امروزه زندگی از نوع شهری نیاز به قوانین، ارتباطات و تعاملا ت خاص خود دارد و هرگونه وقفه، کوتاهی و نادیده گرفتن قوانین و آداب شهرنشینی و رعایت نکردن حقوق دیگران، تنش ها، خشونت ها و ناملا یمات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی بسیاری را دامن می زند. افراد حتی در درون خانه خود هم باید با نوع رفتار خود مراعات همسایه ها را داشته و به حقوق آنها احترام بگذارند.
انسان ها در زمان های نسبتا دور که هنوز شهر ها به صورت امروزی شکل نگرفته بودند بسیار آزادانه تر زندگی می کردند و هیچ حد و حصری را برای خود قائل نبودند. شاید ضرب المثلی مانند <چهاردیواری، اختیاری> از همان زمان ها شکل گرفته باشد

ولی امروزه زندگی از نوع شهری نیاز به قوانین، ارتباطات و تعاملا ت خاص خود دارد و هرگونه وقفه، کوتاهی و نادیده گرفتن قوانین و آداب شهرنشینی و رعایت نکردن حقوق دیگران، تنش ها، خشونت ها و ناملا یمات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی بسیاری را دامن می زند. افراد حتی در درون خانه خود هم باید با نوع رفتار خود مراعات همسایه ها را داشته و به حقوق آنها احترام بگذارند.

این احترام به حقوق متقابل از زمانی شکل گرفت که جمعیت شهرنشین افزایش یافت و هر روز که می گذشت شهر ها نیز گسترش پیدا می کرد. به طبع آن مناسبات اجتماعی میان مردم نیز پیچیده تر از قبل می شد؛ پس زندگی اجتماعی نیازمند قوانین و ساختار هایی بود که با این رفتار های شهر نشینان هماهنگ باشد. گی ارمه، در کتاب <فرهنگ و دموکراسی> می نویسد: شهروندی فقط از لحظه ای آغاز می شود که انسان در ها را به روی کسانی که با او فرق دارند، بگشاید. شهروند کسی است که قواعد سلوک دموکراتیک را می داند و ارزش های اخلا قی آن را می شناسد.

قوانین مربوط به شهر نشینی امروزه در قالب شهروند تداعی می شود، شاید واژه شهروند در میان کتاب ها و روزنامه ها غریبی نکند اما در متن جامعه هنوز میهمانی ناخوانده محسوب می شود و هنوز هم در تعریف آن ابهامات زیادی دیده می شود. جامعه شناسان شهری و متخصصان فنی شهر سازی و معماری بر این باورند که میان شهرنشینی و شهر نشین تفاوت زیادی وجود دارد، شهر نشین کسی است که به لحاظ جغرافیایی در یک قلمرو به نام شهر ساکن است و شهر نشینی یعنی اینکه شهر وند دارای فرهنگ شهر نشینی شده باشد.

در این میان شهروندی یکی از مهم ترین و کاربردی ترین تئوری های این دوره شده است که در ایده شهروندی حق همه افراد برای برخورداری از حقوق قانونی به رسمیت شناخته شده و مسوولیت هایی که آنها باید آن را به جهت برخورداری از یک زندگی مناسب تر برعهده گیرند مشخص می شود. باید دانست که تنها استقرار فیزیکی در شهر ، معادل واژه شهر وند نیست، شهر وند باید در نقش های مشارکتی مدیریت بهینه شهر ایفاگر نقش و مسوولیت باشد، چرا که شهروندی، بستر اجتماعی مناسبی را برای فعالیت های فرد مهیا می کند تا او بتواند همه چیز را در خدمت پیشرفت خود به سوی تعالی به دست گیرد. در حیطه شهر وندی، حق همه افراد برای برخورداری از حقوق قانونی به رسمیت شناخته شده و همچنین مسوولیت هایی که آنها باید آن را به جهت برخورداری از یک زندگی مناسب تر برعهده گیرند مشخص می شود. اساسی ترین و آشکار ترین قوانین شهروندی در جامعه ای چون ایران، احترام به حقوق دیگران، وقت شناسی، عدم ایجاد مزاحمت در انواع مختلف آن، حفظ میراث زیست، ایجاد فضا و محله سالم، پیشگیری از هرگونه آلودگی از نوع محیطی و صوتی، مشارکت در اداره شهر و جلوگیری از تخریب اموال عمومی است.

عبور از چراغ قرمز، انداختن زباله به خیابان ها و بوق های بی مورد فقط بخش کوچکی از رفتار های ناهنجار و غیراجتماعی است که هر روز ما در زندگی خود با آنها مواجه هستیم، حتی ممکن است چنین رفتار هایی بر شهرو ندانی که درصدد رعایت قوانین و هنجار های شهر وندی هستند اثر گذاشته و رفتار آنها را نیز تحت تاثیر قرار دهد، لذا باید با ایجاد زمینه های فرهنگی جدید و دقت لا زم در اجرای قوانین، بنیاد قوانین شهر وندی را هرچه بیشتر تقویت و آن را برای دهه های آینده نهادینه کنیم، چرا که وقتی شهر وندان احساس کنند در صورت انجام رفتا ر هایی از قبیل انداختن ته سیگار در پیاده رو مورد سرزنش اطرافیان قرار می گیرند، از انجام چنین رفتار ی پرهیز کرده و به سمت انضباط اجتماعی حرکت می کنند. همان طور که اکنون سیگار نکشیدن در مکان های عمومی مانند اتوبوس های درون شهری به یک فرهنگ عمومی تبدیل شده است و دیگر کسی به خود اجازه نمی دهد که در چنین مکان هایی سیگار بکشد. البته این موضوع غالبا در نهادینه کردن فرهنگ شهر نشینی خلا صه نمی شود و ریشه آن در مهاجرت های بی رویه ای است که در شهر ها مشاهده می شود، توسعه گسترش شهر نشینی با سرعتی بی سابقه و حتی سریع تر از کشور های صنعتی باعث شده که بسیاری از شهر وندان آمادگی لا زم برای ورود به این زندگی را پیدا نکنند. افزایش بیکاری در چند سال گذشته، مهاجران را از شهر های کوچک که کمترین اصطکاک را با قانون داشته اند به کلا ن شهر های بزرگ پرتاب کرده و همین عامل باعث شده که آنها خود را در کلا نشهری ببینند که زندگی در آن هم جهت با قانون است. با مهاجرت آنها و گسترش شهر ک ها و حاشیه نشینی فاصله هسته اولیه تا اقصی نقاط شهر هر روز بیشتر می شود. سفر های درون شهری، زمان را از شهر وندان می دزدد و شهر وندان برای صرفه جویی در وقت قانون را نادیده می گیرند و با پس انداز کردن دقیقه ها جان خود و دیگران را به خطر می اندازند.

