افغانستان سرزمینی است که مردم آن باساختارمتفاوت, قومی , زبانی ومذهبی ، دریک جغرافیائی واحد زندگي وهرکدام ویژه گیهای قومی و اتنیکی جداگانه ومختص به خودها رادارندولی هیچیک ازاقوام ازلحاظ تعداد نفوس به تنهائی اضافه ازپنجاه فیصد نفوس عمومی کشوررا پوره کرده نمیتواند که افغانستان رامیتوان سرزمینی ازگنجنيه ها وثروتهای غنی اقلیتهای قومی درجهان نامید،

اما باوجود شعارهای کاذب نظامهای حاکم درباره ملت واحد وکاربردمقوله های وحدت ملی تا اکنون درین سرزمین ملت واحد ایجاد نشده است درطی مدت بیش ازیکقرن اخیراقوام محروم افغانستان چندین بارقربانی بازیهای سیاسی ونظامی داعیه داران کسب قدرت بوده است.گرچه باوجودتشدید اختلاف دیدگاه ها میان کابل ومقامات امریکائی برسرتلفات نظامی افرادملکی درکنرومطرح نمودن ایجاد پایگاه دایمی نظامی امریکا درکشوروسردی روابط میان امریکا و پاکستان درباره موضوع فیصله قضائی مقامات پاکستانی درمورددپلومات امریکائی وبرخی مسایل دیگردرین اواخیراقای.حامد کرزی ازبرگزاری لویه جرگه سنتی خبرداده است که او با تدویر این لویه‌جرگه چند هدف مهم را نبال ومیخواهدعملا پارلمان کشورراکه مورد قبولش نیست به حاشیه رانده، طرح‌ حضور طالبان درقدرت ومشروعیت ریاست جمهوریش را که بارها ازعدم مشروعیت آن سخن گفته شده است تا توسط لویه‌جرگه جدید کسب مشروعیت نماید.

اقای کرزی گفته است که منافع ملی افغانستان،توافق كشورهای همسایه وآغازسپردن مسوولیت به صورت تدریجی ازنیروهای خارجی به افغانها بعد ازسال نوخورشیدی وغیره مسایل دیگردعوت ازلویه جرکه کنونی راضروری میسازد.

اقای کرزی بنابرمشوره ناسالم حلقه تیم حاکم برای تقویت نمودن وجههء ملی اش بیشترازهمه مصروف بحران سازی درکشوراست وموضوع ایجاد پایگاه نظامی دایمی امریکا درافغانستان رابیشتردرمیان مردم دامن زده تا نظریات مخالفان راتقویت ودرموردایجاد پایگاه نظامی موردنظرذهنیت مردم راعلیه حضوردوامدارامریکا تحریک ومقامات امریکائی را زیرفشارسیاسی قراردهد.

ازآنجائیکه لویه جرگه یا مجلس بزرگان افغانستان سوغاتی است ازفرهنگ مردم قبایل کوه نشین سلیمان یعنی ازصوبه سرحد پشتونخواه پیشاورکنونی پاکستان که ازگذشته ها برای کشورما به ارمغان آورده شدند که این مجلس ازآغازتااکنون نه تنها مشکلی را برای مردم این سرزمین حل نکرده است،بلکه بیشترخصوصیت تکقومی داشته وبه اقوام  دیگرهیچگونه ارتباطی ندارد. جرگه های قبایل کوه سلیمان ازحالت و شکل قبیلوی ومحلی خویش بعد ازتشکیل دولتها زیرنام  افغانستان کنونی چهره دولتی و حکومتی را بخود اختیارنمود وهمواره دولتهای استبدادی ازلویه جرگه بحیث وسیله سرکوب ارزش های دموکراسی وقانونیت- تقویت نظام های تکقومی وشکست نهضتهای عدالت خواهانه درکشور استفاده برده است زیرا جرگه هاریشه درساختاراجتماعی قبایل دارد واصطلاح جرگه یعنی این نهاد قبایلی درمیان مردمان سرزمین پشتون تبارکوه سلیمان واطراف آن درچند قرن گذشته رواج داشت وبعد ازآن که سرزمین کنونی ما نام حکومت افغانستان را بخودگرفت وجرگه های قبایلی کوه سلیمان اسم لویه جرگه رابخودداده است و سالهاست که نظامهای استبدادی خاندانی وانحصارگرا درافغانستان ازلویه جرگه ها برای اهداف سیاسی نظامها ومشروعیت دادن استبداد وانحصارقدرت برای قوم حاکم استفاده سوء مینمایند چون درساختارونشستهای قومی ومجلسهای مانند لویه جرگه، رای گیری وابراز نظرآزادانه وجود ندارند وفقط چند تن بصورت سمبولیک ونمایشی نظریات نظام حاکم رابرای بقیه سخنرانی میکنند وتصمیم نهایی با برگزارکنندگان لویه جرگه است که چگونه مخالفتها را درین مجلس مهار کنند.سران حکومتهای استبدادی همواره  لویه جرگه های سمبولیک وفرمایشی  رابرای،به اصطلاح تصمیم گیری درمعضلاتی که دولت درحل آن معضلات عاجزمیشوند تا تصامیم نهایی رابه آن واگذار ومیخواهند پروگرام سیاسی نظام حاکم واهداف ضد مردمی خودها را ازطریق  تدویرلویه جرگه مشروعیت می بخشند.

