إنّا لله وإنّا إليهِ رَاجعُون
به اطلاع رسانیده میشود که جنازه مرحوم کربلایی علی احمد نادری بتاریخ 28.03.2018 ساعت 13.30 دقیقه در قبرستان مسلمین اسپو به خاک سپرده خواهد شد.
در ابتدا فرا رسیدن سال 1397 هجری شمسی را به همه ای آنان که از نوروز تجلیل می کنند تبریک می گویم.
جا دارد که شهادت جمعی از هموطنان خویش را که بدست افراطیون جاهل در حمله وحشیانه ای روز نوروز در کنار زیارتگاه سخی در کابل جانهای شیرین شانرا از دست دادند به مردم افغانستان و خانواده های شهدا تسلیت عرض نمایم.
و اما متن پیام نوروز کانون که به مناسبت سال نوخورشیدی 1397 صادر شده است قرائت می نمایم:
نوروز از راه رسیده است. طبیعت, سبزه وگلستان, چهره ای دیگر دارند.سیاهی وسرما , از دامن طبیعت رخت بر بسته ونسیم بهار,گیسوی پریشان طبیعت را, نوازش می دهد.در سرزمین خورشید ,طبیعت درنوروز, اکنون مثل افتاب می درخشد . سبزه وستاره های بهاری, آسمان طبیعت را, دگرگون نموده, گل وبلبل بر شاخسار درخت وطبیعت, ترانه می خواند.
هم وطنان عزیز! این قصه طبیعت سرزمین ما وآنجای است که؛ خورشید از آنجا طلوع می کند وزمین را گرما وصفا می بخشد.آنجای که برای ما همیشه عزیزوخاطرات اش جاوددانه وماندگارخواهد بود.
در حقیقت نوروز,تغییر وتحول در طبیعت است. امروز نوروز را, در بیشتر کشورهای خاورمیانه، آسیای میانه، قفقاز، شبه قاره هند و بالکان جشن میگیرند. ساکنان سر زمین نوروز, سالها وقرنها است این تحول ودگرگونی را گرامی داشته و به گونه های متفاوت, در دامن سرسبز طبیعت بهاری, شور وشادی نموده است.خوشی ها وشادی ها, در دامن فرهنگ های متفاوت, نوروز را رنگارنگ وتاریخ جاودانه بخشیده است.نوروزدردامن فرهنگ خاص و به خصوص اریایی ویا قومی دیگری متولد نگردیده, تا کسی ان را تصاحب نماید.نوروز, در گستره ای فرهنگ ها وتمدن های متفاوت ورنگارنگ, از اقوام ساکن “سرزمین خورشید”در دامن طبیعت ,پدید امده ودر بستر زمانه ها , سلیقه ها, زبان ها,هنر ها,و فرهنگ های متفاوت رشد نموده وبه بالندگی رسیده است. به همین دلیل نوروز تحول طبیعت وجشن,فرهنگ ها, اقوام ومردمان است که در”سرزمین خورشید” زندگی می کند.
هم وطنان عزیز!
قصه ای مردم ما در نوروز, پر از غصه وآه واشک است. سالها است درسر زمین خورشید , سایه ای سیاه وسرد طالبان سیاهی, دامن گسترده است.سبزه وسرو, و طبیعت در آنجا, از خون عزیزترین فرزندان آن مرز وبوم, رنگین است.سالها است خانه ای کبوتر, لانه ی گنجشک بام وباروت خانه ها, پری پروانه ها,اتش گرفته است.دیگر طوطی وقناری بر شاخسار درخت بهاردر کشورما, نغمه نمی خواند.شاهین وشهباز, از شکار مانده است.طنین چکاوک هد هد وپرستوهای ناز,سار وسهره, در دره های سبزوخرم به گوش نمی رسد و بال وپرکبوتران سفید, درآسمان کشورم, پر خون است.
نوروزجلوه ای از فرهنگ وتمدن ما است.تمدن که سالها است با وحشت ودهشت برای ویرانی آن؛ کمر بسته است.در سر زمین ما تنها فرهنگ وتمدن در معرض گلوله وخشونت قرار ندارد.انسان وانسانیت,ترحم,بردباری,دوستی ها, رفاقت ومهربانی , جوان مردی و ایثار, در آتش خشونت, طالبان جهل ونابرابری, به خاکستری تبدیل گردیده واکنون رنگ سیاهی به خود گرفته است.
هم وطنان عزیز!
بی تردید ,چشمان قلب وروح ما از رنج که هم وطنان ما در افغانستان می کشند, اشک بار است.گرد وغبارجنگ و آوارگی, هنوزهم بر گونه ها ورخسارما نشسته است .رسانه ها ی مدرن وامروزی هر لحظه, نه تنها اخبار غم انگیزی, از قتل عام ها و ویرانی ها را,از کشور ما روایت می کند که ؛ صدای زجه وناله اطفال ویتیمان غلطیده به خون پدران ومادرانش را نیز به گوشهای مان , نجوا , می کند.این ها همه درد های عادی وگذرا نیست. قصه تاریخ وسیاست وزمانه هم نیست . اینها قصه ودرد انسان افغانستانی است که از رنج وستم, به درازی یک قرن , به ستوه امده است.
آنچه گفتیم , روایت مرگ فرهنگ, هویت و وجدان کسانی است که خرابی وویرانی می آفریند. خرابی ورنج که مقاومت روحی واستواری مارا , محک می زند.اکنون واما ؛ ما در دنیای مهاجرت بر فراز؛ دو راه کاملا متفاوت ایستاده ایم: یا با افسردگی ووخامت روح وروان, مرگ را می پذیریم واز هر چه داریم وداشتیم روی بر می تابیم ویا؛ با استواری وآگاهی, چشمان مان را بسوی افق های دور دست می گشاییم.افق های روشن و درخشان , که با آگاهی اینده مان را خود مان رقم می زنیم. ونمی گذاریم نسل ما در عالم آوارگی به وادی مرگ , مرگ فرهنگ ودارای های انسانی ما نابود شود.