در این صورت <قانون گریزی> متولد می شود و شهر وندان <مستمع آزاد> صدای قانون را نمی شوند و بعضی از شهروندان قانون را کالا یی لوکس می داند که برای دیگران وضع شده و دیگران برای عمل به آن مقدم هستند.بی توجهی به قوانین شهر نشینی و رعایت نکردن حقوق شهر وندی ناشی از همین آمادگی، موجبات آزار دیگر شهروندان و حتی خود را فراهم می آورد. در نتیجه گسترش این بی سازمانی اجتماعی که پیوند دهنده روابط فردی با روابط اجتماعی است، موجب ایجاد هرج و مرج اجتماعی و در نتیجه از هم پاشیدن اعتماد اجتماعی می شود و هر فردی به فکر منافع فردی به جای منافع ملی خواهد بود. هیچ فردی نه می تواند و نه باید به گونه ای انحصاری تنها در فکر پیشرفت و گسترش زندگی مادی خود برآید، بدون آنکه هیچ ارزش و اهمیتی برای سایر اجزای جامعه قائل شود چرا که آنگاه برای نیل به این اهداف تنها باید از باقیمانده سایرین عبور کرد که اگر اینگونه شود بی گمان آنچه بر جای خواهد ماند جز ویرانه ای نخواهد بود. اخلا ق شهری و شهر وندی اگرچه امروز به همراه مفاهیم مدرن و در قالبی نو به مخاطبان عرضه می شود اما اخلا ق همیشه یک قلمروی مهم در زندگی اجتماعی و معرفتی هر فرد شناخته می شود و چه بسا حتی پیش از هرچیز یک وسیله تنظیم کننده در روابط اجتماعی انسان ها نیز تلقی شود، اخلا ق در شکل اجتماعی اش یک ضرورت است. باید گفت رفتار هر کس در جامعه عرضه کننده گونه ای از روابط آشکار و پنهان موجود در همان جامعه است، چون به هر حال انسان معلول اجتماع است و اجتماع در قبال او دارای مسوولیت. هرچند این واقعیت هرگز نمی تواند توجیهی بر رفتار های قانون شکنانه و نادرست او به بهانه تاثیرگرفتن از جامعه و یا گرفتن انتقام از آن شود. به هر حال این امری انکارناشدنی است که هرگاه عملی غیراخلا قی از کسی سر بزند، آنکه نخست متهم اصلی به شمار خواهد رفت خود او خواهد بود که باید پاسخگوی کردار نادرست خویش باش

روزنامه اعتماد ملی

نگران نباشید، لبخند بزنید! :هر چیزی که در گذشته برایتان اتفاق افتاده، حکمتی داشته است. باید سعی کنید که از آن ها درس بگیرید و برای آینده خود از این تجربیات استفاده کنید. فقط به حال و آینده فکر کنید، چون گذشته، دیگر گذشته است و نمی توانید به عقب برگردید. از هر لحظه زندگی لذت ببرید

● پشیمانی

«پشیمانی» احساسی توام با یاس، نا امیدی و نارضایتی است. احساس ندامت از انجام عملی یا غفلتی است. به طور کلی، فردی که همیشه با احساس پشیمانی زندگی می کند، همیشه به گذشته خود افسوس می خورد و حسرت موقعیت هایی را می خورد که می توانست طور دیگری رفتار کند. شما تنها کسی نیستید که ممکن است به گذشته افسوس بخورد، به چیزها یا کسانی که از دست داده، به کارهایی که کرده یا نکرده و… این احساس گاهی به همه ما دست می دهد. مقدار مشخصی از آن اشکالی ندارد اما… خوب است که هر ازگاهی نگاهی بازنگرانه به زندگی مان داشته باشیم تا اطمینان یابیم که مسیر زندگی را درست طی می کنیم. اما این احساس می تواند گاهی ناسالم باشد. وقتی این عمل برای کسی به صورت عادت درآید و هر کار کوچکی را مشکل بزرگی فرض کند. اگر این احساس بخواهد به افسردگی فرد منجر شود، به این معنا است که فرد بیش از حد به این مسئله بها می دهد و زندگی اش توام با حسرت خوردن بر گذشته است.

● مال توی فیلم هاست…
زندگی ما با انتخاب هایمان ساخته می شود. در فیلم سینمایی «مرد خانواده»، شخصیت «نیکولاس کیج» از مردی مجرد به مردی متاهل تبدیل می شود. او در این فیلم می بیند که با تغییر انتخاب هایش چطور می توانست زندگی متفاوتی داشته باشد. احساس پشیمانی و حسرت احساساتی کاملا عادی هستند. برای همه ما پیش می آید. مسئله مهم این است که نگذاریم این احساسات بر ما غلبه کند و زمام اختیار ما را در دست گیرد. چون باعث استرس و فشارهای روحی و روانی می شود که روی سلامتی جسمی و روحی ما تاثیرات مخربی از جمله سردرد، کمردرد و مشکلات گوارشی می شود. کنترل این احساس، نیاز به کمی تعادل شخصیت و داشتن دیدگاه و رفتاری سالم است.

۶ راه برای دوری از احساس پشیمانی

۱) همه چیز را کلی بررسی کنید: هنگام تصمیم گیری ها همه جنبه های مسئله را بررسی کنید، جنبه های مثبت و منفی. بررسی همه جانبه کار تاحد زیادی از پشیمان شدن در آینده جلوگیری می کند. همیشه کمی به خود فرصت دهید، از تصمیم گیری های عجولانه بپرهیزید. درست است که بعضی چیزها خارج از کنترل شماست، اما اگر درست برنامه ریزی نکنید، باید منتظر عواقب بد آن باشید. در نظر گرفتن جنبه های مثبت و منفی هر تصمیمی، ممکن است همیشه باعث نشود که اشتباه کنید، اما اگر وقت گذاشته و خوب تحقیق کنید و همه جوانب را بسنجید، تاحد زیادی از حسرت خوردنتان در گذشته جلوگیری می کند.

۲) قاطع و محکم باشید: وقتی تصمیمی می گیرید، بگذارید اجرا شود. مطمئن باشید و تردید نکنید. اجازه ندهید که مسائل حاشیه ای شما را از تصمیم تان منصرف کند.

۳) اتفاقات را بپذیرید: واقعیت را بپذیرید. زندگی پر از حادثه است که شما از آن ها بی خبرید. بعضی از این حوادث خوب هستند و بعضی بد. اما باید مزه بدی را بچشید تا خوبی هم سراغتان آید. ما نمی توانیم جلوی روی دادن اتفاقات را بگیریم، باید آن ها را قبول کنیم و تا می توانیم از آن ها نهایت استفاده را ببریم.

۴) دست به عمل بزنید: ببینید حسرت چه چیزهایی را می برید، و هرچه می توانید برای از بین بردن آن انجام دهید. اگر حسرت می خورید که در دوران دانشجویی زیاد مسافرت نکرده اید، همین حالا یک برنامه سفر برای خود درست کنید. کارهایی را که انجام نداده اید و حسرتش را می خورید، از همین الان انجام دهید.

۵) مثبت بیندیشید: دیدگاهتان را تغییر دهید. درک کنید که اگر الان خوشحال و خوشبخت هستید، برای تجربه کردن چیزهای بخصوصی بوده است. شما نتیجه تجربیات گذشته تان و پذیرش مثبت آن ها هستید. بله، مثبت اندیشیدن هنگام مصائب و سختی ها کار آسانی نیست، اما وقتی دوستی یا آشنایی را از دست می دهید، به جای حسرت خوردن به چیزهایی که می خواستید به او بگویید و نگفتید، سعی کنید به خاطره های خوبی که با او داشته اید بیندیشید.

۶) مثل افراد شکست خورده رفتار نکنید: اگر چیزی را از دست داده اید، حسرتش را نخورید. آنچه از دست رفته، تمام شده است و دیگر برنمی گردد. سعی کنید به آینده و به موفقیت هایی که می توانید به دست آورید فکر کنید.

روزنامه ابتکار

انسان ها در طی قرون و اعصار، همواره تجربه و معلوماتْ کسب نموده و آن را در اختیار نسل های بعدی قرار داده اند و همیشه رو به پیشرفت گام نهاده و در این راه، هیچ گاه از حرکت باز نایستاده اند.آگاهی از این تجارب و معلومات، منوط به استفاده از ابزارها و شیوه هایی است که ما را در استفاده بهینه و مؤثر از علم و تکنولوژی یاری می بخشد. یکی از این شیوه ها ، فنون و اصول و روش های مطالعه است. امروزه مطالعه ، یکی از مهم ترین روش های افزایش معلومات است که اگر به طور صحیح انجام شود ، می توان از طریق آن ، در مدّت زمان کوتاه ، اطّلاعات بسیاری کسب نمود.