چنانچه لویه جرگه خورشید سرخ قندها رکه درآن احمدخان درانی بزورلشکریکه از حکومت نادرافشاربرایش به میراث رسیده بود خود را درین جرگه منحیث پادشاه تعین کرد ولی متاسفانه  بعد از آن در زمان شاه امان الله لویه جرگه پغمان بیک لانه تخریب نهضت  جوانان افغان وقوانین نسبتا دموکراتیک آن دوره منجرگردید ومانع تطبیق پروگرام اصلاحی شاه امان الله  و ابزارسیاسی دراختیار مخالفین آن حکومت گردید که باعث سقوط وسرکوب نهضت جوانان افغان ومشروطیت دوم شد .چند دهه اخیرتاریخ معاصرافغانستان نیزگواهی میدهد که  نادر خان – ظاهر شاه – ببرک کارمل- داکترنجیبالله زیرنام لویه جرگه ها واقای ربانی وگروه طالبان تحت نام دین و اهداف قوم گرایانه و با الاخره لویه جرگه اضطراری زمان اقای کرزی  نیز ازین گونه بازیهای سیاسی بوده است که ازلویه جرگه ها شورای علما ی دینی وشورای حل وعقد فرمایشی شامل برخی افراد اجیر شده برای سرکوب ارزشها ی دموکراسی و تطبیق قانونیت بهره برداری گردیده است فعلا نیز اقای کرزی برای مشروعیت بخشیدن حکومتش میخواهد با دعوت ازلویه جرگه نمایشی چهره انتخابات تقلبی ریاست جمهوریش را ترمیم و درمورد برخی مسایل قابل اختلاف با حامیان جهانیش را ازطریق این لویه جرگه حکومتی شامل برخی افراد خریداری شده فیصله های موردضرورت را ازنام وعنوان این جرگه تصویب نمایند.

افغانستان درتاریخ معاصرش شاهد، توطئۀ های گوناگون دشمنان خارجی ونابرابری ملی، دراثر بیدادگری  تیم حاکم، دربرابر خواستهای عدالت خواهانۀ اقوام محروم کشوربوده است ولی در طی چند دهه اخیر دستگاه استخباراتی  پاکستان با استفاده ازگروه های افراطیجنگ طلب ازجمله طالبان و القاعده وبا صدورجنگ درافغانستان برایش سپر دفاعی تهیه میکند ، اما نقش پنهانی انگلستان  نیزدرخصوص حمایت از ین نیروهای تروریستی، محوری شکل‌گیری گروه متحجری بنام طالبان بشمارمیرود.چنانچه  حضورتنهائی نیرویهای انگلیسی درولایت هلمند ،که این ولایت رابمرکزمطمئن تجمع هزاران جنگجوی داخلی و خارجی تبدیل و باعث بحثهای مختلف نسبت بماهیت ماموریت نیروهای بریتانیایی درافغانستان گردیده بود ومساله انتقال مخالفین توسط هلیکوپترهای خارجی،بشمال نیزقمست اعظم اتهام بسوی نیروهای انگلیسی درآن زمان درازمیشده است ،مقامهای انگلیسی بارها ازبازگشت دوباره طالبان به ساختارسیاسی افغانستان حرف زده وچندین‌بارمیزبان برخی ازسران طالبان بودند؛ آقای کرزی نیزهمواره ازطالبان به عنوان برادران ناراضی یاد نموده چون جناب شان چندان دراز بین بردن تروریستهای طالب مصمم نیستند و نمی خواهند قومی را که خودش به آن وابسته است از بین ببرد،زیرا مشاورین ارشد ریس جمهور یا وابسته به گروه طالبان و یا حزب اسلامی حکمتیار هستند، که این خود با عث کندی پروسه عملیاتهای ضد تروریستی توسط دولت کابل گردیده است چون پاکستان آنقدر نفوذ بالای این گروه تروریستی دارد که همیشه پلانهای به اصطلاح صلح آمیز اقای کرزی را درنطفه خنثی میسازد بطور یقین افغانستان بعد ازخروج  نیرو های بین المللی محل امن تراز سالهای 90 برای فعالیتهای تروریستی طالبان والقاعده تبدیل خواهد شد.