هم وطنان عزیز! به حکم تاریخ وزمانه, روزی فرامی رسد که در وطن ما, آگاهی بر نادانی, روشنایی بر تاریکی,ازادی بر اسارت, وصلح ,بر جنگ , پیروز خواهد شد. اما , ما وکسانی که از آن معرکه, معرکه جنگ و جهنم دورایم, تلاش نمایم که راهی را انتخاب نمایم که؛ هویت ما وفرهنگ ما , در کنار دیگر فرهنگها به بال وپر برسند. کسب دانش وعلم مارا کمک می نماید که فرهنگ وزندگی خود را, رشد و ارتقاء بخشیم.رشد وتکامل فرهنگ ها, با اندیشه ودانش معاصر , نه تنها از مرگ حتمی دردامن خرافات,مارا نجات می دهد , که مارا توانای می بخشد.تنها توانایی علمی وفرهنگی است که ما درین عصر؛ که طوفان متلاطم وسهمگین زندگی وزمانه , پای مارا می لرزاند, استوار بمانیم. ومایه ی کمک وحمایتی شویم, برای انهای که, دروطن ما برخاکستر از جنگ وفقرنشسته وچشم امید بسوی ما دارند.
هر روز تان نوروز ونوروز تان پیروز
کانون افغانستانی ها ی فنلند
23.03.2018
از استاد ابوطالب مظفری، در مراسم گرامیداشت از فیض محمد کاتب و رونمایی ویرایش جدید سراج التواریخ به رونوشت دکتر سرور مولایی !
دکتر!
نه به شعر ابوطالب توجه كن
نه به درخشش فلاش عكاسان حرفهاي
که چشمانت را میآزارد،
این بازی تازه انسان متمدن است
اول به لهجههای دهاتیمان میخندند
اول به صورتهای استخوانیمان سیلی میزنند
اول به کیسه کار پدرانمان لگد ميزنند
اول به بقچههای مادرانمان فحش میدهند
خسته كه شدند
سالشان كه نو شد
حالشان كه از اعمالشان به هم خورد
میآیند
فیلمهایشان را میسازند
عکسهایشان را میگیرند
ميتينگهايشان را برپا ميكنند
***
«پیپ»ت را تازه کن!
دكتر!
این بستر کتانی سپید را،
تاب جنونهای تو نیست.
بیخیال این چند فرسخ باقی،
بیخیال سفارش طبیان قاروره گیر،
بیخیال نظم کاغذین پرستاران فضول
کبریت بکش به این همه حكم؛
نخور
نبین
ننویس
کام بگیر از
تنباکوهای تلخ وطنی.
دودش را بفرست
به تسلی ریههای خستهات.
این هم؛
روی آن همه تلخی این سالها.
***
ساده بگیریم زندگی،
این خارش مداوم لانه کرده در پوست آدمی را
كه بیخیالش شوی
وسوسهات میکند،
جدیاش بگیری،
زخمت میزند.
***
سر سنگي
رو به ماه نو بنشين
دم بگیر
نه از استادی دیرسال «الزهر»ا گلهای کن
نه از ریاست کوتاهمدت دانشگاه بامیان
«این قصه را الم باید
که از قلم هیچ نیاید» (1)
***
به حفیظالله گفتهام
کاست «دی دوی» دختران جاغوری را بگذارد:
«مریض استی، شفا باشه رفیق جان/ دور از جان شما باشه رفیق جان
دور از جان شما و جمله یاران/ ده جان دشمنا باشه رفیق جان» (2)
به گمانم
وقتش رسیده باشد
و شاگردانت آن قدر بالغ
که بیهراس شیخ و محتسب
گزمه و عسس
لحظاتی خلوت کنند
و به لحن عشقبازی مادرانشان گوش بسپارند
به یاد بیاورند
زنان بالابلندِ
بازگشته از دوشیدن چاشتگاهیِ «ميشهای نوزا»
با «کُنجد»های مالامال از شیر تازه
در قیافه پلنگانی كه تازه گله شتري را دريده باشند.
به یاد بیاورند
این «پیچه سفیدان» رنجور را
زیبا بودند،
جسور بودند،
و جوان.
در شبهای «برنو» و مهتاب
فانوس دیده بر معبر کوه مینهادند
چشم به راه یاغیان جوان کوهستان.
به یاد بیاورند
دامنهاي نابالغی از گل و آتش را
نشسته
گرد بر گرد مزار ياغياي گمنام
نخ و گیسو بر شاخهای گوزنی مقدس گره میزدند
با وردی بر لب:
«خدایا، ما را از عقوبت عشق و ترانه ایمن کن».
اما دکتر!
این لحنها، خستهتر از آن است
که ميشها را به شیر بیاورد
این نغمهها محزونتر از آن که یاغیان را به قریه بازگرداند
تلختر از آن که به ارواح سرگردان كشتهگان كوه «چهل دختران» آرامشي هديه كند.
***
پیپت را تازه کن
سر سنگی رو به «راه نویي» که در پیش گرفتهای
بنشین و دم بگیر.
تقصیر خودت بود
دکتر!
بهانه دادي دست این شاعر لب دوخته از حماسه
بهانه دادي دست این دل به معجزات دموکراسی بسته
هم من لال بودم
هم اين سنگ افتاده بر سر راه كه تو رويش نشستهاي
هم تلویزيونهاي «نگاه» و« فردا» و پس فردا
تقصیر خودت است
سر پیری و معرکهگیری؟
این آخرزمان دو هزار و دوازده رمّالان،
این دمدمههای آمد آمد طالبان،
این سه سال مانده
به بازگشت فاتحانهٔ رامبوهای غربی به اوطانشان،
این آخرین پوستاندازی رئیس جمهوری شجاع و گریان،
اين جمعهبازار شماتت روشنفكران قبيله
نینوازیهای بیخطر و پر ثمر
«مثنوی»، «رسایل خواجه» و «کلیات بیدل» را کنار نهاده،
نشستهای
روی زخم کهنه، نمک میپاشی،
قلم خونین را از میان انگشتان فرزند «خداداد» برداشتهای
از «نگار»های ملای غریبی
حرف میزنی
که باشنده روستای «محمد خواجه» بود
خط خوشی داشت
و از ناهور غزنی آمده بود
تا عرض حال قبیله «لجوج و جهولش» را
به سمع و نظر امیر «قایم بالسیف» برساند.
***
ملا فیض محمد کاتب
این هم باید از اوصاف «مدینهٔ تغلّب» باشد
دکتر!
که پدر را بکشی
و پسر را به واقعهنگاری چگونه کشتنش بگماری
که ملا!
خط خوشی داشت
و امیر به دنبال کاتبی میگشت
در ثبت و ضبط فتوحات هزارستان و کافرستان:
ـ بنویس!