دانش آموزان و دانشجویان عزیز می دانند که علم ، گسترش بسیاری یافته و روز به روز بر دامنه آن افزوده می گردد و از سویی دیگر ، مشغله های دنیای مادّی، همواره فرصت های مطالعه را کمتر می کند. بنا بر این ، با آموختن «روش های علمی مطالعه» می توان در مدّت اندکی ، اطلاعات وسیعی به دست آورد.

تعریف «مطالعه»

مطالعه از باب مفاعله ، به معنای «خواندن نوشته» است و در دو زبان عربی و فارسی ، بر نوعی از خواندن اطلاق می شود که بی صدا باشد.در جای دیگر درباره معنای اصطلاحی «مطالعه» آمده است که :«مطالعه ، نگریستن دقیق به هر چیزی است برای واقف شدن به آن و تأمل و تفکر و اندیشه در آن».1

اهمیت به کارگیری هنر مطالعه

یک دانشجو که دوره تحصیلات دانشگاهی را شروع می کند در سال های دبستان تا دبیرستان، بیش از 22000 ساعت وقت ، صرف خواندن کرده است.2 این زمان را می توان با به کارگیری مهارت های پویای مطالعه تا حد قابل ملاحظه ای کاهش داد.

پروفسور آرتورگیتز ، دانشمند و متخصص یادگیری و مطالعه ، در تحقیقات خود ثابت کرده است اگر 20% وقت خود را به خواندن و80% بقیه را به یادآوری اختصاص بدهیم ، این کار در یادگیری ، دو برابر مؤثرتر از آن است که تمام وقت خود را صرف خواندن نماییم.3فرایند درس خواندن ، شامل : نوشتن ، فکرکردن و یادآوری است و توفیق در این امر ، منوط به رعایت آداب و شرایط مخصوص مطالعه است.

عوامل موفّقیت در فراگیری

لازمه توفیق در فراگرفتن دروس مدرسه و دانشگاه ، سه عامل است:

1 . شایستگی (هوش و استعداد تحصیلی)،

2 . علاقه،

3 . شیوه های مطالعه ماهرانه.4

شایستگی یا هوش و استعداد تحصیلی ، عاملی است که بسیاری تصور می کنند اگر فقط از این نعمت برخوردار باشند ، موفق هستند ، اما در واقع ، چنین نیست؛ زیرا در بین دانش آموزان و دانشجویان ، افرادی هستند که به رغم داشتن هوش سرشار ، از موفقیت چندانی برخوردار نیستند. عامل علاقه به تحصیل ، اهمیت فراوان دارد و موفقیت ، مستقیما مربوط به آن است. همین عامل است که محصّل را به سمت هدفش سوق می دهد ، بویژه در لحظه هایی که پیشرفت با مشکل مواجه می شود. علاقه وقتی به وجود می آید که شخص ، هدف معیّنی دارد و با اصرار و پافشاری برای وصول به آن هدف می کوشد.

عامل سوم ، «شیوه های ماهرانه مطالعه» است. این عامل ، یکی از مهم ترین عوامل موفقیت و منظور اصلی از نگارش این مقاله است. دانش آموز و دانشجو ، با آگاهی از این هنر و مهارت می تواند موجبات پیشرفت و توفیق بیشتر در تحصیل را برای خود فراهم سازد.5

شیوه های مطالعه

الف) ایجاد انگیزه

یکی از مهم ترین عواملی که به یادگیری مطالب کمک می کند و یادگیری را آسان و سریع می سازد ، انگیزه است. انگیزه به حالت های درونی اُرگانیسم که موجب هدایت رفتاری به سوی نوعی هدف می شود ، اشاره می کند.6

در واقع ، انگیزه ، از مهم ترین عواملی است که پیشرفت فرد را تأمین می کند. انگیزه درجات مختلفی دارد و در سنین مختلف، متفاوت است. به عنوان مثال برای یک دانش آموز ابتدایی، تشویق ساده و قول خرید یک کتاب و مانند آن و برای یک دانش آموز دبیرستان، صبحت از آینده ، داشتن شغل مناسب و زندگی شرافتمندانه و راحت ، ایجاد انگیزه می کند.

انگیزه بر دو نوع است : انگیزه درونی و انگیزه بیرونی. انگیزه درونی، مولود عوامل درونی است؛ از جمله : باورها ، آرزوها ، اهداف و غیره. انگیزه های بیرونی، مولود عوامل بیرونی است؛ از جمله : پدر و مادر ، معلّم ، دوستان ، هم کلاسی ها و حتی بعضی از درس ها و کتاب ها.

در ذیل ، فنونی معرفی شده است که هر دانش آموز یا دانشجویی می تواند با به کار بستن آنها ، تا حد زیادی در خود ایجاد انگیزه کند و بین خود و دروس ، ارتباط مثبتی ایجاد نماید.

فنون ایجاد انگیزه

1 . هدف هر درس یا کتاب را در آغاز مطالعه، دقیقا بدانید.

2 . مطالب کتاب را از ساده به دشوار یاد بگیرید.

3 . از رقابت و چشم و هم چشمی پرهیز نمایید.

4 . برای یادگیری مطالب کتاب ، از چند روش استفاده کنید (به عنوان مثال : مباحثه کردن ، تمرین و تکرار و …).

5 . تا آن جا که ممکن است ، فصل های یک درس را با یکدیگر و درس های دیگر را با هم مربوط سازید.

6 . مطالب آموخته شده را تا حدّ ممکن در موقعیت های روزمرّه خود به کار ببرید و از این مطالب ، مثال بسازید.

7 . هیچ گاه از نام درس نهراسید.

ب) تنظیم برنامه

برای مطالعه ، برنامه ای «مشخّص» و در عین حال به حدّ کفایت«انعطاف پذیر» (چنان که در عمل قابل اجرا باشد) لازم است؛ زیرا داشتن «برنامه مشخص مطالعه» نیروی تمرکز حواس را زیاد می کند. اگر دانش آموز و دانشجو بداند که چرا این کتاب را مطالعه می کند؟ و مدت زمان لازم برای مطالعه و یادگیری این کتاب چه مقدار است؟ مطالب پیچیده کتاب کدام قسمت است؟ و زمان یادگیری مناسب این درس چه موقع است؟ موفق تر خواهد بود تا این که بدون دانستن پاسخ این سؤالات، مطالعه را آغاز کند؛ زیرا پاسخ به این سؤالات، تأمین تمرکز حواس را فراهم می سازد و کوشش فراوان برای تأمین این تمرکز را به حداقل می رساند. با تنظیم برنامه مشخص مطالعه و اجرای دقیق آن از ابتدای سال تحصیلی ، دانش آموز می تواند از خطر انباشتن مغز در آخرین دقایق پیش از امتحان اجتناب کند.

در تنظیم برنامه باید به نکات ذیل توجه داشت:

1 . برنامه باید قابل انعطاف باشد.

2 . برای مطالعه هر درس، وقت کافی منظور کنید.

3 . برنامه را متناسب با روحیه شخصی خود تنظیم کنید.

4 . مرور هفتگی درس ها را در برنامه بگنجانید.

5 . وقت مطالعه هر درس ، حتی الامکان، نزدیک تر به ساعات آن درس تعیین شود.