وما شاهد حملات بیشتر درسراسر جهان توسط این گروه مخرب خواهیم بود.برای بیرون رفت ازین بحران باید استراتژی اقای رییس جمهوررا درمقابل طالبان تغیر دا دکه طالبان را نه از زاویه قومی بلکه منحیث دشمنان مردم افغانستان وجامعه جهانی تلقی نماید. با وجود این همه تلاشها برای اثبات تروریست بودن طالبان ازسوی جامعه جهانی طی ده سال گذشته، بازهم رئیس جمهورقصد دارد به طالبان مشروعیت سیاسی ببخشد و آنها را به عنوان یک سازمان ایدئولوژیک و سیاسی مطرح کند ولی با وجود آن هم طالبان میگویند که ما برای مذاکره شرط داریم و اولین شرط خروج نظامیان خارجی ازکشوراست شرطی که نه غربیها به آن عمل میکنند ونه مردم افغانستان به آن دلخوشند

 درهرصورت مشکل مابا طالبان نیست با پاکستان است.اگرپاکستان مداخله نکند دیگرهیچ پدیده ای بانام طالب وجود خارجی نخواهد داشت.                                                                                           .-14- ماه- مارچ– سال 2011                                                                                 

ضمن تبریک هشتم مارچ بدین مناسبت مقاله ی که در سیمینار مزاری و عدالت اجتماعی در هلسنکی مورخ 05.03.2011توسط خانم مهناز حیدری قرائت شده بود به نشر می سپاریم.

درسالگرد شهادت  شهید مزاری , آن مدافع صادق واستوار حقوق کتمان شده ی زن افغانی قرار داریم .هر سال درین روز ها, دها وصدها هزار مردم زحمت کش ما وبه خصوص زنان رنجدیده افغانستان در داخل وسراسر جهان, از سالگرد شهادت  شهید مزاری  تجلیل به عمل می اورد. درین  یادواره ها  بیشتر از سیاست ها  ودیدگاهای  ملی  وانسانی آن مرد بزرگ در حوزه ی سیاست تجلیل می گردد. نظرات  واندیشه های  آن شهید که با جسارت در دفاع از حقوق انسانی زنی محروم جامعه افغانی   بیان شده است, کمتر مورد توجه قرار گرفته است. درین نوشته کوتاه در رابطه به اصل حقوق زن به  سه موضوع اصلی مختصرا اشاره می نمایم:  زن در اسارت فرهنگ قبیلوی  , زن در زنجیر ستم اسلام طالبانی وزن در اندیشه شهید مزاری. 

1/ زن در اسارت فرهنگ قبیلوی :

مردم افغانستان در فقدان دانش واگاهی و در سایه ی ساطور حکومت های قبیلوی از تبعیض و نابرابری ها ی بسیاری رنج برده است. درین میان زن به عنوان جنس نا برابر , انواع مختلف ستم های مضاعف را کشیده است. فرهنگ مرد سالاری  به خصوص هنگام که از پشتوانه ی رواج و فرهنگ عشیره ی وقبیلوی , بر خوردار باشد, تصور کنید چه ستم های بر زن, بعنوان انسان روا داشته ویا می دارند.

 درین قانون زن حق انتخاب ازدواج ندارد . زن در بازار عنعنات قبیلوی  به فروش می رسد. مردان بدون هیچ دلیلی می توانند چند ین زن که نه ,کنیزداشته باشد. خشم وخشونت مرد خشم خدا است. زن در خانه ها زندانی  و نسل به نسل از هر گونه حقوق مدنی, تحصیل, ازدواج , طلاق, ملکیت وحقوق ابتدایی مثل اختیار اولاد وفرزندان اش محروم است. هر گاه زن خواسته اند , با گریه وزاری, بر این همه ستم های هولناک فریاد کشد, بسیار به راحتی  به قتل رسانده اند ویا بینی اش را بریده است . هیچ کسی , هیچ دادگاهی و هیچ قانونی در افغانستان, به تناسب رنج واندوه زنان,از انها دفاع نه نموده است.

2/ زن در زنجیر ستم اسلام طالبانی :

دین خدا وتمام اندیشه های آسمانی وزمینی از برابری  انسان سخن گفته است , ارزش ها وحرمت انسان را به یک سان پاس داشته است. اما بر داشتی مرد سالارانه  وطالبانی از دین در افغانستان باعث شده است که تبعیض جنسی, مردان بر زنان را مشروعیت دهد .بر تری جنسی  ونابرابری حقوقی را رسمیت بخشد. بیاید به خاطر زن که مادر است, اعتراف کنیم که اکنون در کشورما اسلام  بعنوان یک وسیله ضد زن مورد سوء استفاده  فراوان قرار گرفته است. درین اعتقاد زن از ابتدای ترین حقوق انسانی  به حکم شریعت طالبانی  محروم واسیر است. درین گونه اندیشه ها زن انسان کامل نیست . زن ناقص است . زن نه تنها حق ملکیت ندارد که خود ملک وطلق مردان است. در منطق انها زن عیال واموال است. وبالاخره محرومیت از هر گونه حقوق انسانی داستان ساده ی رنج زندگی زن افغانی است. اندوه زندگی زن افغانی دامنه دراز تری دارد که بماند.

