره = بی کمر

کری پای = بوربی

احتیاط = بولغه

کامل = بوتوم

بجنبان =بولگن

بجنبان = بوج بنو

خواب شوید =بوفتو

شب گذشته =بی گاینه

بیگانه = بی گنه

طرفداری = برگیرله

بوی کردن = بوی چی له

رشدکردن = بری کدو

قطع کردن = بیریدو

جوشیدن مایعات = بل به لک

باربندی کالا = برسیله

کوهان شتر = بوکو

بستن بندآب = بوگ

بهاری = بارنه

بالائی = بورنه

حمله کردن =برغوله

فربه ساختن گوسفند= بورداقی

شهبازوعقاب = بورگود

چشمه کنارکوه =بولاق

استطاعت وتوان =بولقیه

مخفی کردن =بوخه چی

نبات خوردنی = بی جین دگ

حیوان چارپای = بوده

بی بی = زن سادات

آبکش کردن کالا =بولغودلجی

زورمند =به قور

آماسیدن ازمریضی = بوغوز

خزنده زهردار = بوی

زن برادر =بیکه

دگمه = بوچی

لگن خاصره = بوکه

سرتپه =به لی بند

صدقه توشوم =بلای بورتوشوم

برویم = بوری

گیاه طبی =بزباش

زشت کار =بابونه

پرنده شکاری =باشه

********************************* *********************************

حرف ” پ”

دری هزاره گی

فضله گوسفند = پیش قیل

بازی زنانه = پیش پو

جای آفتابی = پیتاو

گلیم =په لاس

فراموش کردن = پورموشت کدو

کم ارتفاع = په غج

تپه هموار = پامی

تماماً = پگ

تکه پای پیج =پی تاوه

کاملاً کور = پیت کور

زکام =پی شی گگ

پیراهن بره کی = پیش پی تاو

خودراجمع کردن = پیندی کدو

مغرور =په روفتو

چیزی کم وزن وسبک= پش پول

درین اواخر = پس قد

پشم =پاشوم

پیراهن = پی رو

راش بیل برفپاک =پارو

خلق تنگی =پی خگده

پوچی = بی حیائی وبیشرمی

چیدن گیاه هرزه = پوجی

شوربای روغن باآب =پی یاوه

فضله مرغ = پی خیل

دانستن =پی بورده

مثل ومانند = پی روود

گریستن = پیخ پوت

پرتاب کن =پورته کو

مطابق وبرابر =پی لو

ازنظرانداخته شده = پورته غو

قدکوتاه = پخ تگ

ریسمان ضخیم =پی چول

پنیدیده = پولدو

شال وپاتو = په ته کای

پیشرو = پیش لو

تکه پیراهن =پیروغو

خودخواه =پوگ

لکنت زبان =پولاسی

ملامت = پورده

تنفس کردن =پش پوش کدو

عوضی کارکردن= پول غو

چوب دستک بام =پول غو

ران انسان = پات

سخت زدن =پت

تهدیدکردن =په ته که

گلیم کهنه =په تگ

خورخورکردن =پوخس کدو

کم جرئت وترسو =په سگده

پختن کوزه =پاجه ده دو

نفس سوختگی = پی چه نگ

تنبان =پای جومه

فرسوده وغمگین =پارقود

عبرت گرفتن =پانیادشدو

گیاه کوهی =پالی

پهلوان =پاله وو

همواروپهن =پام

شیرحیوان نوزائیده =پی له

ظرف چوبی =پی له

سقف خانه =پوشتی پول

تقسیم کردن = پاره دلجی

پیوندزدن تارگلیم =په ته لیز

درهم وبرهم =پی چی لگ

تماماً =پگ شی

کثیف = په تل

فهمیدن = پای افته دو

آخرماه =پوری

هدهد وشانه سرک = پوپوگ

پشیمان ونادم =پوشومای

قطعه زمین =پته هی

دیوارگلی =په خه سه

تلاش و تپیدن = پرپل ده

آخرین محل شرط = پی ته

بهتان = پیته لوم

گوشه و انزوا = پیغوله

شکستن =پی چی

کندن پروبال =پوددلجی

سرنگون =پوله

نازک وکم مقاومت =پودده

فراوان وزیاد =پی رأی مو

پوست کاه پورشده = پوستیل

تپیدن = پخسیدو

گول زدن = پی تای

نادم وپیشیمان = پیش مو

اخلالدرکاری =پیچی لخسانی

پشتاره =پنده کی

تنبل وبیکاره = پاش تای

آهسته راه رفتن =پشت پشت

قبرستان = پای کل

کل وسرتاس =پوتور

اندازه =پی بنه

درخت کناردریا =پاده

پف کردن آب =پورج

آماس کردن = پولدودلجی

انتیباه گرفتن =پنددلجی

ادامه دارد…

———————————————————————————————-

قسمت سوم:

