محمد رفیق رجا

پس از اعلام دو ریاست جمهوری در افغانستان، عده ای زیاد دانسته وندانسته، آن را نکوهش نموده واین حرکت را باعث شرم افغانستان می خوانند.اجازه بدهید چند نکته ای را درباره « شرم ازنادانی» برای تامل بنویسم:
اول: افغانستان سالها پیش، ازنظر ذهنی وروانی دو تقسیم شده بود.جدای از ستم تاریخی واما در زمان که خون ریز ترین مهاجم خارجی بنام طالبان اسلام، امدند واقوام وملیت های افغانستان را، کشتند،کتاب ومکتب را آتش زدند، تجاوز نمودند، از کشته ها تپه ها ساختند و ملیت های غیر پشتون را به خاک سیاه نشاندند؛هیچ صدای در مخالفت با طالبان،از درون روشنفکران واحزاب هم تبار طالبان به گوش نرسیدند. اما اقوام وملیت های افغانستان بررغم تمامی آن همه ستم تاریخی، چشم بستند؛ برای پادشاهی کرزی واشرف غنی رعیت شدند وبه انها رای دادند. تا این ملک ارام شوند.اما کرزی واشرف غنی تمام امکانات جهان را برای جنگ قومی، به مصرف گرفتند.دریغ ازذره ای عاطفه،مهر ومحبت انسانی، به پاس رعیت داری در این ملک.
دوم: نفس مقاومت عبدالله و«تیم ثبات وهمگرایی» در برابر تمامیت خواهی قومی، در کلیت تاریخ سیاه سیاست تباری در افغانستان، نقطه آغاز واقعیت بخشیدن به تفکر مبارزان است که سالها از «ستم ملی» در افغانستان گفته اند. این تیم باهرانگیزه ی که باشد؛ با این شعارهای ضد تبعیض، اگردرین مقاومت تا اخربماند یا نماند، اما نفس این حرکت، جرقه ای درخشان و آگاهی گستری شد؛ حد اقل برایجاد شکاف،عادت وسنت تاریخی وفرهنگ ستم پذیری وترس ملیت های افغانستان ، ازحکومت های قبیلوی ووابسته!
سوم: پیش از هرتحول فزیکی ومادی سیاسی « اندیشه وایده ای» باید خلق گردد.تا روزاین ایده، به واقعیت تبدیل گردد. نفس این ایده ها، (اندیشه ی ازادی خواهی) محصول رنج ،ستم وتلاش انسان های است که در جستجوی راه حل انسانی مناسبات ظالمانه ای اجتماعی است. هرواقعیت واندیشه ای انسانی، درست مثل ایده ها، در آغازممکن از ساده ترین حالت آغازگردد.اما با گذشت زمان به پختگی ووارستگی می رسد. این آغاز یک “افغانستان جدید” است؛ یا افغانستان بطورعادلانه ملک همه اقوام وملیت ها است، یا دوحکومت وزمام داری وممکن در صورت ادامه ستم قومی، به دو ساحه جغرافیای تقسیم گردد. ایده و اندیشه عدالت ملی، باید از طریق تمثیل مادی وفزیکی ،از میان روشنفکران وفرهنگیان ، در ذهنیت مردم راه یابد. ایجاد دو حکومت وبا دو شعار ولو صد در صد ایده آل نباشد اما وظیفه انتقال ایده،تجربه فکری واندیشه را،به باور جامعه وفهم عمومی به خوبی انجام می دهد.
چهارم:انسان ها در اثر، تکراروتداوم یک سنت ظالمانه وغیرانسانی وتاریخی ،خوگرفته وعادت می نمایند. تغییرات اندک در آن را، در آغاز نمی توانند هضم ودرک نمایند. پشتون ها یکی از اقوام شریف افغانستان است.اما حکومت های که در تاریخ افغانستان؛ با سوء استفاده از نام پشتون ها بر تمام مردم افغانستان ستم نموده اند؛ تنها مسئول تمام خرابی، اوارگی،فقر، جنگ وویرانی افغانستان است. کدام امیری وسرداری را، کسی در تاریخ افغانستان می تواند پیدا کند، که حد اقل پلان، برای آبادی این کشوردر تاریخ ثبت کرده باشند. به دلیل تکرار وتداوم این واقعیت تاریخی ، باور همه به این است که ریس ومالک این ملک باید پشتون باشد
پنجم: از گذشته ها اگر بگذریم اما همین اکنون، چرا در شرایط که «مسئله ملی» در افغانستان یکی از گفتمان اصلی ملی به حساب می اید؛ طالبان به نام پشتونها ،اشرف غنی وکرزی به نام افغانستان، با امریکایی ها تمامیت ارضی افغانستان را به معامله وتاراج انداخته است.در زمان انتخابات هیچ کسی وهیچ حزبی غیر پشتونی جرئت ندارند خود را کاندید نمایند.اگرکاندید هم کند همین عادت ستم پذیری باعث می گردد که احزاب وسیاست مداران ملیت های مهم افغانستان، در اطراف یکی از برادران پشتون جمع شوند.هیچ کسی که اگاهی نسبی از «افغانستان امروز» دارند، نمی پذیرند که برادران پشتون اکثریت باشند.تصور کنیم که پشتونها، اکثریت هم باشند، اما کدام تفکردموکراتیک ودموکراسی چنین حکم داده اند که به نام حکومت پشتونها، برای همیشه به هر قیمت در فقر وجنگ زندگی نماییم. این برای نسل های بعدی اقوام وملیت های افغانستان، واقعا درد تاریخی است که دراکثریت مناطق برادران پشتون ، طالبان حکومت می کند. اما گروه وحلقه محدودی در اطراف اشرف غنی با زوروپول امریکای ها، از مردمان عادی وستم پذیرتاجیکها، ازبک ها وهزاره ها، رای گرفته و سرنوشت اقوام وملیت های افغانستان را در اختیار واز هیچ خشونت وتبعیض هم دریغ نمی ورزند…