3/ رهای زن در اندیشه ای شهید مزاری.

شهید مزاری مخالف هیچ قوم وملیتی نبود او فریاد رنج ستم های بود که بر تمام انسانهای  آن سرزمین رنج وعذاب رفته بود.البته که آن مرد با شهامت, نمی توانست با انحصار وزور گوی سازش نماید . شهید مزاری با طرح تامین حقوق ملیت ها ونظام حقوق فدرالی  نه تنها از حق تعیین سرنوشت مردان واقوام کشور سخن می گوید که , ازادی ورهای زن رانیز مطرح می نماید. شهید مزاری در رابطه با حقوق انسان بسیار حساس وبا شهامت بود.

 او از هزاره  و زن هردو موجود کتمان شده به صراحت دفاع نمود. موجودات را که مخالفین اش به حکم شریعت خود ساخته , اسارت اش را می خواست. شهید مزاری در باره حقوق زن می گوید:  (( زنان از کلیه ی حقوق انسانی برخور دار هستند ومی توانند در همه ی عرصه های حیات اجتماعی , سیاسی کشور فعال باشند . انتخاب کنند وانتخاب شوند.))

 اینها ودها نمونه های است که آن شهید به صراحت وبا الهام واستناد از دین خدا از زن دفاع نموده است. من بعنوان زن ومادر که رنج ستم تمام زنان افغانستان را با خود دارم , باور دارم  نظام سیاسی که شهید مزاری طرح کرد و در پای تحقق آن با جسارت وصداقت تا اخر ایستاد , برادری ملیت ها وبرابری حقوق انسان افغانستانی را تامین می کرد. آن مرد جسوروبی باک با هر گونه ستم در افتاد . ستم قبیلوی, ستم  انحصار طلبی, ستم جنسی  وسرانجام  از پای افتاد وخون ان مرد بزرگ توسط طالبان جاهل به زمین ریخت . باور دارم که از خون او, لاله ها می روید وستار های می درخشد وآینده سبزودرخشانی را برای مردم ما ,رقم می زند.

درود بر شهید مزاری  وسلام بر ازادی .   

مردم قدرشناس افغانستان درین روزها شانزدهمین سالروزشهادت استادعبدالعلی مزاری اسطورهءماندگارملی را گرامی میدارند.افغانستان تعداد کثیری ازمبارزین ملی، راازمیان اقوام گوناگون دردامنش پروریش دادندکه توانستند

با مبارزات دادخواهانه خودها بنیاد ستم وبیدادگری ملی،رابچالش بکشند وشهید مزاری نیزیکی ازهمین چهره های ماندگارتاریخ ورهبربی بدیل وتعویض نا پذیرملی است که صدای برابری حقوق اقوام درتقسیم قدرت را با تشخیص  درست شرایط زمانی وتقاضای دادخواهانه اقوام محروم کشورمطرح ونظربه درک و شم سیاسی که داشت توانست برای اولین بار شعا رتامین برابری وتساوی حقوق اقوام گوناگون رامتناسب با شعاع وجودی نفوس شان در قدرت ارایه ومبارزه دادخواهانه را دربرابرزورگوئی – تبعیض قومی ونژادی وزبانی وتغییردرساختارادارهء دولتی رارهبری وتا اخربرای انجام این رسالت بزرگ به پیشرفتندولی براساس توطیهءاستخبارات خارجی جان شرینش راازدست داد ونامش را درزمرهءمبارزین ملی تحت اسم بابه مزاری ثبت تاریخ مبارزات عدالتخواهانه افغانستان نموده است .

