هم وطنان عزیز مقیم فنلند!
دانشنامه هزاره مورد نقد و ارزیابی قرار می گیرند.کسانی که می خواهند از متن و محتوای دانشنامه آگاهی یابند و نقد و ارزیابی آن را بشنوند سر وقت درین محفل حضور یابند.
16:30-18:00
03.02.2019
Kiviparintie 2
00920 Helsinki
کانون افغانستانی های فنلند
نمایشگاه مکتب با حضور معلمین و کار شناسان مهاجر در تاریخ 23.01.2019از ساعت 14:00 الی 19:00
موضوع:کسب اطلاعات بیشتر راجع به تعلیم و تربیه در فنلند و ارتباط بین مکتب ، والدین ، کمک تکالیف خانگی، چند زبانگی، فعالیت های بعد از مکتب، ارتباط و همکاری بین مکتب و والدین ، ورزش به طور رایگان، کمک و پشتیبانی آموزشی، آموزش دین و زبان مادری، رفاه دانشجویی، مکاتب تابستانی، انتخاب زبانهای مختلف و هر مسایل دیگر که ذکر نشده است، شما می توانید سوال کنید. کسانی که واقعا نگران مکتب و آینده اطفالشان هستند و می خواهند بیشترراجع به خدمات و‌حق و حقوق آموزشی اطفال شان در مکاتب آگاه شوند حتما مراجعه کنند.
کسانیکه مشکل زبان دارند مترجم زبان دری در این محفل شما را کمک خواهد کرد
آدرس:
Stoa Itäkeskus Turunlinnantie 1 Helsinki
ترجمه توسط : خادمی
علی پیام
به‌راستی ما در افغانستان با چه زبانی سخن می‌گوییم و می‌نویسیم؟ برکنار از این جنجال‌های زبان‌شناسی‌ای گاهی آمیخته با تعصب سیاسی و ندانستن‌های فنی که «فارسی درست است یا دری یا فارسی دری»؛ اما آنچه هست و آنچه نیست، این مهم است که ما میراث دار تمدن زبانی‌ای هستیم که چنار کهن‌سالی است در پهناور دشت گیتی.
در این نوشته بر آن هستم تا نگاهی به لنگیدن زبان فارسی یا فارسی دری یا دری (به هر وجه که بخوانیم) داشته باشم تا آیینه‌ای باشد در برابر روی ما. بهتر است که بازهم همین پرسش را مطرح کنم: به‌راستی ما مردم فارسی دری زبان در افغانستان با چه زبانی سخن می‌گوییم و می‌نویسیم؟ آیا آنچه در ادبیات اداری، اسناد مکتوب اداری، احکام و فرمان‌ها، قوانین، مقرره‌ها و طرزالعمل ها، نامه‌نگاری‌های اداری، روزنامه‌ها، مجلات و کتاب‌های گوناگون می‌بینیم یا سخنرانی می‌کنیم، آن چیست؟ آیا به‌راستی ما به چه زبانی می‌نویسیم و سخن می‌گوییم؟
نمونۀ یکم
بهتر است که پیش از هر سخنی به این متنی نگاه بیندازیم، متنی که امروزی است: «دریک محکمه خاص وزرا، در جلسه قضایی منعقده تاریخی چارِ دهِ سیزده نودوهفت هجری شمسی خویش، متفقاً به حضور داشت حقیقی طرفین قضیه، نسبت عدم موجودیت دلایل کافی الزام، در اتهام مورد ادعای سارنوال، به برائت شما…، اصدار حکم نمودیم».
بهترین کار این است که واژه‌های این متن را بشماریم وانگهی به‌خوبی فهمیده میشود ما به چه زبانی می‌نویسیم؟ این متن از پنجاه واژه تشکیل شده است که بیست‌ونه واژۀ آن عربی/ تازی (زبان بیگانه) است و سیزده آن فارسی دری است و چند واژۀ دیگر آن انگلیسی. بهتر است که بازهم از خود بپرسیم تا در مغز کلۀ ما فرو برود: آیا ما با چه زبانی می‌نویسیم؟ با چه زبانی دستورها و فرمان‌ها را صادر می‌کنیم؟ البته این را بگویم که قرار نیست ما از زاویۀ دید زبان‌شناسی گپ بزنیم؛ بلکه قرار بر این است که یک جوال‌دوز به خود بزنیم تا کمی بهوش بیاییم و به اصلاحات فرهنگی بیندیشیم.