دری هزاره گی

حرف “ت”

ریسمان وتناب = تناوو

سِرگین حیوانی = په تگ

لگد مال = تای له غه

بیهوشی ازگریه زیا د = ته سه ره

مسخره کردن =تامخره

چوب دستی =ته یغ

تحریک وامرکردن = توشدلجی

آفتابه گلی = توتوگ

محکم وپور = تیرین جه

قوم وطایفه = تول وته بر

قرعه وطالع = تزغه نه

جوالدوز = تی به نه

پنهان کردن = تاشه دلجی

نگاه کن =توخ کو

تکیه کردن =تولغه دلجی

ماما = تغائی

فرق سر =توله غه

خشک کردن =تونجی دلجی

گپ زدن =توره

مستقیم وراست =توغری

قاصد راستگو = تنالواج

وچقورعمیق = تخ تخسو

خرگوش = تو لای

تیله کردن = تیلگو

حمایه = تای جوری

مستقیم = تودرس

تنبان = تامبو

زیربغل = تای قچیق

راست وروک گفتن= توردگوئی

نازک = تونوک

ستون چوبی = تونی

چوندی گرفتن= توندی گرفتو

پالیدن چشم پت = تر تغله

لحاف بالای تنور = تافتی

ختنه ناشده = تا کور

چور وچپاول = تاله کدو

عجله وسراسیمه = تلاتوف

ذوق ومیل = تله واس

لانه جانوران = تات

کاکا = تا ت

سنجیش = تخشیش

برف باری = توغل

غذای پس مانده = تای بخشی

پیش راندن چیزی = توشه

خالی کردن =تگ

پایین = تایلو

عجالتاً = تاوسارونه

خلاص شدن = تامو

نفس سوخته = توکشیله

چمن =تاله

توگمه کرتی = توبچی

گردش با عصا چوب= تیاغله

تخمین = توگل

فرمان دادن = توش کدو

خواستن = تلپیستو

پالیدن درتاریکی =تاب تاووش

قرض گرفتن جنسی=تیرمویتاو

وارخطا برخاستن =تا ته له

اسپ دواندن =تاختو

لباس دوختن =تیبچی

کلچه روغنی =تیکی

پنهان شدن =تیرکگ

پناه جستن =تورجی

بادست پالیدن =تیم تله

زکام =توماو

عینک زانو =تیکی گگ

ساعد و بازو =تاو له یک

تریخچه چوب=تارمه شه

تاهنوز = ایسره

بچشم مالیدن =تابوخ

تندرست =تکرای

دره سبزپائینی =ته گیو

بز نر =ته که

چوب تروباریک =تال

خودخواه =تامتیگ

فرق سر =ته راغ

آرنج =توغای

تنفس شدید =توکشی

تکان داددن =توکه

توشی =بیگار

تقلید صحبت =تاولی

رسیدن به چیزی =تیم چه له

خمیردانی چوبی =تیپ شی

تسلیم دادن = تاوول

سخن بیهوده = تود تود

حصه وپارچه = تغمه

هوشیاروفعال = تی چو

شاخه درخت = تربور

توفان =تل غاق

فرش گلیم = تی پائی

هلاک کردن = توتلجی

کمکاری =توقچی

توظیف کردن =توشلجی

مقاومت کردن =توختلجی

تخریب شده =تیرو

توردادن =تورلجی

تخم وروغن =تافه

تمام کردن = تامولجی

پناه جستن =تورجی دلجی

جویچه =تراز

حیوان خرگوش مانند=تبرغو

تلخان = تلخو

چوچه خرموش =تولکه

اجماع مردم =تول تولگ

دروغگوئی =تقل پقل

دروغ گفتن =تقله

ریاکاری =تل پل

سرما خوردگی =تو مه غاو

کاسه چوبی =تی به شی

معطلی =تل مه تگ