و ما اراده کردیم از سرهای پدران متمرّدت
کلهمنارها بسازیم عبرت دیگران را
و چنین شد به روز آدینه
هفتم ربیعالاول هزار و سه صد و دو
ـ بنویس!
و لیلی، باکرهای بود از خانواده بختیار خان هزاره
ساکن در «جاریه خانه» ملوکانه
و ما پیشکش کردیم به سردار نصرالله خان، فاتح ساحات دایچوپان
ـ بنویس!
و هزار جریب از زمینهای «مفتوح العنوه»
زرخیز ارزگان را بخشیدیم
به مهاجران بیزمین آمده از آن سوی خط دیورند
ـ بنویس!
باغات و قلعهها و مراتع متروکه
هفتاد هزار جلای وطن کرده هزاره را بخشیدیم
به ناقلین نیازمند
ـ بنویس!
و ما گرگهای کشمیری را آفريديم از پي عقوبت بندگان نافرمان
و ما زمین را بر آنان تنگ کردیم
و آسمان را کوتاه
مخوف شده با ستارههاي جاسوسی
و ما آبها را به گزمهگی برزنهایشان جاري كرديم
و ما به چشمهها فرمودیم بر آنان زهرآگین شوند
و ابرها را که بر مزارعشان سموم هلاک بپاشند
و به سنگها گفتيم که سایهشان را از آنان باز ستانند
و به درختان سپردیم که میوههاشان را از آنان دریغ دارند
و ما خواب را از چشمهایشان دور کردیم
و نان را از لبهایشان
و ما باد را امر کردیم نسلشان را به چهار سمت بلاد بيگانه بپراکنند
و این سزای قوم تو بود
که مطیع و منقاد نبودند.
***
عجب آتشی در قلمم افروختهای
دکتر!
دكترين سياسيات
آتش است اين…
کم کم لالایی مادرم را به یاد میآورم
کم کم نام همهٔ برادران مردهام را
نام خواهران گمشدهام را
کم کم رنگ اسب گمشده پدربزرگم را به یاد میآورم
شبرنگ را
و تفنگ پنجتیرش را
که یک شب زمستانی در کوهستانی متروک پنهان کرد
و بهار سال بعد جایش را از یاد برده بود
بگذار حکایت سالهای بعد از کاتب را من شکایت کنم
من نواده زنی هستم
بازمانده از قافله تاراج خانواده «تاجیخو»
از یاغیان دوره امیر عبدالرحمان
پدرم سالها روی زمینی دهقاني میکرد
که از آن او بود و از آن او نبود
پدرم کنار قبر پدرکلانش
برای اربابان فاتح كار میکرد
و سنگنوشتههای قبرستان اجدادی من
جمله به پارسی دری بود
زبانی که مهاجرین پیشاوری به آن خوانا و نویسا نبودند
مادرم سالی دو بار «دبهها» را میانباشت
از روغن زرد باغچاری
سبدها را از «قروت» مرغوب
و جوالها را از گندم بهاری
و بعد اربابزاده میآمد و با اخم و تخم آنها را به گُدام خانهاش میبرد
خستگی در تن مادر میماند
چنانکه گرسنگی در چشمهای ما.
***
راه اورزگو
گرمي تايستو
محمد نبيخو
سردار اوغو… (3)
اين كاست حفيظالله هم كه جَر است!
***
عجب آتشی در جانم افروختهای
دکتر!
(1) سخني از عينالقضات همداني.
(2) از ترانههاي هزاره هزارستان.
(3) بخشي از مخته سردار محمد نبي خو.
اطلاعیه فوری!
به منظور همدردی با خانواده های شهدای اخیر روز نوروز در زیارت سخی کابل در برنامه های تجلیل از نوروز تغییراتی به وجود آمده است.
لذا با حضور هوشمندانه ای خویش همزمان با تجلیل از نوروز باستان یاد شهدای اخیر را گرامی میداریم.
کانون افغانستانی های افغانستان
تاریخ: ۲۴.۳.۱۸ از ساعت ۱۶تا۱۹ روز شنبه
هلسینکی ساختمان کتابخانه مولوپورو
ادرس:
Asukastalo Mylläri , Mylläri Myllypuoron ostari
Kiviparinrie 2 j 00920 Helsinki
همه ساله با رسیدن سال نو خورشیدی، عدهای کثیری با تجلیل از نوروز، به پیشواز بهار میروند، اما شمار دیگری این عمل را خلاف دین عنوان کرده و بدعت میدانند.
مخالفان بر این باورند که تجلیل از نوروز، یکی از مناسک دین زرتشت است و با آمدن دین اسلام آن فرهنگ منسوخ شد و مسلمانان نباید از نوروز تجلیل کنند.
عبدالظاهر داعی استاد شرعیات دانشگاه کابل، نوروز را مرتبط به دین زردتشتی میداند و میگوید که تجلیل از این روز در افغانستان و کشورهای همسایه، سابقهای چند هزار ساله دارد اما حدود 15 قرن پیش وقتی اسلام به افغانستان آمد، مناسک دینی زرتشتیان منسوخ شد.
او گفت که ما نصوصی داریم که چیزهایی که برای سایر ادیان مقدس است در دین اسلام نباید باشد و تجلیل آن به معنای تایید آن است.
محمد معروف حنیف دیگر استاد شرعیات دانشگاه کابل نیز بر این باور است. او گفت که نوروز یک روز است مثل سایر روزها و تفاوتی ندارد و لازم نیست که تجلیلی شود.
حنیف اضافه کرد که به دلیل آنکه مردم قبل از اسلام در افغانستان، زرتشتی بودند بعضی از مناسک آن را انجام میدادند؛ اما با امدن اسلام همه منسوخ شد. در این اواخر برخی از این مناسک زرتشتی دوباره احیا شده است که خلاف شرع است.
اما بر خلاف این مخالفتها، هر ساله جشن نوروز پرشور تر از گذشته برگزار میشود و شهروندان این اقدام برخی از عالمان دینی را برداشت افراطگرایانه، ناسنجیده و یکجانبه از دین میدانند.
حمید حکیمی فعال رسانهای بر این باور است که نوروز یک جشن باستانی است و از یک حوزه تمدنی بزرگ نمایندگی میکند.
آقای حکیمی میگوید که هر سال با آغاز بهار و تغییر طبیعت که نشانهای از زنده شدن است، کشاورزان و فرهنگ دوستان این دگرگونی را تجلیل میکنند؛ اما در سالهای اخیر، از آدرس دین عدهای تجلیل نوروز را حرام میدانند که از منظر دینی نیست؛ بلکه از نظر هویت فکری خودشان که “افراطگرایانه” و “سیاه” است، بیرون میشود.