نمونۀ دوم
اکنون که متن اداری امروزی افغانستان را در بالا دیدیم بیاییم کمی پیش‌تر به ژرفای تاریخ فرهنگی این زبان برویم و به دورۀ حکومت غزنویان در قرن پنجم سفر کنیم و به متنی از ابوالفضل بیهقی صاحب دیوان رسایل حکومت غزنه نگاهی کنیم: «فصلی خواهم نبشت در ابتدای این حال بر دار کردن این مرد. امروز که من این قصه آغاز می‌کنم (سال چهارصد و پنجاه هجری) در فرخ روزگار سلطان معظم، از این قوم که من سخن خواهم راند یک دو تن زنده‌اند، در گوشه‌ای افتاده، و خواجه بوسهل زوزنی چند سال است تا گذشته شده است و به پاسخ آن‌که از وی رفت گرفتار. و ما را با آن کار نیست. هرچند که مرا از وی بد آمد، به هیچ حال. چه، عمر من به شصت‌وپنج آمده و بر اثر وی می‌باید رفت و در تاریخی که می‌کنم سخنی نرانم که آن را تعصبی و تربدی کشد و خوانندگان این تصنیف گویند: «شرم باد این پیر را» بلکه آن گویم که خوانندگان با من اندر این موافقت کنند و طعنی نزنند. این بوسهل مردی امام‌زاده و محتشم و فاضل و ادیب بود؛ اما شرارت و زعارتی در طبع وی مؤکد شده و با آن شرارت، دلسوزی نداشت و همیشه چشم نهاده بودی تا پادشاهی بزرگ و جبار بر چاکری خشم گرفتی و آن چاکر را لت زدی و فرو گرفتی. این مرد از کرانه بجستی و فرصتی جستی و تفریب کردی و المی بزرگ بدین چاکر رسانیدی و…»
سنجش خرد و خردورزی
البته بازهم بگویم که برکنار از دگردیسی زبان فارسی یا فارسی دری یا دری و برکنار از وام‌گیری‌ها و پیشرفت و به‌روزرسانی و دیگر بحث‌های زبان‌شناسی و تخصصی، هرگاه دو متن بالا را که یکی در قرن پنجم شمسی نوشته شده و دیگری در زمان کنونی یعنی در سال 1307 خورشیدی نوشته شده است، به‌خوبی می‌بینیم که افغانستان به‌جای هرگونه پیشرفت، «پسرفت» ژرفی کرده است. در این پسرفت، به‌طور ویژه و به دور از حکم کردن به‌طور کلی، مواردی چون نبود سیاست فرهنگی درست و نبود ساختارها و مکانیسم‌های اصلاحات اداری و به کار گماری چند آدم اداری کم‌سواد و… نقش بسزایی داشته است؛ بحثی که جای آن اینجا نیست.