زیر ران = تقیم

گلوله = ته پر پلی

پناه بردن =تیمه جی

بربه بردوختن کالا =ته ریز

مقاومت =توخته

رنگ گاو مایل به سبزی=تی ری لو

پرنده خاکی رنگ =تختی

رودر رو =توخشی

چمن دانه دارووقد کوتاه = توگ

پندیدگی کف پای = تاوره

مهمانداری زیاد =تیاقکشاله

آهسته مشک زدن =تیلتیل

سراشیبی تند =تورگو

پاره کردن شکم حیوان = تی ته ره

روی راست =توت قری

چهره وصورت = تل لت

آدم سیاه چهره = تارغیل

خجالتی =توگ تو نوگ

قد کوتاه = تاندای

خیز برداشتن = تیت گری

شاخ میانخالی که پف میشود=تول دو

لیسیدن زیرکاسه =تی قپ خور

نوک دم اسپ وگاو =توغول

حوصیله ومقاومت =تیپ چی

پوست رنگ کرده گاو = تی غولی

**********************

دری هزاره گی

حرف “ج”

نرم کردن خوشه گندم = جوغول

کف دست تا آرنج = جور

خواهرزاده = جی یه

گریبان ویخن = جاغه

حیوانات راپیش کردن =جی له

سوختاندن موی =جور مه له

خوابگاه وتخت خواب =جاگه

تیزوچالاک =جلدگ

جوجه شتر =جونگای

چالاک و تیز =جلگ

دلاوری =جیرگه

هوشیاروزیرک =جوله گمک

لبه زمین زراعتی =جه غه

کناره گیری =جه غه ده

برابروپیوند =جوب

باحوصیله =جیرگه تو

باندازه ضرورت =جوب غو

تکه جیب کرتی =جیب غو

جابجاکردن =جیب جه گه

کم حرف =جیزی

قواره وقیافه =جرجیست

طفل گریانوک =جیره سی

ژندهپوش =جولگ

لحاف پور پینه =جول

گاونرجوان = جونه گا

لگد مال کردن =جغول ده

حلقه کلی بند =جیبگیر

لحاف =جم خیو

خونابه زخم =جه رد

همت =جورگه

تنبل وعاطل =جوربغل

دوغ وماست = جورغات

بخیل و حسود = جای سور

بلند = جیگ

تاربسته کننده یخن =جغ بن

مجرد وتنها =جاره

تنبل وبیکاره = جی بولغه

زحمت ورنجکشی =جی فا

گوشت حیوان لاغر =جی بول غه

گیاه روی آب =جیم بغه

پیوندداده چیزی =جل غل جی

تصادم وبرابرآمدن چند چیزباهم =جب سر

لجام اسپ =جوجی

مهارت وزرنگی =جه وانگ

حرکت تند قلب =جه غو

پیازه و بوته تربوزه وکدو =جله نگ

ریشه وبیخ چیزی =جیر

مالیات دولتی =جیغات

خسیس و ممسک =جیب لگ

اسپ سرخ رنگ مایل به سیاهی =جی رو

نوعی نی باریک ونازک =جیره سو

سال شمسی حیوانی =جیل

دام تله وبند =جغ

دلدلزار =جغریق

وادارکردن بکاری = جه غرجی

انجام دادنکاری =جلجی

فراوانی =جم جاما

شاخچه =جه گل

جادو =جنتر

آشتی دادن وبرابرهم وزن =جوبه جی

شوخی =جوبی له

طفل نوزاد = جولغی

درخشندگی =جل جلگ

روده دراز =جی له سو

تسمه کمربنداسپ =جی ریم کش

عجزوتوبه =جیگی جیگی

بوته خاکی رنگ کوهی =جیر جیرگ

تهدیدو چشم کشیدن =جغرچی

چسپیدن ظرف = جس چی

*************************

دری هزاره گی

حرف “چ”