برخی از عالمان دینی نیز حرام دانستن نوروز را اشتباه میدانند و میگویند که تجلیل از نوروز در صورتی که آب و رنگ دینی به آن ندهیم، حرام نیست و اسلام نیز آن را حرام نکرده است.
مولوی حبیب الله حسام، رئیس پیشین شورای اخوت اسلامی و از عالمان برجسته و مشهور کشور در مورد حرام خواندن تجلیل از نوروز، واکنش تندی نشان داده و گفته است که غوغای یک عدهای بیسواد زیر نام عالم که متاسفانه به دهها امر حرام مبتلا هستند و میخواهند در کج بحثی و بازی با الفاظ بزرگ نمایی و فضل فروشی کنند تا نوروز را حرام بگویند.
آقای حسام در پیامی به مناسبت سال نو خورشیدی نوشته است: رشوت و فساد اخلاقی در ادارات، برنامههای مبتذل تلویزیونی، معامله گریها، تجارت بر اساس رشوهستانی و جعل و تقلب همه جایز اما نوروز کفر است؟
ملاهایی که مخالف تجلیل از نوروز هستند میگویند که در برنامه جشن و تجلیل، کارهایی انجام میشود –تبریک گفتن، هدیه دادن….- که مطابق دین اسلام نیست و حرام است.
آقای حسام اما نوشته، از نظر شریعت محرمات شرعی مقید به زمان و مکان نیست، مرتکب حرام شرعی در نوروز، عیدها و جمعه و حرمین و ماههای حرام در سرزمینهای حرام، مساجد و غیره باعث حرمت زمان و مکان مقدس نمیشود و مرتکب حرام مرتکب گناه عظیم شده مطابق منازل و مراتب حرام گناهکار خوانده می شود، بنابراین مبادرت به حرام در نوروز مبادرت به منهیات شرعی است و به این قضیه همه امت اتفاق دارند، شک تردیدی در آن نیست.
وهابیت و نوروز ستیزی
شهروندان کشور به خصوص کهن سالان میگویند، از زمانی که یادشان میآید، پدران و یا مادرانشان با آمدن بهار، برنامههای برای تجلیل از سال نو داشتند.
حمید حکیمی که در بدخشان زندگی میکند، میگوید که از قدیم به گونه ابتدایی در ولایت بدخشان نوروز تجلیل میشد و اکنون نیز شهروندانی که وضعیت بهتری دارند پرشکوه تجلیل میکنند و آنانی که ضعیفترند با پختن سمنک اکتفا و نوروز را تجلیل میکنند.
اما در سالهای اخیر، با افزایش افراطگرایی و تفسیرهای نادرست از اسلام در منطقه، ستیزه با تجلیل از نوروز افزایش یافته است که کارشناسان دینی آن را ارتباط میدهند به اوج گیری سلفیت و وهابیت.
محمد محق، کارشناس دینی بر این باور است که نوروز ستیزی در افغانستان که مذهب حنفی وجود داشت، ریشه نداشت؛ اما از سرزمین سلفیت [حجاز] به افغانستان سرایت کرده است.
او میگوید که در افغانستان از نوروز بیشتر به عنوان یک جشن عنعنوی و فرهنگی و یک رویداد مرتبط به تحول طبعیت تجلیل میکند و اگر در تجلیل نوروز “امور عبادات و ابعاد دینی” شامل نباشد، هیچ ممنوعیت شرعی در بزرگداشت از آن وجود ندارد.
به گفتهی این کارشناس دینی، امروزه مراسم نوروزی نه به عنوان یک جشن مذهبی؛ بل صرف به عنوان یک عادت بومی برگزار میشود. آنچه این نظر را قوت میبخشد این است که این مراسم اختصاص به افغانستان یا ایران ندارد و طبق گزارش سازمان ملل: “نوروز برای بیش از ۳۰۰ ملیون نفر در سراسر جهان آغاز سال نو است و بیش از سه هزار سال است که در مناطقی از بالکان، منطقه دریای سیاه، قفقاز، آسیای مرکزی و خاورمیانه و نقاط دیگری از جهان جشن گرفته میشود.
” گفتنی است که نوروز توسط سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل (یونسکو) در فهرست میراث فرهنگی معنوی بشر قرار گرفته است.
روز نامه افغانستان ما
مراسم گرامیداشت از سالروز شهادت بابه مزاری در شهر هلسینکی برگزار گردید این گردهمایی که به ابتکار ستاد مردمی سالگرد شهید مزاری هر ساله در فنلند برگزار میگردد امسال نیز مانند سالهای قبل ، بتاریخ 10.03.2018 با حضور دوستداران و هوادران راه عدالتخواهی بابه مزاری برگزار گردید.
محفل با گردانندگی خانمها محترمه عزیزه محمدی و زهرا خاوری و با تلاوت از کلام الله مجید توسط آقای علی جان دانش و پخش سرود ملی افغانستان آغاز گردید.
در ابتدای محفل مقاله توسط فرشته اکبری به خوانش گرفته شد، ایشان در قسمت از مقاله خود چنین میگوید من بابه مزاری را ندیده ام اما چند وقتی است در باره این شخصیت تحقیق می کنم و هرچه تحقیق میکنم به بزرگی شخصیت وی بیشتر اشنا میشوم. وی با استناد به گفته های بابه مزاری در باره حقوق اقلیتها و حدت ملی و حقوق زن مطالبی را به سمع حضار رسانید.
پس از ایشان آقای غلام ربانی در باره شخصیت استاد مزاری و روند تاریخی که ستم های وجود داشته است سخنانی گفتند و مزاری را یک رهبر استثنایی در تاریخ افغانستان دانستند.
آقای علی اخوند زاده یکی از دانشجویان موفق افغانستانی در کشور فنلند طی مقاله ای تحلیلی از شخصیت بابه مزاری تجلیل به عمل آوردند.
آنگاه دو تن از اعضای ستاد برگزاری سالگرد شهادت بابه مزاری در فنلند آقایان نصرالله پیک و داکتر عزیزعالمی به ارائه خاطرات خود از شخصیت شهید مزاری پرداختند.
پس از انها تیاتری با هنر نمایی دو طفل خرد سال میلاد خاوری و زهرا خاوری و همکاری آقای رحمت خاوری و آقای احمد ضیا برگزار گردید.