6 . هر جلسه مطالعه را به چند قسمت تقسیم کنید.7

ج) رفع مزاحم ها یا منحرف کننده های حواس

شاید برایتان بارها اتّفاق افتاده باشد که هنگام مطالعه ، صدای تلویزیون یا رادیو یا حضور یک میهمان و … توجّه شما را به خود جلب کرده و وقتی به خود می آیید ، متوجّه می شوید که مدّت زیادی از وقت خود را تلف کرده اید و از زمان مطالعه هم چیزی باقی نمانده است. به این عوامل که باعث انصراف شما از مطالعه می شوند، منحرف کننده های حواس می گویند. از میان منحرف کننده های بیرونی ، بعضی قابل کنترل هستند (مثل صدای تلویزیون) و بعضی دیگر قابل کنترل نیستند (مثل سر و صدای ماشین ها در خیابان و فکر کردن). مثلاً هنگام مطالعه کتاب تاریخ ، شخصیت نادرشاه ، توجه دانش آموز را به خود جلب می کند ، تا آن جا که با او در جنگ ها شرکت می کند و به گونه ای از مطالعه دور می شود. بعد از گذشت مدّت طولانی، متوجّه می شود که هنوز یک صفحه بیشتر نخوانده ، بلکه با نادرشاه به تصرّف شهرهای هندوستان مشغول بوده است.برای رهایی از این مشکل، در مواقعی که منحرف کننده ها بیرونی هستند ، باید مواردی را که قابل کنترل اند ، از اطراف خود دور کنید ، و برای رهایی از منحرف کننده های درونی ، باید فواصل زمانی تمرکز روی درس مورد مطالعه را کوتاه کنید یا بعد از خواندن هر صفحه ، یادداشت برداری نمایید.

د) زمان مطالعه

یکی از عاقلانه ترین و در عین حال ، مشکل ترین قوانین مطالعه ، داشتن برنامه منظّم و به کار گرفتن آن است. مشکل بودن این کار ، از این نظر است که علاوه بر وسوسه ها و مزاحمت های گوناگون ، اغلب ، وقفه ها و فاصله های ناخواسته ایجاد می گردد. با وجود این ، اگر به مطالعه و تحصیل علاقه دارید ، برنامه ای را طرح کنید و طرح خود را به مرحله اجرا درآورید. بهترین زمان مطالعه ، بستگی به موقعیت و عادات فردی افراد دارد بعضی ها عادت دارند تا نیمه های شب بیدار بمانند ، بعضی ها صبح زود درس می خوانند و … افراد باید خودشان نبض خود را در اختیار بگیرند و وقت مطالعه را برای خود تعیین کنند.

امّا به طور کلّی می توان گفت که دروس حفظ کردنی را صبح زود یا آخر شب (به شرط خسته نبودن) بهتر می شود فراگرفت؛ اما در هر حال ، هیچ زمانی برای مطالعه و فراگیری نامناسب نیست.

درباره وقت مطالعه ، به توصیه های زیر دقت کنید:

1 . واقعگرا باشید (ساعتی را که برای تمدّد اعصاب لازم دارید ، در برنامه خود بگنجانید).

2 . برای درس هایی که به صورت گزارش و سخنرانی توسط استاد در کلاس ایراد می گردد ، بلافاصله بعد از پایان درس ، فرصتی برای مطالعه در نظر بگیرید.

3 . برای جلوگیری از انباشته شدن ساعات مطالعه ضروری ، آن را در طول روز پخش کنید.

4 . برای هر ساعت درس ، تقریبا دو ساعت مطالعه و تمرین در نظر بگیرید.

5 . بالاتر از همه ، وقت را غنیمت بشمارید و از آن ، کمال استفاده را ببرید.8

ه) محیط مناسب برای مطالعه

ایجاد محیطی که برای مطالعه شخص شما مناسب باشد ، اهمیت بسیار دارد. عناصر تشکیل دهنده یک محیط کاملاً مناسب برای مطالعه ، برای همه کس یکسان نیست. هر کس باید خود ، آنها را کشف و تعیین کند؛ ولی بر روی هم ، گروه زیادی از دانشجویان موفق ، رعایت توصیه های زیر را برای مطالعه ، ثمربخش و بسیار مفید تشخیص داده اند:

1 . اتاقی یا جای مناسبی ، مختصّ مطالعه خود ، تعیین کنید.جایی را انتخاب کنید که هر روز ، و در صورت امکان در ساعت های معیّنی از روز در اختیار شما باشد.

2 . مکان مطالعه شما به گونه ای باشد که در آن ، صدای عبور و مرور و سایر عوامل پَرت شدن حواس ، در حداقل باشد.

3 . جریان هوای تازه را در محلّ مطالعه تان تأمین نمایید. تمرکز حواس ، نیازمند حدّاکثر کارآیی و کفایت جسمی و روحی است. اتاقی که اکسیژن به اندازه کافی ندارد ، استعداد و کفایت جسمی ـ روحی را کاهش می دهد ، و وقتی شرایط مناسب جسمی ـ روحی فراهم نباشد ، تمرکز حواس به وجود نمی آید. بنا بر این ، جریان هوای تازه را در اتاق ، تأمین نمایید.

4 . درجه حرارت مکان مطالعه را ملایم نگه دارید.

5 . برای اتاق مطالعه ، نور مناسب درنظر بگیرید. در شرایط معمولی و عملی ، نوری معادل بیست و پنج تا سی شمع (وات) برای میز مطالعه لازم است. علاوه بر نوری که مخصوص میز مطالعه است ، همه فضای اتاق باید به حدّ کافی روشن باشد. نور کافی ، مانع ایجاد تضاد نوری میان دو قسمت از فضای اتاق می شود. تباین یا همان تضادّ نوری میان میز و اتاق ، موجب کشیدگی و خیرگی چشم می شود و خیرگی ، سبب خستگی سریع چشم است.9

در این جا ویژگی های میز مطالعه مناسب ، آمده است:

1 . میزی را انتخاب کنید که بتوانید پشت آن ، راحت بنشینید.

2 . میزی را انتخاب کنید که سطح آن به حدّ کافی بزرگ و جادار باشد.

3 . روی میز مطالعه نباید براق باشد.

4 . میز مطالعه را در جایی دور از عوامل پَرت شدن حواس بگذارید.

5 . اشیایی را که موجب پَرت شدن حواس اند ، از روی میز بردارید.

6 . میز تحریری را انتخاب کنید که جای بایگانی به اندازه لازم داشته باشد.

و) نکات مهم در شروع مطالعه

1 . بررسی کلّی فصل مورد نظر

خیلی سریع، تمام فصل را به طور اجمالی بررسی کنید و مطالب این فصل را با عنوان کتاب ، ربط دهید. در این مرحله ، هدف این است که موارد مهم و نحوه ارایه آنها را تشخیص دهیم ، نه این که آنها را بخوانیم. تمام تیترهای درشت را بررسی کنید و هر کدام را به صورت سؤال درآورید تا بعدا به آنها پاسخ دهید. مطالب زیر هر سرفصل ، عناوین فرعی و همچنین مطالب و نکات اصلی و مهم را بررسی کنید. به رسانه های بصری (مانند : نقشه ها ، نمودارها ، منحنی ها ، جدول ها و عکس ها) نگاه کنید. این ، به ما کمک می کند تا نکته ها و مطالب اصلی را سریع تر درک نماییم.

2 . بفهمید؛ از بر نکنید!