خرد و خردورزی به‌خوبی نشان می‌دهد که یک متن پنجاه واژه‌ای شصت درصد آن واژه‌های زبان بیگانه عربی و تازی باشد و چند واژۀ آن انگلیسی یا انگریزی، آمار به دست ما می‌آید که ما به چه زبانی می‌نویسیم و اسناد حکومتی و رسمی ما با چه زبانی نوشته میشود؟
به سخن دیگر، چند قرن پس از این تاریخ، اگر کسی بیاید و در روزنامه‌ای آن روز متن حکم امروزی دولت افغانستان را که نمونه آوردم در ترازوی نقد و بررسی قرار بدهد، چه خواهد گفت؟ آیا بر اداره‌چی‌هایی امروزی که عبارت‌اند از نویسندگان اسناد اداری و رسمی خواه دستگاه‌های اجرایی باشد یا قضایی یا تقنینی یا نویسندگان و دیگر اداره‌چی‌ها و… چه خواهد گفت؟
برآیند
آنچه روشن است فرهنگ یا «سیاست فرهنگی» کشور دچار کرم‌خوردگی و موریانه زدگی است. کسی نباید بر من خشم بگیرد اینکه آدم‌هایی با ذهن فرسوده و قالبی و دیکته‌ای در جایگاه فرهنگ یا در جای ابوالفضل بیهقی‌ها نشسته‌اند تا زبان ما را گند بزنند؛ خواه این ذهن‌های قالبی و فرسوده در دستگاه قوای سه‌گانه باشد یا در دستگاه‌های چون آکادمی و مراکز آموزش عالی و دیگر موارد. گندی که جیک و جیغ کسی هم بلند نمی‌شود که «آهای با چه زبانی سخن می‌گوییم و با چه زبانی می‌نویسیم؟» یا «آهای درست است که نباید کفش و پیوه حکیم سخن‌دان و سخن‌آفرین ابوالقاسم فردوسی و کلاه ابوالفضل بیهقی نام بلند تاریخ زبان و فرهنگ ما و جوراب ناصرخسرو قبادیانی بلخی بزرگ و تمبان مولانای جادوی سخن، بلخی را در این دوره و زمانه بر تن کنیم، ولی نباید زبان ما در یورش و تاراج و غارتگری زبانهای دیگر از بین برود».
اگر بهوش باشیم، زبان اداری ما که شصت درصد آن در گردوغبار زبان بیگانه گم است، ما سزاوار نکوهش هستیم. نکوهشی که باید ما را ببرد در سر کشت و کار و به دست ما بیل بدهد تا دهقانی کنیم. البته بی‌گمان همان‌جا نیز رسم دهقانی را بیخی برهم خواهیم زد. پس بهترین کار این است که گم‌وگور شویم.
اکنون چه کاری کنیم تا نکوهش نشویم؟
در پاسخ به این پرسش سخنی از داکتر محمد سرور مولایی استاد دانشگاه و زبان‌شناس را مرور کنیم که در یکی از گفتگوهایش گفته است: «یکی از قابلیت‌های زبان فارسی زایندگی آن در به وجود آوردن ترکیبات تازه و ساخت کلمات جدید است که به‌عنوان یک مزیت در زبان فارسی مطرح است، از طرف دیگر ما می‌توانیم بسیاری از کلماتی که در گذشته استفاده می‌شده و امروز از یادها رفته است، احیا کنیم که این مطلب به پویایی و نوآوری زبان کمک به سزایی می‌کند.»
همان‌گونه که در بالا گفتم نباید کفش و کلاه و تمبان و جوراب بزرگان سخن‌دان و سخن‌آفرین چند قرن پیش را بر تن کنیم، بلکه بازهم به گفتۀ داکتر مولایی «زبان فارسی یک زبان غنی و پویاست، نکته مهم‌تر این است که آن‌هایی که صاحب‌ذوق و اطلاع هستند و به باریکی‌های زبان ورود خوب دارند و مسلط هستند، می‌توانند هر روز با اثری که تولید می‌کنند، شعری که می‌سرایند، داستانی که می‌نویسند، به مجموعه واژگانی زبان و ترکیبات جدید بیفزایند. بحثی در ادبیات داریم که می‌گوییم یکی از ارجمندی‌های برخی نویسندگان و شاعران این است که چه مقدار واژه جدید ابداع کرده و به زبان فارسی افزوده‌اند.»
ولی با تمام این نوآوری‌ها که زبان ما را پویا می‌سازد، بیاییم آستین بالا بزنیم تا این گندزدگی کنونی را از بدنۀ زبان فارسی دری خود برطرف کنیم تا زبان شیرین ما در گنداب بیشتر فرو نرفته است.
روزنامه افغانستان
هم وطنان عزیز مقیم فنلند!
نسخه‌ّهای محدود جلد اول “دانشنامه هزاره “در فنلند رسید. برای توزیع آماده شده است. قیمت مقطوع جلد اول که اکنون در دست رس است( 50 یرو) می باشد.شماره تماس: 00358،404651840. برای حمایت ازاین پروژه ونشر جلد های بعدی وترجمه ای آنها به زبان ها ی انکلیسی… حد اقل هر خانه یک جلد ان را داشته باشیم.