افغانستان سرزمینی است باساختارمتفاوت, قومی , زبانی ومذهبی بابیش از16قوم خورد وبزرگ ، دریک جغرافیائی واحد زندگي وهرکدام ویژه گیهای قومی جداگانه خودها رادارند.ولی هیچیک ازاقوام ازلحاظ تعداد نفوس به تنهائی اضافه ازپنجاه فیصد نفوس عمومی کشوررا پوره کرده نمیتواند که افغانستان رامیتوان سرزمینی ازگنجنيه ها وثروتهای غنی اقلیتهای قومی درجهان نامید،اما باوجود شعارهای کاذب نظامهای حاکم درباره ملت واحد وکاربردمقوله های وحدت ملی تا اکنون درین سرزمین ملت واحد ایجاد نشده است

 طوریکه شهید مزاری میگفتافغانستان به مردمی تعلق داردکه رنجهای قرون متمادی تبعیض وبیعدالتی رابا تمام وجود ش بدوش میکشند که برای تامین عدالت اجتماعی بایدقراردادهای کهنه درافغانستان دگرگون شوند ویگانه راه حل بحران افغانستان را وحدت ملي وتامین حقوق همهء اقوام به حقوقشان میدانستند.درشرایط پیچیدهء سیاسی ونظامی دهه نودمیلادی که افغانستان به چندین ساحهء قدرت درمرکز, شمال ,جنوب وشرق تقسیم شده بود وخطرجدی آهنگ تجزیه طنین اندازبود وکشوررا بطورعملی خطرتجزیه تهدید میکرد شهيد مزاري برای جلوگیری ازتجزیهءافغانستان طرح نظام فدرالی را پیشکش وطرفدارتحكيم عدالت اجتماعي ورفع ستم تاریخی مظالم گذشته وسهیم نمودن اقوام درتقسیم قدرت, نابودی انحصارقدرت و ایجادفضای دموکراتیک درافغانستان ازطریق تطبیق نظام فدرالي دركشور بود.ولی تجزيه طلبي رابه شدت رد ميکرد.وایشان میگفت چون نظامهای سیاسی درافغانستان ازبسترقومی برخاسته وعامل ستم وخشونت است که حتی براقوام خود نیز رحم ومروت نمی کنند. ازآنجائیکه نظامهای دولتی جهان برمتمرکز وغیرمتمرکزتقسیم میشوند، دولت فدرال دولتیست که برپایهءعدم تمرکزقدرت ویکی ازاشکال دولتهای مدرن بوجودمیآید.وفدرالیسم عمدتا با دوگرایش درساختارهای اجتماعی بشری عرض وجودمینماید:اول گرایش اتحاد ممالک کوچک دردرون یک ساختارکلان بعنوان یک قدرت بزرگ درعرصهء بین المللی، دوم گرایش حفظ هویتهای کوچک درسایهء حقوق شهروندی درساختاربزرگتردولتی با حفظ هویتهای کوچک درقالب یکرژیم حقوقی مشخص است. باید درطرح مشاركت تناسبي اقوام درقدرت باتقسيم قومي قدرت اشتباه نشودچون درتقسيم قومي قدرت مقامات دولتي برمبناي شخصي وموروثي ميان اقوام تقسيم ميشود.درحاليكه درمشاركت تناسبی اقوام،لياقتهاي افراد ومعيارشركت دادن اقوام بميزان نفوس شان درقدرت مدنظراست.نظام فدرالیرا اکثرا ممالک دارای ساختارچندین قومی انتخاب نمودندکه فعلا اکثرکشورهای پیشرفته صنعتی صاحب این سیستم سیاسی درممالک شان هستند وکشورسوئیس یکی ازقدیم ترین کشورفدرال درجهان است وتجربهء نظام فدرالی درپاکستان کشورهمسایهءماکه چهارقوم عمده ازجمله پنجابیها ,سندیها,بلوچها وپشتونها درتشکیل آن نقش قابل توجه داشتندنیزموجوداست.