سپس آقای داوود رزمیار به ایراد سخن پرداخت ایشان ضمن تجلیل از شخصیت بابه مزاری ، چنین گفتند : داغ ساختن قوم و ملیت به این شکل درست نمی تواند باشد و آیا می تواند این درد مردم دوا نماید؟ و داغ کردن مسایل قومی را به نفع جامعه ندانستند.
پس از ایشان آقای نبی قانع زاده در باره شهید مزاری راه حل هایش در بحران افغانستان سخنانی ارائه نمودند و یاد آور شدند که شهید مزاری برای حل بحران افغانستان سه طرح مشخص ارائه کرده است: 1. تشکیل حکومت براساس انتخابات 2. تشکیل حکومت براساس مشارکت اقوام 3. طرح ایجاد حکومت فدرالی.
در این بخش برنامه گروه سرود کانون که با دمبوره و کیبورد آقایان شاهین سحر ، محرم همراز و حمیدالله مالستانی سروده ای در راسای رهبر شهید استاد مزاری اجرا نمودند.
سپس روحانی محترم حجته الاسلام والمسلمین جناب اقای صالحی به ایراد سخن پرداخت ایشان ضمن تجلیل از مقام والای رهبر شهید مزاری ؛ یاداور شدند که استاد مزاری برای شکستن بن بست های اجتماعی و سیاسی تلاشهای زیادی را انجام دادند و در شرایط فعلی جای شهید مزاری خالی دیده میشود که این زودی های این خلا پر نخواهد شد..
مراسم طبق معمول و سالهای گذشته آقای داکترعبدالحسین مهدوی از طرف ستاد مردمی برگزاری سالگرد از مردم که از راه های دور و نزدیک در مراسم شرکت کرده بودند و کسانیکه در برگزاری این محفل کمک نموده بودند اظهار تشکر وقدردانی نمودند.
محفل با صرف غذا که از طرف ستاد برگزاری سالگرد شهید مزاری تدارک دیده شده بود خاتمه پیدا نمود.
در پایان ستاد مردمی سالگرد شهید مزاری از تمامی عزیزانیکه در برگزاری مراسم در بخشهای فرهنگی ، انتظامات ، خدمات ، عکاسی ، فیلم برداری ، تهیه و تدارک سالن ، تهیه غذا و کمکهای مالی پولی در بزرگداشت محفل سهیم شدند کمال سپاس و قدردانی را دارد.
عکاسان : بشیر پیک ومصطفی هراتی
برای بهتر دیدن عکسها روی هر عکس یکبار کلیک کنید
داکتر عبدالحسین مهدوی
بعضی از اعضای ستاد مردمی سالگرد
گروپ تیاتر رحمت خاوری ، محمد ضیا ، میلاد جان و زهرا جان
شرکت کنندگان
حفیظ عطایی از و قربان از فعالین ستاد
خانم عزیزه محمدی و زهرا خاوری
حاجی ربانی
علی اخوند زاده
نصرالله پیک
داوود رزمیار
نبی قانع زاده
جمعیت
گروپ موسیقی کانون
محمد رفیق رجاء
******
سوالی مهمی “چرا روشنفکران هزاره خاموش اند؟” درصفحه ی فیسبوک جناب ” ملک ستیز” یکی از روشنفکران خوب افغانستانی به نشر رسیده ومن امروز انرا خواندم. به دلیل اهمیت ,امروزی بودن ,جدی بودن وبرخی نکات واقعی این نامه , در جواب نامه ای این روشنفکر ملک ما؛ ونیز در جواب مرثیه ای مهربان تر از مادرجناب امرالله صالح, برای سرنوشت هزاره ها؛ مشکل اصلی و کنونی هزاره هارا, از زوایه دیگر,برای ایشان وبرای نسل امروز افغانستان باز خوانی می نمایم. این جوابیه برای اینکه مورد خوانش قرار بگیرد بطور مختصردر سه بخش تنظیم می گردد:اصل نامه, نقدوارزیابی نامه ونیز ارائه واقعیات تاریخی. نکته قابل یاد اوری است که , درین نوشته هر جا از قومی نام برده می شود منظورم ؛ نخبگان, سیاست ورزان,روشنفکران وگروهای سیاسی است که بر سیاست وتحولات اجتماعی وسیاسی امروز به نحوی تاثیر گذارند.
الف: نکته های اصلی درمتن نامه:
یک: «داعش عامل فرقه گرای است واستخبارات پاکستان از آن حمایت می نماید. هزاره ها مخالف ایدئولوژیک داعش است.پاکستانی ها با این کار(قتل عام هزاره ها) بار نفرت را از خود کاهش می دهد.»
دوم: «هزاره ها در عرصه ای فرهنگی شکوفاترین قوم افغانستان است. نتیجه ی قتل عام هزاره ها, شکست ازادی های شهروندی ونیز مردم را به تفکرات ارتجاعی پاکستانی گرایش می دهند.»
سوم: «هزاره ها در بحران وجدال هویت هستند.اگر این بحران مدیریت نشود و”ای ایس ای” با ضربات خونین به هزاره ها ادامه دهد زمین وزمینه برای داعیشیزم هموار تر می گردد»
چهارم: « چرا روشنفکران هزاره خاموش هستند؟ بحران رهبری وتابوی رهبری مثل موریانه پیکر نسل جوان را می خراشد. به باور من هزارهها باید در جمع رهبران خود بهترینهای سایر گروههای قومی را برگزینند و این تابوی فرسوده را برای همیش نابود کنند.»
ب:نقد وارزیابی مطالب نامه :
1.پاکستان عامل عمده و خارجی؛ جنگ ,رشد بنیاد گرای , افراطیت, طالبان وسرانجام داعش در افغانستان می باشد. اقوام وملیت های که پایگاه اصلی تحصیلات دینی انها در پاکستان است هزاره ها نیست. در سالهای جهاد, صدها وهزاران عرب بنام عالمان دین مثل الظواهری ودوستان بن لادن در جبهات جنوب ,شمال وغرب افغانستان, درس دین وجهاد می دادند. درین سالها, صدها وهزاران ملاهای از شمال, غرب ومناطق غیر هزاره درحوزه های دینی پاکستان تحصیلات دینی نمودند.به همین تناسب متاسفانه روحانیان افراطی شیعه افغانستانی در ایران نیز, پدید امدند که در جای دیگر,به تفصیل ان , می پردازم.