فصل یا بخش مورد نظر برای مطالعه را با حدّاکثر سرعتی که می توانید نکات و مفاهیم آن را بفهمید ، مطالعه کنید. پس از هر صفحه یا هر مطلب اصلی ، به یادداشت های خود مراجعه کنید و جزئیات کمکی را به آن اضافه کنید. بیشتر از یک صفحه را بدون این که چیزی بنویسید و ثبت کنید ، نخوانید. این ، یک اصل مهم در درک و به خاطر سپردن کتاب های درسی است. به طور مداوم با خلاصه کردن متن در یادداشت های خود به زبان خودتان ، نسبت به مطالب ، واکنش نشان دهید. روش های قدیمی درس خواندن ، عبارت بودند از : خواندن و فراموش کردن! این عادت جدید ، یعنی خواندن و عکس العمل نشان دادن را در خود ایجاد کنید. به زودی خواهید دید که کسل کننده ترین کتاب ها نیز برای شما جالب خواهند شد.

عادت خط کشیدن با مداد ، زیر نکاتِ به ظاهر مهم را کاهش دهید. از ماژیک ، خودکار و یا وسایل مشابه جهت علامت گذاری و خط کشی استفاده نکنید. در پیش گرفتن چنین روشی در آغاز مطالعه و درس خواندن ، ابتدایی و ناپخته است؛ چون تا تمام فصل را نخوانید ، در موقعیتی نیستید که بتوانید در مورد این که کدام نکات مهم تر هستند ، قضاوت کنید.

این کار ، یادگیری را به تعویق می اندازد. با این روش ، به جای فهمیدن مطلب ، صرفا آن را رنگ آمیزی می کنید. به جای این کار ، از یک مداد استفاده کنید و مطالب مهم را علامت گذاری کنید که بعدا در زمان مرور مطالب ، بتوانید آنها را ارزیابی کنید و علامت ها را در جای خود باقی بگذارید و یا پاک کنید.

3 . توصیه هایی درباره مرور متن

به هنگام مرور ، تمام فصل را مجددا سریع بخوانید تا حافظه شما تازه شود. به سؤالات فصل ، پاسخ دهید. ارتباط های موجود بین مفاهیم و نکات را مشاهده کنید ، آنها را بفهمید و یادداشت های خود را تکمیل کنید.

سؤالات زیر به شما کمک می کنند تا بتوانید کتاب های درسی (و سایر مطالب غیر داستانی) را ارزیابی کنید :

* آیا هدف نویسنده را به وضوح می فهمید؟ در غیر این صورت ، پیشگفتار و مقدمه را بررسی کنید.

* آیا می تواید تشخیص دهید که نویسنده ، مطالب خود را چگونه ارائه کرده است؟ نکات اصلی کدام اند؟

نکات فرعی کدام اند؟ برای پاسخ گفتن به این سؤالات ، فهرست مندرجات را بررسی کنید.10

* این مؤلف را در مقایسه با مؤلف دیگر ، چگونه ارزیابی می کنید؟ آیا کتاب ، جدید است؟ چه چیزهای دیگری خوانده اید که این کتاب را تأیید می کنند یا با آن تناقض دارند؟ چگونه و در چه مواردی؟

* آیا اکنون می توانید مطالب کتاب را به یادداشت های کلاس ، ارتباط دهید؟

4 . تمرکز حواس

منظور از تمرکز حواس به هنگام خواندن و مطالعه ، توجه کامل به مطلب و موضوع مورد نظر است. وقتی که علاقه وجود داشته باشد ، آنچه مطالعه می کنیم ، آسان تر جلوه می کند؛ ولی در مواردی که علاقه ای خاص یا انگیزه ای برای خواندن موجود نباشد و یا زور و اجباری در کار باشد ، تمرکز حواس ، مشکل می شود. در مدارس ، میزان توجه شاگردان به درس های مختلف ، متفاوت است. اگر شما از درس خاصّی خوشتان نمی آید ، با توجه به این که مجبور به خواندن و امتحان دادن آن درس هستید ، باید آن را خوب بخوانید و یاد بگیرید. هر درسی از ارزش خاصّی برخوردار است و اگر توجه کنید ، مشاهده خواهید کرد که بعضی از همکلاس های شما ، درس هایی را که شما بی ارزش و سخت می دانید ، با نمرات عالی می گذرانند و آن درس ها را درس هایی بسیار آسان می شناسند.11

چگونه می توان علاقه خود را به این گونه درس ها زیاد کرد؟

اوّل: فکر کنید تا چه اندازه این درس برای بالا بردن معلومات عمومی افراد ، اهمیت دارد. هرچه دامنه معلومات خود را در مباحث گوناگون علمی وسعت دهید ، درک جهان برایتان آسان تر بوده و معیاری برای میزان تحصیل کردن و روشن فکری شما خواهد بود.

دوم : فکر کنید چگونه هر درسی با سایر دروس و با زمان ها ، مکان ها ، مشکلات و هدف های دیگر ، در ارتباط است.

سوم : علاقه ، بستگی به درک دارد. وقتی شروع به خواندن درس جدید می نمایید ، سعی کنید فهم و درک خود را در آن درس ، بالا ببرید تا علاقه شما نسبت به آن درس ، بیشتر شود.

بنا بر این : 1 . در ابتدای هر درس، هرگز این فکر را نکنید که این درس ، خسته کننده و مشکل است؛ 2 . هرگز از درس ، عقب نیفتید؛3 . نکات مبهم را سؤال کنید.

ز) فرایند یادگیری مرحله ای (گام به گام)

روش درس خواندنی که تا این جا ذکر شد (گام به گام) ، برای درک مطلب ، ابزاری بی نهایت مفید است. به طور اساسی ، این روش ، شامل پرداختن به مطلب ، طی چند مرحله و یادداشت برداری پس از هر مرحله است. مراحل این روش، عبارت اند از:

1 . یک ارزیابی سریع بر روی تمام مطالب انجام دهید تا از ساختار ، پیچیدگی و سازمان آن ، آگاه شوید.

2 . با این آمادگی ، مطلب را کمی آهسته تر از مرحله قبل ، بازبینی نمایید. به سر فصل ها ، خلاصه ها ، عنوان های فرعی ، تصاویر ، نمودارها ، و … توجه کنید و نکات اصلی را به یادداشت هایتان اضافه نمایید.

3 . مطلب را فصل به فصل ببینید و نکاتش را بفهمید و بخوانید.پس از هر صفحه ، خواندن را متوقف کنید و جزئیّات را به نکات و مطالب اصلی اضافه نمایید.

4 . یادداشت خود و متن را دوره کنید و نواقص آن را تکمیل نمایید.

5 . در مورد اطلاعات متن ، فکر کنید و آنها را یادآوری نمایید.12

ح) سازماندهی

ذهن شما نیازمند سازماندهی ، تسلسل و ترتیب منطقی و نظم است.به ذهنتان مجال دهید تا با گروه بندی موضوعات و جزئیات در طرح ها و قالب های معنادار ، متن را درک کند. مطلب را در قالب تفکرات و مفاهیمی که برای تجسّم کردن ساده باشند ، سازماندهی مجدّد کنید. وقتی شما پیوستگی سازمانِ مطلبی را که به عنوان درس می خوانید ، درک کنید ، معنای آن را به مراتب بهتر جذب خواهید کرد.

ط) یادداشت برداری

برای این که بتوانید همیشه در کلیه امتحانات، نمره خوب بگیرید ، یادداشت برداری مؤثر و صحیح ، یک عامل ضروری و اساسی است.قسمت اعظم درس خواندن شما باید از روی یادداشت هایی که هم در کلاس و هم از کتاب درسی برداشته اید ، صورت گیرد. یادداشت های شما نشان دهنده میزان و نحوه درک شما از مطلب است. در یادداشت برداری ، خلاصه نویسی کنید. رونویسی یا کپی نکنید؛ بلکه مختصر نویسی کنید. نکات مهم را درشت تر و نکات کم اهمیت تر را ریز بنویسید. طبق ساختار منظّم ، مطالب را یادداشت کنید. فکر کنید و یادداشت ها را به خاطر بیاورید.