گرچه برای حل بحران افغانستان دیدگاه های مختلفی ازسوی تحلیلگران مسایل سیاسی ارایه شده است.اما باوجود حضوریک دهه نیروهای نظامی ناتوهنوزهم جنگ وخشونت پایان نیافته وازمیان مردم بیگناه کشورقربانی میگیرند واوضا ع سیاسی و نظامی افغانستان نسبت به سالهای دهه نود میلادی چندان تغیر فاحشی نکرده است و هنوزهم صداوآهنگ تجزیه براساس تداوم خشونت و جنگ وتشدید انقطابهای قومی بلند است که پلان انتقال جنگ از جنوب به مناطق شمال– مرکز و ساحات هزاره جات خطرتجزیه شدن افغانستان را بیشترازگذشته ساخته است برای جلوگیری ازتجزیه و رفع بحران طولانی مدت طرح نظام فدرالی برای رهائی  کشورازخطر تجزیه و بحران درازمدت پنداشته میشود زیرا اگرطرح نظام فدرالی گناه وبدعت میبود امروز پاکستان فدرالی وجود نمیداشت وباید تاحال بچندین پارچه تجزیه میگردید درحالیکه پاکستان کنونی بیک مملکت پیشرفته و اتومی مبدل گردیدند گرچه مداخلات چند دهه اخیر پاکستان درمسایل سرنوشت سازافغانستان همیشه مشهود بوده است درحالیکه پاکستان خودبوسیله یک نظام فدرالی براساس تناسب و ترکیب قومی نفوس اداره میشود اما برای مردم افغانستان نظام فدرالی را با درنظر داشت ترکیب قومی و جغرافیائی جائیز نمیداند که این تفکر مداخله گرانه پاکستان درمغایرت کامل با منافع عمومی مردم افغانستان را نشان میدهد طرح نظام فدرالی نباید مخالفین آنرادرکشورهراسان سازندچون برخی ازنخبگان سیاسی انحصارگراتطبیق نظام فدرالیرادرافغانستان بخاطرطرفداری ازنظام سیاسی متمرکزنادیده گرفته وبرنظام قوم گرایانه صحه میگذارندکه بامنافع جمعی اقوام تحت ستم افغانستان دشمنی شمرده میشودچون سیاست درنظامهای استبدادی، ازمعنای اصلی خود خارج شده وبه دسیسه های تیم حاکم،برتبلیغ شایعه پراگنیها تنزل یافته تااستبداد گری واستبداد پذیری را درتارپود زنده گی اجتماعی اقوام محروم کشورنهادینه وبابرخوردهای عظمت طلبانه گروه های حاکم درطی سالیان متمادی بحران بی اعتمادی ملی را بیشترمیان اقوام این سرزمین ایجاد نموده استاما ساختارواقعیت اجتماعی وجغرافیائی افغانستان، بیشترین ارتباط با سیستم فدرالی دارد ونظام فدرالی پاکستان میتواند جهت الگوسازی برای نظام فدرالی درافغانستان معیارتطبیق قرارگیرد وبراساس فیصله کنفرانس بن که تنا سب نفوس اقوام عمده چهارگانه را معین کرده است که میتوان با اشتراک اقوام ,ازبک,تاجک,هزاره وپشتون  طرح نظام فدرالی را در کشورعملی نمود.تا زمانیکه طرح الگوهای ساخت دولت درافغانستان با ظرفیت شفاف ومبتنی برمدرنسازی دولت؛درحد طرحهای اتنیکی ارایه نگردد،ابهام درین زمینه پایدارخواهد ماند. طرح نظام فدرالی درافغانستان براساس ساختارقومی وجغرافیائی ونزدیکیهای فرهنگی دارای ایالتهای مستقل خواهد بود ورهبران ایالتی فدرال توسط مردم همان ایالت انتخاب ودرمقابل مردم جوابده است وهرگاه ازعهدهء کاربدرستی برآمده نتواند،باردیگرانتخاب نمیگردندودرباره برتریهای نظام فدرالی باید گفت که حکومتهای فدرال ازحکومت مرکزی درسیاست خارجی اطاعت داشته.وهربخش بايد ازقوانين عام کشور پيروی ودربخشهای نظامی و سياسی، بايد تابع مرکز باشندوایالات درداخل یک دولت واحد،تجزیه ناپذیرونیرومندقرارخواهندگرفت وقانون دموکراتیک درنظام فدرالی بحمایت یکدیگررشدمینمایند ومتحدانه برعلیه تبعیض وامتیازوخود برتربینی،خودکامگی واستبداد ودیکتاتوری،ازطریق وضع قوانین ومقررات فرعی،لوایح وپلانهای متودیک راعملی، میکند.سیستم فدرالی منحیث یک نظام دموکراتیک،درهمبستگی،دروحدت ودرجوش وخروش ودررقابت سالم،دررشدوانکشاف عرصه های مختلف اقتصادی واجتماعی وفرهنگی ودرایجادمحبت وصمیمیت بین اقوام کشورورقابت سالم ارتباط تنگا تنگی دارد.اگربصورت واقع بینانه بحران کنونی افغانستان مطالعه شود صفحات شما ل ومناطق هزاره جات مرکزی وپایتخت افغانستان نظربه مناطق جنوب وشرق کشورازامنیت وثبات نسبی برخوردارند که میتوان افغانستان کنونی را بمناطق امن وناامن تقسیم وتطبیق نظام فدرالی را درتمامی قلمرو این سرزمین یکی از راه های غلبه برچالشهاي موجود دانست، الگوی دولت فدرال نمونه ازهمچونگرشی نسبت به حل بحران درافغانستان است باتطبیق يك دولت قدرتمند فدرالی درافغانستان اقوام گوناگون مشارکت خودها را ازطریق حکومتهای ایالتی ومرکزی لمس وبرنظام ریاستی تکقومی سه سده اخیربرای همیشه نقطهء پایا ن گذاشته خواهد شد.وبااستفاده از تجارب کردستان عراق درمناطق شما ل-هزاره جات ومرکزافغانستان بازسازی زیرساختها ی اقتصادی-فرهنگی ونهادهای جامعه مدنی راباید رشد داد تا برای مردم این ساحه زمینهء اشتغال یابی بیشتر فراهم وجلو رشد اندیشه های طالبی والقاعده درین مناطق خشکانیده و به مرورزمان درمحاصره مردمان طرفدارصلح ودموکراسی این مناطق قرارخواهندگرفت.