نبی قانع زاده

یکی از جنایتهای نا بخشودنی گروه طالبان انفجار مجسمه های بودا در ولایت بامیان بود ، طالبان جهالت در سال 2001 به تاریخ نهم مارچ تصمیم به این خیانت ملی گرفتند و یکی از آثار بزرگ فرهنگی کشور را نابود کردند. گروهک طالبان با توجیه تفکر قرون وسطایی شان دست به این عمل ضد فرهنگی زدند.
طالبان از زمان ظهور نا میمون شان خیانتها و جنایتهای زیادی را در کشور مرتکب شده اند قتل عام مزارشریف ، کشتار مردم بی دفاع یکاولنگ ، سیاست سرزمین سوخته در شمالی ، کشتار و قتل عام های که در جای جای این سرزمین انجام داده اند مانند بریدن گلوی طفل معصوم مسافر(شکریه تبسم) مثل آفتاب روشن است این گروه تبهکار هیچگونه منطقی از احترام به تفاهم و همبستگی ملی را بلد نبوده و نیستند اینها بزرگان کشور را که قاطبه ملت و اقوام ساکن کشوربرای آنها ، به حیث رهبران و به عنوان اسطوره ها به آنها می دیدند به نام های واهی به شهادت رسانیدند که اینگونه اعمال ضد ملی شان و کشتن این شخصیتها در هیچ دادگاهی احکامش صادر نشده بود بدون هیچ ملاحظه انسانی ، قانونی و ملی بزرگان مردم را به قتل رسانیدند.
تفکر قرون وسطایی و تک روی ها و انحصار گرایی شان از زمان ظهور آنان تا به امروز به کسی پنهان نمانده است که این گروه به جزخودشان به هیچ باور و به هیچ کسی دیگر اجازه حضور نخواهند داد این قضیه تقربیا واضح و آشکار است.
در اینجا یک سوال مطرح میگردد که تعدادی آدمهای به ظاهر روشنفکر و تحصیل کرده و دارای مدارک دانشگاهی توجیه گر سیاستهای این گروه تبهکار هستند ، اگرتمام جنایات و قتل عامهای آنها را توجیه نمایند!
آیا انفجار مجسمه های بودا در بامیان قابل توجیه است؟
اینگونه مسایل در افغانستان چقدر حاد و پیچیده شده است و این اشخاص در حالیکه هیچگونه سنخیتی با طالبان ندارند ولی توجیه گر ستم و اجحاف و حتا امارت اسلامی آنها هستند!
وجه مشترک آنها با گروه طالبان در کجاست؟
توجه دارید ! در حالیکه طالبان کرام لنگی می بندند جناب تحصیل کرده نیکتایی میزند ، طالب یک بیلست ریش دارد تحصیل کرده گرانقدر ما ریش خودرا می تراشد و از بیخ کل می کند ، طالب نسوار می کشد تحصیل کرده های عزیز ما بعضی های مشروب می نوشد وبعضی هایشان سگرت می کشند وبعضی های شان نه سگرت و نه مشروب می نوشند گهگاهی چرت می زنند که چگونه از طالب دفاع کنند! و مواردی زیادی وجود دارد که طالب با اینها کدام وجه مشترک ندارند اما با این همه وجه جدایی و افتراق بازهم گاهی آشکار و گاهی هم پنهان از طالب دفاع می کنند با این وضعیت ناگوار و اینگونه تفکر شاید آمدن آرامش و صلح واقعی در افغانستان دشوار خواهد بود.
در آستانه سالگرد انفجار مجسمه های بودای بامیان نگرانی های جدی وجود دارد علاوه براینکه بحران تصاحب قدرت در ریاست جمهوری وضعیت بدی را در کشور به وجود آورده است اگر طالبان باردیگر در قدرت سهیم شوند دست آوردهای دو دهه اخیر شدیدا به خطر مواجه خواهد شد.