———————————————
«دانشنامه هزاره جامع‌ترین کتاب مرجع درباره قوم هزاره است. در این دانشنامه تاریخ، جغرافیا، فرهنگ، طوایف، رویدادها و همهٔ مسایل مرتبط با زندگی عمومی هزاره‌ها به‌عنوان یک قوم، از گذشته‌های دور تاکنون معرفی میشود. این اثر پژوهشی بزرگ که مجموع آن در حدود دوازده جلد برآورد شده است، نخستین دانشنامه در مورد یک قوم است که در سطح منطقه به نگارش در می‌آید. مقالات موجود در این دانشنامه هرکدام موضوعی منفرد و جداگانه دارد که هرکدام به بخشی از زندگی، فرهنگ و اجتماع هزاره‌ها اختصاص دارد. این مقالات همه زیر نظر شورای علمی با رعایت روش تحقیق اکادیمیک و تمامی اصول پذیرفته شدهٔ علمی نوشته شده و گروهی متشکل از ده‌ها تن از نویسندگان، مورخان و کارشناسان امور مربوط به اقوام افغانستان در تولید آن نقش دارند. با آن که برخی از موضوعات معرفی‌شده در دانشنامه ممکن است در منابع دیگر نیز یافت شود، اما اکثر قریب به اتفاق مدخل‌های آن تازه است و نخستین بار در قالب یک مقاله علمی معرفی میشود.»
http://www.hazaranica.com
آزاده شریفی آذر – شاید یکی از چالش هایی که خانواده ها پس از مهاجرت و بعد از گذشت مدتی با آن درگیر هستند، فراموش شدن زبان مادری از جانب فرزندانشان است. اما چه کنیم تا با این مشکل کنار بیاییم؟
شاید بهتر باشد پیش از پرداختن به راهکارها ، چرایی چنین پیشامدی را بررسی نماییم؛ فرزند من به تازگی وارد یک محیط جدید شده است ، اولین مولفه وی برای برقراری ارتباط با دیگر همسالان خود، یادگیری زبان محیط جدید است. از آنجایی که در مدارس ، به زبان کشور مقصد صحبت می شود پس کودک تمام تلاش خود را می کند تا برای برقراری ارتباط بهتر با محیط و همسالانش ، تمرکزش را روی یادگیری زبان جدید بگذارد. از طرف دیگر پاسخی که از محیط می گیرد به زبان مقصد است . در نتیجه ساعاتی را که در مدرسه میگذراند تمامی کنش ها و واکنشهای کلامی ، به زبان مقصد می باشد؛ گوش کودک به مرور به شنیدن واژگان زبان مقصد عادت می کند، الفبای زبان مقصد را هر روز می نویسد و می خواند و خواه ناخواه تمامی ارتباطاتش در مدرسه به زبان کشور مقصد می باشد.
از طرف دیگر، در محیط خانه با معضلی به نام “ترس از عدم توانایی برقراری ارتباط با محیط” مواجه میشود؛ از آنجایی که بسیاری از خانواده های مهاجر نگران عدم توانایی خود و فرزندانشان در برقراری ارتباط با محیط جدید هستند ، ناخواسته تلاش می کنند تمام دانسته های خود و فرزندانشان در زمینه یادگیری زبان مقصد را در منزل به اشتراک بگذارند و به این ترتیب سطح یادگیری زبانشان را تقویت کنند. در نتیجه به دلیل این که کودکان نسبت به بزرگسالان توانایی بیشتری برای سازگاری با محیط جدید دارند ، خواه ناخواه به مرور زبان مادری را فراموش می کنند و حتی بعضا دیده می شود پس از دو سال که از مهاجرت می گذرد ، کودک دیگر قادر به تشخیص حروف زبان مادری نمی باشد و نوع نوشتار و حتی صداهای حروف را هم فراموش می کند.
حال چه باید کرد تا فرزند ما در کنار یادگیری رو به رشد زبان جدید، در حفظ و تقویت زبان مادری هم توانا باشد؟ قطعا راهکارهای فراوان و خلاقانه ای در این زمینه وجود داردکه در اینجا به اختصار به چند نمونه از آن ها می پردازیم:
۱-شاید اولین و مهم ترین شیوه برای تقویت زبان مادری ، ملزم شدن اعضای خانواده به صحبت کردن به زبان کشور خودشان در منزل باشد.