شهید مزاری میگفت که تشكيلات اداري قبلي،درکشورظالمانه بوده، که تاهنوزمیراث شوم آن درین مناطق بیداد میکند چون.نظامهای استبدادی گذشته تقسیمات ملکی تبعیض آمیزی را درصفحات شمال وساحات هزاره نشین کشورعملی وهزاره جات رادربیش ازهفتاد واحدهای اداری وولسوالی ودریازده ولایات وابسته ساختند که بطورنمونه میتوان ازوابستگی ولسوالیهای دایکندی,شهرستان وگیزاب هزاره جات به ولایت ارزگان یاد آوری نمود که بایدمردم این ولسوالیها الی رسیدن بمرکز ولایت ازبالای ولایتهای بامیان ,میدان وردک-,غزنی , زابل ,قندهار وهیلمند عبورمیکردند تا خود را به ترینکوت مرکز ولایت ارزگان میرسانیدند وشما خودقضاوت نمائید که آیا این تشکیلات دولتی ظالمانه وتبعیض آمیزنبوده است؟ و هم چنین درباره تقاضاهای مکررمردم هزاره جات بخاطرتشکیل ولایتهای جدید جاغوری و بهسود و پنجاب نیز وضعیت بدینگونه است که این سه ساحه ازلحاظ ترکیب قومی وجغرافیائی تکثر نفوس ومشکلات چراه گاه ها با اقوام کوچی که نظامهای استبدادی بیش از یکقرن است که ازکوچیها بحیث ابزارفشارعلیه مردم مناطق هزاره نشین استفاده میکنند وعدم تجانس قومی با اقوام مناطق همجوارنیز نیازمندی جدی دارند تا سه ولایت جدید پشنهادی که سالهاست ازطرف مردم آن محلات تقاضا گردیده منظورگردند.

برای دستیابی به راه حل بحران افغانستان تطبیق نظام فدرالی براساس ترکیب وساختار قومی و مناطق جغرافیائی درافغانستان یگانه راه حل بیرون رفت ا زبحران دیرپا وخونین کشورویکی ازراه های حل معقول درجامعه چندین قومی وایجادنظام مردم سالاردرافغانستان بوده که تسهیلات بیشتررا برای مردم کشورفراهم خواهد کرد.تا اقوام گوناگون افغانستان خودها را درسایه نظام فدرالی شریک همه ءمسایل سیاسی این سرزمین احساس نمایند.چون افغانستان سرزمین کثیرالقومی است که هریک ازاقوام چهارگانه کشورسرزمین ومناطق طبیعی وجغرافیائی خویش دارند ودرگذشته ها نیز این ساحات دردوره ءحکومتهای گوناگون بنامهای باشنده گان این منا طق یاد میشدند.با درنظرداشت گذشتهء تاریخی ساختاراداره دولتی درافغانستان وبا استفاده ازتجارب کشورهای همسایه وبراساس تناسب ترکیب اقوام عمدهء چهارگانه وطبق نامهای قدیمهء مناطق مختلف کشور ازلحاظ-ترکیب قومی وموقعیت جغرافیائی وبخاطر جلوگیری ازخطرتجزیه وحل بحران فعلی افغانستان رامیتوان به ایالتها ویا فدرالها زیرنامهای ایالت- ترکستان , ایالت شما ل ویا کوهستانات ,ایالت غرجستان ویا هزارستان مرکزی وشمالی:ایالت جنوبغرب.وایالت جنوب شرقی نامگذاری نمودوهم چنان.برای حفظ هویت قومی وحقوقی اقوام گوناگون افغانستان درستون ملیت وقوم تذ کرهءهویت بایدهرشهروند کشوربنام قوم وملیت که منسوب است تحریریابد یعنی شهروندهزاره بنام قوم هزاره وشهروندازبک بنام قوم ازبک تحریرگردندتاهیچ یک ازاقوام به بهانه تعلقیت قومی– زبانی ومذهبی مورد تبعیض وبیعدالتیهای هویتی قرارنگیرند وهمه اقوام کشورخودهارا صاحب سرنوشت مشترک سیاسی درینسرزمین بدانند.