محمد رفیق رجا:

برای لحظه ی فعلی تصمیم درست این است که ازجریان ثبات وهمگرای حمایت شود. امریکا اکنون ودرین لحظه هیچ کاری نمی تواند بکند. بخواهیم یا نخواهیم، امریکا کارش را کرده اند.زمام امور افغانستان را رسما به طالبان سپرده اند وبرای ایجاد مشروعیت ان، در اذهان جهانی ومنطقه ای، موافقت نامه ای را چند روز پیش با طالبان، امضاء کردند.
هیچ کسی شک ندارد که فقر وادامه جنگ در کشور محصول فقدان مدیریت وظرفیت سیاسی احزاب جهادی است.حد اقل یکی از عوامل مهم بدبختی کشور، همین های است که نام رهبری اقوام را در پیشانی خود وفرزندان اش با صدها رقم دروغ وفریب با سوء استفاده از دین، قوم وجهاد”حک” کرده است. معلوم نیست عبدالله مقاومت کند یا نه کند. مهم این است که جبهه ی طبیعی ضد طالبان قدرت نظامی وسیاسی را در لحظه کنونی کشور، تصاحب نمایند. عبدالله یا غنی؛ هیچ کدام این دو، نمی توانند از امدن طالبان جلوگیری نمایند.اما حمایت از عبدالله؛ به چند دلیل حیاتی ومهم است:
یک. طالبان یک پروژه امریکای است که برای آمدن آنها سالها تلاش گردیده است.امدن طالبان قطعی است.در چنین یک حالتی، ادامه حکومت اشرف غنی به این معنی است که به زودی تمام امکانات دولتی ونظامی را، مثل خلقی ها به طالبان تحویل خواهند داد.
دو. اشرف غنی برای ماندن در قدرت، طالبان را تهدید می کند.به مجرد که باور کند طالبان می ایند همه چیز را تسلیم طالبان می نماید. تیم « ثبات وهمگرای» می دانند اگربه طالبان، تسلیم هم شوند؛ طالبان انهارا سر می برند. طالبان به هیچ عهد وپیمان متعهد نیستند. به همین دلیل امکان تسلیم نمودن قدرت سیاسی ونظامی به طالبان حد اقل از سوی کادر ها وحامیان مردمی ،جبهه شمال ممکن نیست.
سوم. اشرف غنی وطالبان درایجاد محرومیت برای ملیت ها از هر لحاظ ، هیچ تفاوت ندارد.اما یک تفاوت بنیادی میان آن دو؛ وجود دارد وان این است که ادامه حکومت اشرف غنی، حذف اقوام ومحرومیت انها، نهادینه می گردد.
چهارم. تسلط نسبی جبهه ثبات وهمگرایی بر قدرت نظامی وسیاسی، در صورت امدن طالبان؛ راه را ، برای مقا ومت باز نموده وحد اقل بشکل نسبی؛ امید واری وامکانات ادامه مقاومت را ممکن می سازند.
پنجم. امریکا با اوردن طالبان برای تجزیه ویا ایجاد حکومت فدرالی در افغانستان، راه را باز نموده است. زمینه های واقعی ومادی حکومت فدرالی ویا عدم تمرکز قدرت قبیلوی در افغانستان، برای اولین بار؛ به طور طبیعی ایجاد گردیده است.این صلاحیت وشایستگی اقوام وملیت های افغانستان است که باید تصمیم بگیرند. مرگ تدریجی در زیر ساطورقرون وسطی طالبان، یا ایجاد حکومت غیرمتمرکز در افغانستان، یکی را باید انتخاب کرد.حمایت از تیم ثبات وهم گرای وریاست جمهوری عبدالله، اولین قدمه های حرکت، درمسیرآمادگی برای مقاومت در برابر طالبان است.