گریان دادن = چخرلجی

خورد و کوچک =چوقای

تندبادوبرف =چپ قو

تاجرحیوانات = چولی

بزورداخل کردن به چیزی= چی قی

بزماده جوان = چاپوش

ظرف کم عمق =چه له غای

نان چکیده در تنور = چه قیده

جاسوس = چوغزگ

بوت چوبی دهقانی بالای برف = چاوغال

بوت از پوست خام حیوانی =چاروغ

سینه = چی جین

هوای ابری و تیره =چوم

چاق وفربه = چاغوندر

پاره ودریده = چگ

اندازه ومقیاس =چغ له

آلوده وکثیف =چلتق

دروغگوی و زبانباز = چل قاو

پندیدن شکم وچنگال = چم به

تارونخ = چوغ

رسیمان پوست حیوانی =چر ماینه

سیلی وتپانچه =چه پاک

شکست خورده =چولول

خمیده وکج شده = چور

فرصت یافتن = چوله مجل

سوراخ وروزنه = چوله

چوپان = چوپو

فکرواندیشه =چیگ

چرتی وفکری = چیگی

باهوش وزیرک = چوردک

دزدی کردن =چورکدو

شقیقه = چاقو

چکگ = چه قق

هیزوم جمع کردن = چیو چینگ

سِرگین حیوانی = چلمه

گوش گرفتن = چولغا

فکرکردن =چوردکدو

ظرف کم عمق = چه دگ

تنبل وعاطل =چته کای

لفاظ و دروغ‌گو = چه لی

سست وبی حال =چه دای

چاشت = چشت

چاق وفربه = چاغوم بای

لفاظی و پور حرفی = چل چل

کف زدن =چه پاگ

خرچنگ =چنقیش

پوست کردن = چولجی

گنجایش وقدرت =چم

قدرت وتوان =چی نه

چطوروناله = چوناس

گوش کردن =چیغ لا

کوری دست وپا وقلم = چیمکه

خم شدن = چوگ

خوردقیافه وکوچک =چولدی

سوزش وخله زدن زخم = چیرککله

جرقه آتش = چیرغگ

پرتاب سنگ بادوانگشت =چین گگ

سخت ومحکم =چینگ

لک لک = چیله وو

غربال گندم = چدله

نیرنگباز = چه لوس

پرنده کنار آب = چاوچلی

باهم در آویختن وجنگ = چل شدو

غارت کردن = چه پیو

شریک = چل

گودال وجال = چی بی

بسیارخورد = چوقای

جوجه کبک =چورپه

فعال وذکی =چسپو

اداره کرده = چیلو قینجی

آوازخوانی = چیق چه رو

غالمغال =چیر چیله

خمیده وکج = چم بول

قاشق و چمچه کلان =چاموک

زور آزمائی = چی نه ده

بافشار دردست گرفتن =چینه تیش کدو

کرندوآله تیشه مانند = چپ تور

چپن زنانه = چاپو

چهارکنج وچهار گوشه = چر چی

مانده گی و خستگی پای = چر چه

پالخمان ابلق بافته تارپشمی = چیم چرغه

کلوله آرد و روغن = چوبجوش

فشرده وخورد شدن = چورغید

رفتارکبک = چم چری

پرنده خوردرنگ سبز =چم چیکی

شخص بزرگو هوشیار =چی بیل

زائیدن سگ و پشک = چو چه له

ظرف کم عمق = چاد

چوچه نوزاد بقه =چم چه که مو

چیزی خورد و کوچک =چه قول

شخص دلسوز =چه گر

قرضداری کم =چه گانه

حلقه تکه زیر دیگ =چم بر

درز کوه = چپرگ

تنور = چاوقفی

لشم کرده برآمد =چو بری

لرزش آب و خم خم شدن = چور چورک

رازکه حفظش مشکل باشد =چیو چیو

صدای مشکوله وباران = چلق چلق

چال بازی = چل چه لگ

آب خوردن و جذب رطوبت = چوش دلجی

با زور وقدرت وچنگالدار = چمبل تو

قدرتو زور = چینه

چوب دراز =چوچله

راه رو میان برف = چیر

پاشیدن علف =چیر چی

سخن چین =چغولگ

سینه بغل = چی جیگیر

سبد کوچک =چولگ

کنده درخت چند شاخه دار = چرش قا لی

غذای هوسانه = چیس که

صرفه جوئی و گذاره کردن = چم کدو

کارتوس و پتاقی = چشن جی

خراشید ه گی = چوب جی

گردن بند وزیور زنانه = چاو کلی

لونگی = چیل تار

ادامه دارد…