برای منسجم کردن و یادآوری مطالب ، وقت صرف کنید. چون این کار به اندازه خواندن آنها مهم است. اگر یادداشت های شما واضح نیستند ، سعی کنید آنها را بازنویسی کنید و طرح خود را بر اساس مطالب و موضوعات اصلی پی ریزی کنید. در مورد مفاهیم ارائه شده در فصل ، فکر کنید و سعی کنید آنها را به زبان خودتان شرح دهید.یادآوری اطلاعات را هم با کمک و هم بدون کمک یادداشت های خود ، تمرین کنید و وقتتان را صرف دوباره خوانی کتاب درسی خود نکنید.

ی) ایجاد و پرورش روحیه مثبت در مطالعه

شما باید به درس یا مطلبی که می خوانید ، علاقه داشته باشید. اگر چنین علاقه ای در شما وجود ندارد ، محرّک و انگیزه ای برای علاقه مند شدن ، در خود ایجاد کنید. تأکیدات و اندیشه های مثبت را به کار بگیرید و از به کار بردن اندیشه های منفی پرهیز کنید. مثلاً نگویید که اگر من این درس را هجده نشوم ، معدّلم کم می شود؛ زیرا اگر روحیه ای پذیرا و نگرشی مثبت در خود ایجاد کنید ، درخواهید یافت که درک مطلب ، آسان تر می شود؛ چون با خودتان در حال مبارزه نخواهید بود. رمز مطالعه کردن مطلوب ، در خون سرد بودن و آرامش داشتن است.

ک ) بهبود عادات غلط در مطالعه

وقتی که خسته ، خواب آلود ، افسرده یا دچار درد و ناراحتی هستید ، درک مطلب ، کاری دشوار است. برخی از دانش آموزان و دانشجویان از این شکایت دارند که وقتی ساعات 3 بعد از نیمه شب درس می خوانند ، درک آنها پایین است ، در حالی که بسیاری افراد ، در چنین شرایطی ، حتی قادر به فهمیدن روزنامه هم نیستند ، چه رسد به کتاب درسی!

بسیار مهم است که نه تنها در عین هوشیاری باشید ، بلکه آرامش و خون سردی خود را هم حفظ کنید. سعی کنید راحت باشید ، با مطالب کتاب ، همسازی و هماهنگی داشته باشید و بدانید که وضعیت جسمی و روحی شما هنگام مطالعه ، در درک مطلب، تأثیر قطعی دارد.

هر قدر وضعیت و حالت شما هنگام مطالعه، سست تر باشد ، عواقب آن (مانند : چُرت زدن ، عدم تمرکز ، و …) سریع تر به سراغ شما خواهند آمد. اگر درک ، سرعت و نگهداری مطلب می خواهید ، هوشیار بنشینید و در انجام دادن کار خود ، جدی باشید.

حس خلجی

حوزه نت

منابع

1 . چگونه مطالعه کنیم تا دانشجوی موفقی باشیم ، فرو اوتیس و آ. ال. موریس ، ترجمه: عبدالحسین آل رسول ، تهران : کتاب زمان ، 1372.

2 . لغت نامه ، علی اکبر دهخدا.

3 . روان شناسی مطالعه ، سی. ای. میس ، ترجمه: امیر فرهمند پور ، تهران : مرکز نشر دانشگاهی ، 1368.

4 . روان شناسی پرورشی ، علی اکبر سیف ، تهران : انتشارات آگاه ، 1373.

5 . مهارت های مطالعه ، بهرام طوسی ، تهران : ترانه ، 1373.

6 . چگونه کتاب بخوانیم ، آدلر مارتیمور و دورن چارلزتون ، ترجمه: محمّد صراف تهرانی ، مشهد : آستان قدس رضوی ، 1371.

7 . آیین مطالعه و یادگیری ، مرتضی نصرت ، تهران : جهاد دانشگاهی دانشگاه شهید بهشتی ، 1371.

1. لغت نامه دهخدا.

2. آیین مطالعه و یادگیری ، ص 6.

3. همان ، ص 7.

4. چگونه مطالعه کنیم تا دانشجوی موفقی باشیم ، ص 10

5 . همان ، ص 10 و 11.

6. روان شناسی پرورشی ، ص 336.

7. چگونه مطالعه کنیم تا دانشجوی موفقی باشیم ، ص 33.

8 . مهارت های مطالعه ، ص 83.

9. چگونه مطالعه کنیم تا دانشجوی موفقی باشیم ، ص 33.

10 . آیین مطالعه و یادگیری ، ص 9 و 10.

11. مهارت های مطالعه ، ص 61.

12. آیین مطالعه و یادگیری ، ص 31.

 

اعتیاد یعنی « وابستگی به مواد به گونه ای که کاملاً مضر به حال شخص و اجتماع باشد » و مواد به هر نوع ترکیب شیمیایی که باعث تغییر در کار کرد مغز شود گفته می شود ، این تغییر می تواند به صورت هیجان ، افسردگی ، رفتار ناهنجار ، عصبانیت ها یا اختلال در قضاوت باشد

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، مواد مخدر از مشتقات تریاک (opium ) هستند که شامل مورفین ، کدئین و مواد نیمه سنتز شده از آنها مانند هروئین می شود .

اصطلاح اپیوئید ( opioid ) اصطلاحی است گسترده تر که تمامی آگونیستها ( agonists ) و آنتاگونیستهایی ( antagonists ) را که فعالیت مشابه مورفین دارند (مانند پپتیدهای اپیوئیدی طبیعی از جمله آندورفینها را ) شامل می شود .

گاهی اوقات به اپیوئیدها اصطلاح مخدر اطلاق می گردد ، چرا که این مواد خواب آلودگی یا حالت شبه رویا که به آن چرت زدن (nod ) نیز گفته می شود ایجاد می کنند .

● گروههای مختلف مواد ( براساس اثرهای ناشی از آن )

۱ . مواد مخدر ( افیونی )

۲ . حشیش و ماری جوانا

۳ . مواد محرک سیستم عصبی

۴ . مواد کند ساز سیستم عصبی

۵ . مواد توهم زا

۶ . مواد استنساقی

۷ . سیگار و نیکوتین

۱ . گروه مواد مخدر

این گروه شامل تمام موادی است که خاصیت منگی ، بی حسی ، بی دردی ، و تخدیر کننده دارند . این مواد می توانند طبیعی یا صنعتی باشند مواد مخدر طبیعی از مشتقات تریاک می باشند ( سوخته ) مورفین ، کدئین و هروئین از ترکیبات نیمه صناعی تریاک و متادون و پتدین جز مواد مخدر صناعی می باشند .

● آثار مصرف مواد مخدر

ـ مواد مخدر روی مغز تاثیر می گذارد

. تفکر را کند کرده و واکنش را آهسته می سازد باعث ایجاد احساس شادی موقت و خیالبافی می گردد .

ـ مواد مخدر روی بدن تاثیر می گذارد

. باعث احساس رخوت و شل شدن عضلات ، ضعیف شدن تنفس ، کاهش ضربان قلب و فشار خون می گردد

. کاهش اشتها ، یبوست ، تهوع و استفراغ از تاثیرات آن بر بدن است . ـ مواد مخدر باعث مرگ می گردد .