2. اکنون ودر همین زمان فعالیت های گسترده ای سیاسی ونظامی, تحت عنوان مسایل آموزش دینی از طریق گروهای افراطی از پاکستان که در داخل انها داعش نیز می باشد, در ساحات مناطق غیر هزاره , به خصوص در شمال وسراسرجنوب, فعال است وصدها حوزه های دینی برای زنان ومردان اهل سنت ایجاد کرده است که همه در یوتوب نشر شده است. در نتیجه زمینه های اصلی سرباز گیری داعش در مناطق غیر هزاره است. داعش دشمن هزاره ها است, اما مشکل عمده تراز آن؛ زمینه های رشد وسرباز گیری داعش است.
3. داعش پدیده سیاسی برای هدف مشخص سیاسی درجهان ودر افغانستان است.جای هیچ شکی نیست که هزاره ها یکی از قربانیان داعش خواهد بود. اما دیگران نیز در امان نیستند.چنانچه سالها پیش اولین انفجار را از جلال اباد شروع کرد. پاکستان کشورنادان وتصادفی نیست. اگر بپذیریم که پاکستان یکی از حامیان عمده داعش می باشد ویا پاکستان با پول عرب افراطیون را مدیریت می نماید ؛ این کشور با “هزاره ها” سرجنگ ندارد .باوجود مقاومت سرسخت هزار ها در برابرطالبان, اما هزاره ها در افغانستان تنها دشمن طالبان وداعش نبود.اگربه گذشته نگاه کنیم ؛همین چند سال پیش طالبان والقاعده؛ اول داکتر نجیب, بعد مزاری را وپس از آن؛ احمد شاه مسعود را تکه وپاره کردند.شیعه بودن هزاره ها, ودشمنی داعش باآنها, رقابت عربستان با ایران , تمام این موارد را متوجه هستم اما چون داعش پدیده سیاسی است,می توان گفت که: هزاره ها در افغانستان یکی ازموانع سیاسی ونظامی برای کشور های حامی داعش می باشد, اما هزاره ها تنها هدف داعش نیست. توجه داعش بیشتر به انهای است که در افغانستان شریک قدرت واز این سکو با روسها وایرانی ها روابط پنهانی دارند. این باور شما که ” قتل عام هزاره ها, بار نفرت ازپاکستان را کاهش می دهد” سیاسی بودن پدیده ی بنام داعش را توجیه مذهبی نمی تواند.هیچ جای شک نیست که داعش پدیده ای سیاسی است وما باید مناسبت و منافع سیاسی را در وجود وظهور داعش بعنوان یک پدیده سیاسی در منتطقه, جستجووتحلیل نماییم.
4. شکوفای هزاره ها در عرصه فرهنگی حرف درستی است. شاید منظور تان این باشد که در عرصه ی سیاسی ضعیف است. اما واقعیت این است که؛ در عرصه ی سیاسی تاجیک ها, ازبک ها , روشنفکران پشتون تباروهزاره ها هر کدام یکی از دیگری بد بازی کردند ودرین میان به خصوص رهبران تاجیک تباروپشتونها. پشتونها در حال حاظر برنده وبراوضاع مسلط است. اما واقعیت این است که زمینه های جدای وتجزیه را برای همیشه اساس گزاری کرده اند.ستم واستبداد در ر سایه ای تفنگ خارجی ها ,داعش سازی وقتل عام مردم, سیاست برنده وموفق در هیچ جای دنیا نبوده است.
هزاره ها در عرصه ای سیاسی نسبت به حال واحوال وضعیت کنونی افغانستان خوب درخشیدند.در تظاهرات ملیونی “جنبش تبسم” و”جنبش روشنای” تا سرحد تحمل خونین ترین تراژدی وبی رحمی در تاریخ افغانستان ,رو در روی رهبران جهادی ومذهبی بر ضد حکومت فاشیستی ایستادند. اما عاقلانه نبود وعقل سیاسی اجازه نمی دهند که بیش از این به تنهای بدون برادران تاجیک وازبک در وادی قدم بگذارند که عرصه ملی وحتی جهانی به حساب می اید, نه عرصه ای درون قومی .در جنبش تبسم هزاره ها بگونه ای واحد, یک پارچه وجهانی از تمام اقشار جامعه با” نسل پیشرو”هماهنگ شدند.اگر روشنفکران ونسل جوان تاجیک, پشتون وازبک نیز,می توانستند ازحصار تنگ قومی خود را خلاص نمایند , نسل امروز افغانستان می توانستند, بر بحران کنونی ملی فایق ایند.اما با تاسف پشتونها ,ازبکها وتاجیک ها, اسیررهبران است که انهارا بی رحمانه ورنگارنگ معامله می نمایند.
4.بحران رهبری در جامعه هزاره از نظر ذهنی وباور نسل امروز,حل گردیده است. روشنفکران ونسل امروز,جامعه هزاره به رهبران سنتی باور ندارند.اما حل سیاسی وفزیکی ان , به میزان تحرک وجنبش درون اجتماعی اقوام دیگر افغانستان تعلق یافته است. در سطر های بعدی بیشتر توضیح خواهم نمود که اساسا “حل مسئله ملی” در افغانستان توسط رهبران سنتی جامعه تاجیک وروشنفکران پشتون تبار, در بدل تاج وتخت به گروگان گرفته شده است .روشنفکران ونسل جوان تاجیک وپشتون, در برابرچنین یک فاجعه ای تاریخی دم فروبسته اند.
5. این سطر از نوشته شما, مارا درفهم واطلاعات شما نسبت به اوضاع ویا حد اقل عقل حقوق بشری شما مشکوک می نماید. اینکه می گویید: « به باور من هزارهها باید در جمع رهبران خود بهترینهای سایر گروههای قومی را برگزینند و این تابوی فرسوده را برای همیش نابود کنند» باید گفت که؛ ای کاش جنبش ملی با حد اقل ماهیت روشنفکری وملی از اقوام غیر هزاره در افغانستان وجود می داشت.اگر چنین می بود نسل امروز هزاره, بی درنگ مثل که در تمام جنبش های روشنفکری (چپ وراست) افغانستان فداکاری واز خود گذری نشان داده است, بدون هیچ گونه تعصبی به آن می پیوست.هر چند که نسل کنونی تاجیک ها ,ازبکها وپشتون ها, به جنبش تبسم وجنبش روشنای نه پیوستند .اما هزاره ها از روی عقل سیاسی ومصالح اجتماعی وملی به هر جنبش حد اقل غیر فاشیست ونسبتا ملی می پیوندند.اما با تاسف که چنین یک جریان وجود ندارد.