۲-شنیدن قصه به زبان مادری؛ اگر کودک در کشور خودش به سن یادگیری حروف الفبا رسیده باشد (سن مدرسه)، بهتر است از او بخواهیم خودش کتاب را بلند خوانی کند.
۳-بازی با حروف؛ بازیهایی مثل جدول کلمات متقاطع، بازی با کلمات و یا حتی اسم-فامیل می توانند در تقویت زبان بسیار کارآمد باشند.
۴-شیوه نمایشی؛ از دیگر راهکارهای مفید برای یادگیری بهتر ، قرار دادن فرد در موقعتهای متفاوت و دخیل کردن مستقیم وی در بیان جملات و واژگان مربوطه می باشد.
نمونه های بالا، تنها یکی از صدها شیوه ای بود که می توان در تقویت زبان مادری کودکان مهاجر به کار برد که این میان خلاقیت خانواده و پیگیری مداوم ، بسیار کمک کننده می باشد.
کلام آخر، زبان مادری هر فرد “هویت”اوست. اگر به هزاران دلیل موجه به زندگی در غربت تن داده ایم ، اما یادمان باشد هویتمان را حفظ کنیم، که من مهاجر می توانم نماینده تاریخ و تمدنم باشم؛ با حفظ هویتم می توانم تاریخم، تمدنم و فرهنگم را به جامعه ای که امروز پذیرایم شده بنمایانم که آن وقت دیگر “مهاجری”فرار کرده از فرهنگم نخواهم بود، بلکه “انسانی”هستم که ناملایمات و بدعهدی های جامعه ام را تاب نیاورده ام و رخت سفر بسته ام.
مهدی
رسانه هدهد
همزمان با تعطیلات کریسمس و سال نو میلادی ، جشن شب یلدا در مرکز کانون تجلیل شد شاگردان کلاس انگلیسی و….. با تهیه غذا و شیرینی لحظاتی را با خوشی و شادی در کنار هم سپری نمودند و آرزو نمودند در کشور صلح و امنیت برقرار گردد تا اینگونه جشنها با خوشی های مزید بر گزار گردد.
23.12.2018
محمد رفیق رجا
آمد آمد طالبان است.دلایل امدن طالبان را در پست «خروج امریکا وبر گشت طالبان» نوشتم. می شود ساده سازی کرد که پاکستان وطالبان مزدورامریکا است. این ها همه بازی است.این واقعیت دارد. اما منافع هر کدام ایجاب می کند که برای آن ،با دیگری جدی باشد وجدال کند.مثلا. برای امریکا مهم نیست که در افغانستان ، هند در سایه بیرق نظامی امریکا، بگونه ای حضور داشته باشد،اما برای پاکستان این حضور، سنگر خاموشی است که امنیت پاکستان را تهدید می کند وبه هیچ وجهی قابل قبول نیست.این ودها خطوط سرخ امنیتی واقتصادی در منطقه است که پاکستان را، با امریکا، بد گمان ساخته است.
اکنون به اختصاربه این پاسخ تمرکز نماییم که ایا نمی شود با طالبان جنگید؟چرا کلمه جنگ را استفاده می کنم.به دلیل اینکه طالبان پدیده ی تازه ای نیست. این جریان از آغاز تا کنون؛ هیچ سخنی غیراز”امارت ضد انسانی” کلام، دیگری را به هیچ قیمتی نمی خواهند بشنوند. جنگ یا تسلیم بدون قید وشرط به امارت اسلامی؛ شعار مرکزی ، اصلی وغیر قابل تغییر طالبان بوده و است! طالبان ازاین سیاست برای فریب واغفال سیاسی هم که شده؛ گاهی عدول نکرده است.
جنگ با طالبان به دلیل حمایت کامل حکومت نظامی پاکستان کار ساده ای نیست.اما دور از امکان هم نیست.این امکانات را می توان چنین لیست کرد:
1)مخالفین طالبان متحد شوند.به خصوص؛ تاجیکها،ازبکها ،هزاره هاوپشتونهای که حکومت طالبانی را نمی خواهند.