ـ مواد مخدر به شدت اعتیاد آور است

. مواد مخدر باعث اختلات جنسی می گردد .

ـ مواد مخدر باعث تغییرات ظاهری نامناسب می شود رنگ پوست افراد معتاد به مواد مخدر کدر و لب های آنها تیره می شود به مدت سوء تغذیه ناشیب از کاهش اشتها افراد معمولاً دجار کاهش بافت عضلانی و کاهش وزن می شود .

ـ مواد مخدر باعث اختلالات روانی می گردد

. مواد مخدر باعث ایجاد بیماری های افسردگی ، شیدایی و یا مخلوطی از آنها می گردد ، این علائم به صورت تحریک پذیری ، انبساط خلق و افسردگی دیده می شود افراد معتاد دچار اختلالات خواب نیز می گردند .

ـ معتادان تزریقی به بیماریهای خطرناکی مبتلا می شوند . تزریق مواد مخدر موجب ایجاد بیماری های وخیمی مثل ایدز ، هپاتیت B و هپاتیت C و سایر بیماری ها می شود . این بیماری ها به شرکای جنسی و نوزادان آنها نیز منتقل می شوند

. عفونت بافت قلب ، کزاز و عفونت های پوستی و آبسه جلدی در این افراد شایع است .

● علایم مصرف مواد مخدر :

ـ سرخوشی ـ گیجی ـ اختلال عملکرد روانی ـ کاهش تنفس ـ تنگ شدن مردمک چشم ـ تهوع و استفراغ

علائم مسمومیت با مواد مخدر :

ـ تنفس کم عمق

ـ مردمک های خیلی کوچک ( ته سنجاقی )

ـ پوست سرد

ـ تشنج ـ اغما

ـ مرگ

● علائم عدم استفاده از مواد مخدر ( علایم ترک ) در فرد معتاد چنین است :

ـ درد عضلانی اسکلتی

ـ لرز

ـ بیقراری

ـ آبریزش بینی و چشم ها

ـ تعریق

ـ اسهال

ـ به هم خوردن وضع خواب

۲ . گروه حشیش و ماری جوانا

این گروه از مواد از زمان های دور مصرف می شده و از گیاه شاهدانه به دست می آید قسمت های مختلف آن برای تهیه موادی که حشیش ، ماری جوانا و روغن از آن جمله هستند ، استفاده می شوند .

حشیش را دود کرده یا با روش هایی می خورند

. شکل حشیش به صورت ماده ای خمیری و سیاه تا قهوه ای است

. ماری جوانا به شکل بوته خرد شده وجود دارد.

● علائم مصرف حشیش و ماری جوانا :

ـ قرمزی چشم ها

ـ نبض تند ( ضربان قلب تند )

ـ افزایش اشتها ، خشکی دهان

ـ سرگیجه و عدم تعادل

ـ توهم داتشن و هذیان ( دیدن و شنیدن یا ادراک چیزهایی که وجود ندارد . )

ـ اضطراب

ـ اختلال توجه ، تمرکز ، حافظه و قضاوت

● علائم قطع مصرف :

توجه : در صورت فطع مصرف پس از مصرف دراز مدت ، این علائم پس از چند ساعت ایجاد می گردد. و ۴ تا ۵ روز ادامه می یابد .

ـ تحریک پذیری ، بیقراری و اضطراب ـ لرزش دست ـ کاهش انرژی ـ بی اشتهایی ـ میل به مصرف

۳ . مواد محرک سیتم عصبی

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، این مواد دستگاه اعصاب مرکزی را تحریک نموده و سرعت عملکرد آن را زیاد می کنند ( مثل کوکائین و آمفتامین ، اکستا سی و.. )

انواع کوکائین : این مواد از گیاه کوکا بدست می آید . و به صورت پودر سفید بدون بو و تلخ مزه است ، در بیشتر موارد آن را از طریق بینی استنشاق می کنند ، نوع دیگر آن وجود دارد که قابل دود کردن است تزریق آن بسیار نادر ولی فوق العاده خطرناک است

. آثار آن سریع بوده و نیم ساعت تا یک ساعت طول می کشد . بنابراین برای حفظ اثر آن مصرف مکرر آن لازم است .

آمفتامین ها : ابتدا برا ی مصارف درمانی ساخته شده اند و در حال حاضر تنها در موارد معدودی در درمان کاربرد دارد . انواع غیر قانونی آن به صورت پودر ، قرص ، کپسول و در رنگ های مختلف در دست است.نام های خیابانی آن کریستال ، یخ ، و سرعت است . اکستاسی ـ یک آمفتامین توهم زا است ، به شکل قرص و. کپسول و رنگ های مختلف به صورت غیر قانونی ساخته می شود و به نام های X , و XTC و قرص شادی معرف است . این ماده به صورت خوراکی و اغلب در میهمانی های رقص خاص طولانی مدت و وحشیانه و کلوپ شبانه استفاده می شود .

● علائم مصرف : کوکائین :

ـ چشم قرمز رنگ ـ آبریزش ـ تغییرات گروه دوستان ـ تغییر وضع عقلی یا رفتاری ـ بی توجهی ـ افسردگی ـ خستگی ـ عدم علاقه به مدرسه ، فامیل و فعالیت های قبلی ـ نیاز مکرر به پول ( قرض کردن ) اکستاسی: ـ مشکلاتی در به خاطر آوردن ـ عدم هماهنگی و کنترل ـ گیج خوردن ـ از دست دادن ناگهانی هوشیاری -افسردگی ـ مشکلات خواب آمفتامین ها: ـ خشکی دهان ـ تعریق ـ تغییر الگوی خواب ـ تغییر الگوی غذا

۴ . مواد کند ساز سیتم عصبی

این مواد عموماً عملکرد دستگاه عصبی را کند می سازند و شامل داروهای مسکن خواب آور و الکل می باشند . دیازپام ، فنوباربیتال ـ آلپرازولام ( زاناکس ) لورازپام و … از این گروه می باشند

. علائم مصرف این مواد :

ـ آرامش و خواب ـ ضعف هماهنگی در حرکات ـ اشکال قضاوت و تمرکز ـ سخنان بریده بریده و تاری دید .

در صورت عدم مصرف علایم عبارتند از :

ـ اضطراب ، بی خوابی ـاحساس ضعف و تهوع ـ افزایش دمای بدن ـ آشفتگی روانی ـ توهم و تشنج

۵ . گروه توهم زا :

این گروه از مواد بر فرآیند های ذهنی افراد تاثیر می گذارند ، شایعترین این مواد که مورد سوء مصرف قرار می گیرند ال . اس دی ( LSD ) می باشد که از یک نوع قارچ به صورت نیمه مصنوعی بدست آوردند . از نظر ظاهری ماده ای سفید رنگ است که معمولاً به صورت قرص موجود است . مواد توهم زا روی مغز اثر میگذارد و باعث بروز احساسات غیر واقعی ـ و بی علاقگی به زندگی می گردد .

۶ . گروه استنشاقی :

این مواد معمولاً از راه بینی و به وسیله حس بویایی مصرف می شوند . بنزین ـ حلال ها ُواکس و …. از این گروه هستند . که می توانند مورد سوء مصرف قرار گیرند این گروه از مواد نیز باعث آسیب زدن به سیستم اعصاب ، قلب ، روان و بدن میگردند .

« نه » گفتن را بیاموزیم .