گمان نکنم که ندانید فضای افغانستان از چنین یک جریان خالی است.به همین دلیل بدون هیچ شکی منظور شما این است که نسل کنونی هزاره ها که به گفته شما در عرصه فرهنگی پیش رو است, در عرصه ای سیاسی به رهبران کنونی وجهادی اقوام دیگربپیوندند. برای پرهیز از جدال بی مورد, درین گونه گفتمان ,به نکات می پردازم که؛ دها سند وکتاب اکنون آن را, روایت نموده است:
ت.واقعیات تاریخی
1. برای هیچ کسی در افغانستان وجهان پوشیده نیست که پس از سقوط حکومت داکتر نجیب, برادران پشتون به خاطرستم تاریخی ,نسل کشی ونیز اشتباهات رهبران سیاسی مثل طالبان و گلبدین از صحنه ای سیاسی افغانستان حذف شده ومورد تهاجم جهانی ,منطقه ای وملیت های ساکن افغانستان قرار گرفته بود.
2. با تاسف برای جبران ستم واستبداد تاریخی قوم حاکم, روشنفکران پشتون به جای اعتراف به آن وحل عادلان” مسئله ی ملی” به عقب گرد تاریخی چرخیدند.به حمایت طالبان پرداختند وبرای تحکیم وحدت ملی به پلان فروپاشی اجتماعی وفرهنگی اقوام دیگر کمربستند.اقوام محروم کشوربر کرزی وروشنفکران پشتون اعتماد نمودند. با وجوداینکه اکثریت پشتونها در آغاز به حکومت پس از یازده سپتامبر نه پیوستند وکرزی وروشنفکران پشتون بدون حمایت قومی به قدرت سیاسی دست یافتند.اما با تاسف که تمام امکانات جهانی ,ملی و تنها فرصت تاریخی بازسازی افغانستان را ,همین نخبگان وتحصیل کردگان پشتون تبار, در دامن طالبان انداختند.رهبران قومی وجهادی, نیز آنهارا همراهی نمودند.
3.متن قرارداد مشهوروتاریخی “جبل السراج” میان مزاری, دوستم ومسعود” افغانستان نوین” را اساس گذاری کرد. جوهر اصلی قرارداد حذف پشتون ها نبود, بلکه تامین عدالت,برابری ومحوتبعیض ونابرابری های قومی در افغانستان بود.این تفکربطور طبیعی با ایجاد” حکومت غیر متمرکز” می توانست ظرفیت حل” مسئله ای ملی” وتامین حقوق شهروندی را پیدا نمایند.
4. درین قرارداد بیشترین اختیارات را به شورای نظاردوستم ومزاری سپردند.اما این تعهد به طور یک جنبه ای با هدف ایجاد امارت اسلامی توسط شورای نظارتکه وپاره شد. برای بیعت گرفتن به امارت استاد ربانی قتل عام مردم غرب کابل و فاجعه افشاردرتاریخ افغانستان ثبت شد.در نتیجه این اشتباهات , طالبان عرض اندام نمود.عامل اصلی داخلی ظهور طالبان اشتباهات نا بخشودنی, بی صلاحیتی ونیر انحصار طلبی حکومت قومی جهادی شورای نظاروروشنفکران پشتون ,پس ازسقوط حکومت نجیب بود.شما تصور نمایید اگرانحصا ر طلبی شورای نظار نمی بود وحکومت قوی , بااشتراک تمام اقوام افغانستان پس ازسقوط حکومت مرحوم داکترنجیب تشکیل می شد, کدام قدرت توان شکستن ان را داشتند؟
5. رهبران جهادی تاجیک تبار با تاسف که به آنچه گفته شد اکتفا نکردند واین اشتباهات را بطور مکرر,عمدی واگاهانه تا هنوز ادامه می دهند.در کنفرانس بن شورای نظارچند نفر عرب وسید را از شمال ومرکز به نماینده گی ازازبکها وهزاره ها, با خود بردند وحکومت را اساس گذاشتند که تا سالها باید رنج ان را مردم افغانستان باید بپردازند.درزمان گفتگوی جهانی در” بن “مردم اواره ی غرب کابل که می خوا ستند پس از سقوط حکومت طالبان از با میان, به خانه های شان بر گردند با ممانعت و تهددید شورای نظارمواجه شد. که با پادرمیانی نظامیان امریکا قضیه حل شد واقای خلیلی نیز با بزدلی وجبن عقب نشینی کرد.اما داغ سیاه اینکه ؛ قتل عام غرب کابل وظهور طالبان وفروپاشی ملی نتوانستند, عبرت باشد برای انهایکه از نام تاجیک ها تفنگ گرفته است بر دل تاریخ افغانستان ماند .
6.در لویه جرگه ودر تدوین قانون اساسی بیشترین مخالفت را در ایجاد” حکومت غیر متمرکز”شورای نظار نمود.روشنفکران جامعه تاجیک, هر گزدر برابراین اشتباهات تاریخی وجبران ناپذیرایستاد نشدند.ازبک ها وهزاره ها بدون تاجیک ها نتوانستند ویا نخواستند ازطرح “حکومت غیر مترکز” به هر قیمتی دفاع نمایند.
7. در گفتگوبا جامعه جهانی وحتی با پشتونها , رهبران تاجیک تبارجهادی, اعتبارهزاره ها وازبک هارا در کنار شان یدک می کشیدومی کشد. اما در تقسیم قدرت ,سهم وحضور واقعی در ادارات دولتی,اقتصادی , نظامی وامنیتی تا هنوزانها, بد تر ازهر فاشیست قوم حاکم عمل کرده است. به قول گلبدین از یک ولسوالی دو هزارجنرال واز یک ولسوالی تمام وزارت های کلیدی ,گویای اشتباهات است که از طرف شورای نظار,بر جامعه تاجیک ونیز جبهه ای عدالت خواهی, تحمیل شده است.
8.درجنجال های انتخاباتی رهبران تاجیک تبار و پشتون ها ,شعار های ملی وفرا قومی سر می دهند, وقتی که هزاره ها وازبک هارا پشت سرشان اوردند, قدرت سیاسی را به خواست های قومی تقلیل می دهند.