طرح پشنهاد درباره نظام سیاسی فدرالی درافغانستان یکطرح ابتدائی ومقدماتی و یکی ازرا ه های حل برای بیرون رفت ازبحران فعلی کشوراست وبرای کسب معلومات بیشتراز دیدگاه های من در باره نظام فدرالی میتوانید مقالات سه گانه مرا درسایتهای انترنیتی مطالعه  نمائید اما ا زنظرمن هنوزهم باید کاری تحقیقی  بیشتری بالای طرح نظام فدرالی صورت گیرد.   اندیشه وتفکرسیاسی تقسیم قدرت میان اقوامرا که شانزده سال قبل شهید مزاری مطرح نموده بودوخوشبختانه امروزدرهنگام نیکوداشت ازشانزدهمین سالگردآن شهید بزرگوارزمینه تطبیقی پیدا نموده ومحترم عبدالروف ابراهیمی یکی ازشخصیتهای ازبک تبارافغانستان به صفت رئیس شورای نمایندگان پارلمان کشوردربلند ترین مقام تقنینی دولت کنونی انتخاب گردیده است که بعدازچندین قرن انحصارقدرت برای اولین باریکی ازچهره های سیاسی جامعه ازبک تباربه این مقام میرسدودراصل حقانیت آرمانها ونظریات دوراندیشانه شهید مزاری راثابت مینماید.چنانچه درکشورفدرالی امریکا اقای بارک اوبامایک شخصیت سیاسی سیاه پوست بقدرت میرسد وامروز یگانه کشورابرقدرت دنیا رارهبری میکندودرکشوربزرگ  وپرنفوس هندوستان اقای مانموهن سینگ ازمیان اقلیت قومی سیگ دودوره صدراعظم کشورهندوستان میشود که اوتوانست درطی مدت کارش کشورهندوستان یک میلیاردنفوسی را بیکی از قدرتهای بزرگ اقتصادی جهان تبدیل نماید این دو تغیر درسرزمین فدرالی دردوقاره جهان کنونی اتفاق افتاده است که شباهت بیشتر به این رخداد کشورما نیزدارد.گروه طالبان میخواهند خشونت ونا امنی رادرمناطق شمال , هزاره جات ومرکز افغانستان توسعه دادهتاسایه شوم عملیتهای انتحاری این گروه تروریستی درساحات متذکره نیزانتقال یابد براساسگزارشهایاخیرشماریازرهبرانوفرماندهانطالبانبیکیازکشورهایاروپاییانتقالدادهشدهبودکهبرخى از مقامات حکومت بصورت سرى باآنان وارد مذاکره شدند

ولی مردم افغانستان میخواهد که پیشبردمذاکرات با طالبان علنی وشفاف باشد، قرارمعلوم ،این تلاشها برای حفظ منافع پاکستان ازآدرس گفتگو‌ با طالبان،بوده تا مدیریت افغانستان به دست پاکستانیها سپرده وپای طالبان را بقدرت سیاسی درکابل بکشانند، مردم ما حق دارندتا دراین مورد نگران باشند که مبادا این پنهانکاریها زمینه را برای ایجاد بسترتاریک دیگری فراهم کند؛ وبگونه‌ء بسیار پنهانی،میخواهند سایه‌هایی رابرسرنوشت مردم افغانستان حاکم گردانند که خیلی وحشتناک وخطرناک خواهد بود .

 بحران افغانستان یک معضله درون ساختاری قومی بوده.وتا زمانی که تغیردربسترفرهنگ وسنتهای طا لب سازی صورت نگیردمردم افغانستان همواره با تفکرواندیشه های طالبانی مواجه خواهد بود واکنون که خصلت قبیلوی باشریعت وارزشهای قبیلوی اعراب آمیخته شده وشریعت طالبانی وتروریزم رادرمغزجوانان قبایل تزریق وآنانرا قربانی تعصبات  قبیلوی وشریعت طالبانی ساخته و میخواهد دیگراقوام افغانستان را نیزقربانی تروریسم وافراطگرائی سازند.اگرروابط قدرت درافغانستان برمبنای ارزشهای  دموکراتیک وشگافهای جامعه برپایۀ باورهای شهروندی فعال نگردندوهویت،زبان ,مذهب وفرهنگ اقوام محروم  وتساوی حقوق همه اقوام ، قدرت تامین نشوند امکان به وجود آمدن اعتماد بین اقوام درین کشورناممکن خواهد بود،زیرااعتماد را باید ایجاد کرد،اعتماد باعملکرد صادقانه ساخته میشود.چون اعتماد راهش راازمیان عملکردصادقانه،احترام متقابل وحضوراقوام ویکدیگرپذیری درمیان اقوام دریک کشورچند قومی بازی میکند. و آغازکارسمینار را به نمایندگی از ستاد برگزاری محفل اعلام میدارم                                              

 روح شهید مزاری شاد،راهش پررهرو وآرمانهایش جاودان باد
                                                        پنجم – ماه – مارچ – سال -2011-عیسوی