2) مخالفان طالبان، همین اکنون مسلح شوند.اردوی ملی،پلیس وتمام امکانات جنگی ودارای های نظامی دولت کنونی را تصاحب نمایند.
3)پیش از انکه امریکا وحلقه ی وابسته ای قومی در ارگ، با ایجاد شرایط مناسب ونمایشنامه های سیاسی، مراکزنظامی وتسلیحاتی را در اختیار طالبان قرار دهند، مخالفین طالبان؛ انهاراتصاحب نمایند. بدون تصاحب تفنگ وتوان نظامی در افغانستان، هرگونه صلح ، برادری وهم وطنی؛ گپ مفت است.
4) منتظرفرمان رهبران قومی نشستن مخالفان طالبان؛ فقط فرصت هارا از دست می دهند ودیگرهیچ.این ها اگر فهم ودرک داشتن از امکانات ملی وهم بین المللی می توانستند برای صلح وثبات استفاده نمایند.
5) نسل که می توانند گپ هم دیگررا بفهمند«تشکل سیاسی» ایجاد نماید که این تنها وفقط تنها؛ ثروت مبارزه برای ازادی وزندگی است.
6) ایجاد جبه ضد طالبان همین اکنون «ضرورت سیاسی» در افغانستان است.چشم پوشی از ضرورت های زمان، به فاجعه های غیر قابل جبران می انجامد.
7)این بار هدف روشن است.ایجاد حکومت فدرالی وبه رسمیت شناختن طالبان در مناطق خودش. این حد اقل خواست مخالفان طالبان است.ایجاد حکومت ائتلافی با طالبان وگلبدین ؛ درست هم خانه شدن؛ بره ای گوسفند نه حتی خود گوسفند، که حد اقل پای فراردارند با گرگ گرسنه ووحشی می ماند.
روز جهانی مهاجران امسال با شعار «مهاجرت با حفظ کرامت انسانی» روز سه شنبه ۱۸ دسامبر (۲۷ آذرماه) در سراسر دنیا گرامی داشته شد.
نزدیک به ۳۴۰۰ مهاجر و پناهجو در سال ۲۰۱۸ میلادی جان خود را از دست داده اند. در حدود ۲۰۰۰ از این قربانیان مهاجر به امید رسیدن به اروپا، سفر خود را آغاز کرده بودند ولی هرگز به مقصد نرسیدند.
در همین راستا چندی پیش در جریان کنفرانس سازمان ملل متحد در مراکش «سند بین المللی مهاجرت» به امضای نمایندگان ۱۶۴ کشور از ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل رسید.
دبیرکل سازمان ملل پس از به مراسم تایید این سند بین المللی از موضع مخالف برخی کشورها و سرباز زدن از امضا، انتقاد کرد. وی اعلام کرد که سازمان ملل قصد دخالت در امور مهاجرت کشورها را ندارد.
این سند که «مهاجرت امن، منظم و مرتب» نام گرفته، تلاش دارد تا تحقق اهدافی همچون «مبارزه با مشکلات ساختاری کشورها که مردم را ناگزیر از ترک وطن می‌کند»، «سازماندهی عملیات دریایی نجات»، «تقویت اقدام فراملی علیه قاچاق مهاجران» و «دسترسی مهاجران به خدمات اساسی» را در چشم انداز سال ۲۰۳۰ میلادی تضمین کند.
بر اساس آمار سازمان ملل نزدیک به ۲۵۸ میلیون مهاجر در سراسر جهان زندگی می کنند که ۳.۴ درصد جمعیت جهان را شامل می‌شوند. سند مهاجرت سازمان ملل نخستین تلاش جدی برای رسیدن به یک رویکرد جهانی در حل مساله مهاجرت است.
آنتونیو ویتورینو، مدیرکل سازمان بین المللی مهاجرت معتقد است میزان مهاجرت به علت تغییرات آب و هوایی و تهدیدات سلامتی همچون بیماری های واگیرداری چون ابولا رو به افزایش خواهد گذاشت.
انتظار میرود اولین ارزیابی از نحوه اجرای سند بین المللی مهاجرت و موثر بودن آن چهار سال دیگر صورت پذیرد.
یورو نیوز