9. روشنفکران هزاره بدون عبرت از گذشته برای اشرف غنی کمپاین کردند. برای پیروزی او, اطاق فکر درست نمودند.در رسانه ها علیه هم جنگیدند. اما به مجرد که اشرف غنی به قدرت رسید, به قوم وقبیله اش چسپید.تمام شعارها واندیشه های ملی دوران انتخاباتی را کنار گذاشتند.هزاره جات را از پروسه ی باز سازی محروم ساختند. با سازماندهی قتل عام های مکرر,تظارهرات وحرکت های مدنی هزاره هارا به خاک وخون کشاندند.
10.اکنون ازبکها وهزاره ها بطور کامل در حاشیه ی حکومت قرار دارند.نه تنها در حکومت شریک نیستند که از انتحارونا امنی به ستوه امده اند. شاهکاریهای سیاسی عطا محمد نور, تمام سیاست های چندین دهه ی مناسبات قومی در افغانستان را به روشنی توضیح می دهند.در ابتدا ازبک ها وهزاره ها در کنار نور مطرح بودند واز ترکیه تا جلسات سری وعلنی در سمت شمال ومرکز, هیاهوی ملی بر پا کردند.به مجرد که مسئله مزاکره مطرح شد ,پای جمعیت اسلامی به میان امد ومنافع اقوام به منافع جمعیت اسلامی وآن نیز به چند وزارت وسفارت تقلیل یافت.
11. تحریف لین برق ازبا میان به سالنگ با وجود که سالنگ لین برق دارند به اراده شخص فهیم وجبن خلیلی به امضاء رسیده بود.در محرومیت وانزوای تاریخی هزاره ها در مرکزافغانستان, رهبران تاجیک تبارو جهادی,بیشتراز فاشیستان قومی در ارگ تبعیض روا داشتند.
12 . برای ایجاد حکومت غیر متمر کز وملی,تامین آزادی, برابری وحقوق شهروندی رهبران جهادی تاجیک تبار, در کنار شئونیزم قبیلوی همیشه ایستاده اند وتند تر از آنها نسبت به حقوق ازبک ها وهزاره ها بی رحمی نموده اند.اگر مشکل افغانستان از اساس حل نگردد, هیچ جای دنیا به اندازه مردم افغانستان به دلیل فقر فرهنگی ,زمینه ای سرباز گیری داعش وفاطمیون نیست. فاشیسم قبیله وداعش در افغانستان مشکل اساسی بحران امروز افغانستان است, که تنها با تحریک هزاره ها نمی شودبا آن مبارزه کرد.
13.داعش سازی افغانستان وترساندن هزاره هارا از داعش, حضور نیرومند” فاطمیون” را توجیه می نماید.فاطمیون که اسد را در سوریه از شکست قطعی نجات داد.این تنها نخستین گزینه های جنگ داخلی است.
14.اشتباه تاریخی هزاره ها این بودواست که تفنگ را گذاشتند وبه زبان مدنی خود را اسیر نمودند. زبان مدنی وجنبش مدنی در جامعه کنونی افغانستان, جزفقر, محرومیت , تشیع جنازه و”گریه وناله” دست اورد دیگری ندارد.کار که اکنون هزاره ها در جهان ودرداخل افغانستان به آن مصروف است. در افغانستان کنونی قدرت های بزرگ بر اساس عقل سیاسی , مافیای قدرت وتفنگ را به رسمیت می شناسند وارج می گذارند؛ نه جریان های مدنی وروشنفکری را.مافیای جهادی” شورای نظار”و “قوم گرایان حاکم” دو نیروی مهم است که مورد توجه ومزاکره برای خارجی ها بوده است. ازبک ها وهزاره ها با آن نیروی عظیم مردمی , فرهنگی که در هرانتخاباتی تصمیم ورای آنها برنده است, به دلیل نداشتن تفنگ واسیر شعار های مدنی, هنوز هم درکشور شان در حاشیه قدرت سیاسی قرار دارند.
15.استاد عطا تا سالهای اخیرمحقق ودوستم را به خانه اش در مزار نمی گذاشتند.در اکثرشهر های شمال برای خوش خدمتی به کرزی قبایل انتقالی را در برابرازبک ها تسلیح کردند.قبایل که اکنون زمینه ای ظهور داعشیان را فراهم و پرچم طالبان وداعشیان را بر افراشته اند.
16. اکنون هزاره ها وازبک ها به فراست وتجربه دریافتند که بدون ایجاد “حکومت غیر متمرکز” وملی هر گز از شر استبداد قبیلوی نوع افغانی آن, خلاص نخواهند شد.بدون ایجاد “حکومت غیر متمرکز” هیچ گاهی برابری ,وحقوق شهروندی در افغانستان تامین نمی گردد.اگر کرزی رفت وغنی امد به کرزی شکر نمودیم. اما به یاد داشته باشیم که اگر غنی بروند آن دیگری که می اید به اسلاف شان شکر خواهیم نمود. به همین دلیل تا سیستم ایجاد نگردد که بر اساس ان؛ راهای جلوگریی از تبعیض گرفته شود, هر گز تبعیض وبحران قومی در افغانستان راه پایان ندارد.اقوام افغانستان, برای طرح جدی این داعیه (حکومت غیر متمرکز) بیش ازگروهای افراطی قبیلوی در ارگ, از رهبران تاجیک تبار می ترسند, که بر علیه این داعیه وبنام وحدت ملی مثل گذشته,با همدستی حکومت های قبیلوی , قتل عام های را سازماندهی نه نمایند.
نتیجه: توصیه من به جناب ملک ستیزوامرالله صالح این است که با توجه به انچه گفته شد؛ مشکل اساسی افغانستان را بشناسیم ومخاطبان اصلی خود را برای داعش سازی افغانستان هشدار دهیم. ستم ملی در افغانستان یک واقعیت بود واست. اما چرخش بر دایره وبن بست قوم گرای واستفاده ی سیاسی از آن توسط رهبران قومی ومذهبی مشکل افغانستان را , پیچیده تر ساخته است.نسل امروز تا زمان که از این “دایره خبیثه” عبور نه نماید بحران افغانستان هر گز حل نخواهند شد.طالبان, داعش وبلاهای دیگری در کمین است که با تاسف قربانیان آن مردم افغانستان است.
Henkilön جمهوری سکوت Republic Of Silence kuva.
Henkilön جمهوری سکوت Republic Of Silence kuva.












داکتر عزیز عالمی


حجته الاسلام والمسلمین صالحی
فرشته اکبری

علی جان دانش