همه ما روزی به دنیا آمده ایم . به تدریج رشد کردیم و با حمایت والدین یا دیگر افراد بزرگ شدیم به یاد بیاوریم که والدین مان در هنگام انجام هر کاری مراقب بودند و به یاد آوریم که آنها بسیاری از تصمیمات را تائید یا رد می کردند . اکنون ما تکامل یافته ایم و به تدریج این وظایف را به عهده گرفته ایم . بنابراین چون ما مسئول مراقبت از خودمان شده ایم ما مسئول هستیم که در مواقع مورد نیاز بگوئیم « نه »

● چگونه به مصرف مواد بگوئیم « نه »

۱ . شرایط را در ک کنید . متوجه باشید که چه اتفاقی در حال رخ دادن است .

۲ . در ذهنتان دلایل خود برای « نه » گفتن را مرور کنید . مصرف مواد غیر قانونی است . به مغز و بدن شما آسیب می رساند و د رنهایت شما را گرفتار می نماید .

۳ . بگوئید « نه » نه گفتن شما در موقعیت صحیح نشان دهنده قدرت شماست .

۴ . پیشنهاد دیگری بدهید . اگر دوست شماست و می خواهید دوستی تان را ادامه دهید . پیشنهادات دیگری برای گذراندن وقت ارایه دهید . ( رفتن به سینما ، پارک ، بازی و ورزش و …. ) اگر طرف مقابل شما به نه گفتن شما احترام نمی گذارد ، دوست شما نیست .

۵ . از محل بروید . اگر فرد مقابل شما دوست شما نیست یا به پاسخ منفی شما احترام نمی گذارد .و اصرار می کند ، آنجا را ترک کنید .

● توصیه های مفید به دیگران برای ترک اعتیاد

ـ خطرات و عواقب مصرف مواد را برای او توضیح دهید . ـ به او بگوئید که با ترک اعتیاد ، عوارض جسمی ، به زودی بر طرف می شود . ـ توضیح دهید به او کمک خواهد شد که با تحمل کمترین مشکلات اعتیاد خود را کنار بگذارد . ـ دوستتان را مطمئن کنید که با تصمیم قطعی ، می تواند موفق شود . ـ به او یادآوری کنید که هر چه زودتر اقدام کند . ـ از او بخواهید از خانواده و نزدیکان کمک بگیرد . ـ او را مطمئن سازید که با ترک اعتیاد ، دوستان جدیدی پیدا می کند. ـ فرد را به کوشش برای ترک تشویق کنید تا حتی در صورت عدم موفقیت ، قبلی باز هم تلاش کند. ـ او را به یکی از مراکز معتبر درمان اعتیاد راهنمایی کنید .

● عوارض اعتیاد از جنبه های گوناگون

• اعتیاد خسارات و هزینه‌های بسیاری را به جامعه تحمیل می‌کند. بنابراین، عوارض ناشی از اعتیاد شامل عوارض فردی، خانوادگی، شغلی، اجتماعی و اقتصادی می‌باشد.

۱) عوارض اعتیاد بر سلامت جسمی و روانی فرد

• آسیب‌های عضلانی

• اختلالات کبدی و کلیوی

• عفونت‌های خطرناک (ایدز، هپاتین، کزاز)

• بیماریهای مزمن تنفسی

• اختلالات قلبی ـ عروقی

• سکته‌های قلبی و مغزی

• آتروفی مغزی

• ناتوانی جنسی و عقیمی

• اختلالت خواب

• افسردگی

• اختلالات روانی شدید و پایدار

۲) عوارض خانوادگی

• خشونت در خانواده شامل کودک‌آزاری و همسر آزاری

• عفلت از فرزندان

• مشکلات تحصیلی،‌ اختلالات روانی و خودکشی فرزندان

• نابسامانی و آشفتگی خانواده

• محدودیت در روابط سالم خارج از خانواده

• افت سطح اقتصادی و اجتماعی خانواده

• بی کفایتی در سرپرستی خانواده

• طلاق

۳) عوارض شغلی

• افت اعتبار فردی و موقعیت شغلی

• سوانح و حوادث حین کار

• غیبت از کار

• کاهش کارایی

• اخراج و بیکاری

 

۴) عوارض اقتصادی

• خسارات ناشی از کاهش نیروی مولد و افزایش نیروی مصرف کنندة جامعه

• هزینه‌های تحمل شده به نیروهای انتظامی و جمع‌آوری امکانات لازم برای مبارزه با جرایم مستقیم و غیر مستقیم ناشی از مواد مخدر

• صرف وقت دادگاه‌ها و نیروهای قضایی

• هزینة نگهداری مجرمین مواد مخدر و معتادان در زندان‌ها

• هزینة مراکز بازپروری و درمانگا‌ه‌های ترک اعتیاد

• هزینه‌ و خسارات ناشی از مراقبت‌های بهداشتی ثانیه شامل بیمارستان‌ها و درمانگاه‌‌ها

۵) عوارض اجتماعی

• ضعف پای‌بند به اصول اخلاقی و مذهبی

• انواع جرایم مثل سرقت، فحشا، خشونت، تجاوز و قتل

• افزایش مشاغل کاذب و بیکاری

• بی خانمانی و فقر

● علائم شک به اعتیاد نوجوان

علائمی که می‌توانند ما را به مصرف و اعتیاد فرزندمان مشکوک کنند بسته به مدت شروع مصرف و نوع ماده مصرفی می‌توانند متفاوت باشند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، مصرف مواد در بسیاری از موارد باعث تغییر برخی از صفات شخصیتی شخص می‌شود، نوجوانی که مدت‌ها گوشه‌گیر بوده و تمایلی به برقراری ارتباط نداشته، به طور ناگهانی تمایل زیادی به جمع‌های دوستانه پیدا می‌کند، پرحرف می‌شود‌، دوستی‌های جدیدی برقرار می‌کند و… مصرف مواد می‌تواند بر عملکردهای تحصیلی شخص موثر باشد.

برخی از دانش‌آموزان دچار افت تحصیلی می‌شوند، در حالی که برخی دیگر به‌خصوص در شروع مصرف، عملکرد تحصیلی‌شان به طور ناگهانی افزایش می‌یابد. شخص در مقابل تکالیف مدرسه بی‌مسئولیت می‌شود. دیر سر کلاس‌ها حاضر می‌شود و ممکن است بی‌قراری زیادی سرکلاس درس نشان دهد. بی‌حوصلگی، پرخاشگری، اضطراب، بی‌قراری، تمایل به پنهان‌کاری و… از علائم دیگری هستند که در رفتارهای نوجوانان و جوانان قابل توجه هستند. مصرف مواد می‌تواند عوارض جسمانی قابل توجهی در فرد ایجاد کند.

یکی از بارزترین نشانه‌ها، تغییر دوره‌های خواب و خوابیدن در روز است. مثلا فرد ممکن است تا نیمه شب بیدار بماند، در حالی که روز بعد تا ظهر بخوابد. در مصرف برخی مواد مثل موادمخدر، افزایش زیادی در خواب فرد ایجاد می‌شود، در حالی که در مصرف بعضی مواد دیگر مثل شیشه و یا مواد محرک دیگر، میزان خواب کاهش چشمگیری پیدا می‌کند. به طوری که ممکن است شخص تا ۷۲ساعت نتواند بخوابد.

تغییر اشتها، کاهش وزن، ریزش مکرر آب از چشم‌ها و لرزیدن تمام بدن همگی علائمی هستند که می‌توانند نشانه‌ای از مصرف مواد باشند. اطلاع والدین از عوامل زمینه‌ساز اعتیاد در جوانان، مواد خطرناک و غیرقانونی و ابزار، روش‌ها، ویژگی‌ و علائم مصرف این مواد از مهم‌ترین راهکارهای مقابله با اعتیاد است