محمد رفیق رجا

در افغانستان هنوزهم، امریکا پایگاه نظامی وامنیتی دارد. طبیعی است منافع ملی امریکا، سرنوشت نظامیان وهزینه آن کشوردر افغانستان ،برای شان مهم است. به همین دلیل ؛ حکومت ومقام ریس جمهوری افغانستان یعنی مدیریت سیاسی وامنیتی درین کشور برای امریکا به اندازه « امنیت ملی امریکا» در اولویت قرار دارد. امریکا  ازحضور سیاسی وامنیتی کشورهای همسایه در دولت افغانستان آگاه است. نهاد های امنیتی امریکا هیچ اعتماد بر درستی وصداقت کارنهاد های افغانی ندارند. اینها دلایل است که امریکا نمی خواهد زمام اموراین کشور درین شرایط، بدست گروه ویا کسانی باشند که برای امریکا صد در صد مورد اعتماد نیستند ویا اینکه گذشته ورفتارها ی مشکوک برای امریکای ها داشته وقابل مهارنباشد.در نتیجه مهندسی انتخابات، یک امرحتمی وطبیعی برای “مراکز تصمیم گیری امریکای ها” در باره افغانستان است.

دومین نکته این است که امریکا می خواهند از افغانستان خارج شوند. با خروج امریکا حکومت های بجا مانده از اشغال افغانستان، با وجود شعار های ” دموکراسی” اش ماندنی نیست. بدیل قابل توجه برای امریکا در صورت خروج امریکایان از افغانستان، طالبان است. به این خاطر، امریکا پیش از ان که فرصت ها بسوزنذ، تلاش داشتند و دارند ونیز امید وارند که با اوردن طالبان،هم خروج خود را تسهیل نمایند وهم بتواند پایگاه امنیتی درین منطقه داشته باشند. امریکا می داند که طالبان یک جریان وابسته و قابل معامله است. طالبان بالفعل، یک تشکل اماده ی ماموریت نیست. آنها یک جریان فکری افراطی، ظرفیت قومی ، مذهبی، بومی وپراکنده است. چگونگی ایجاد واستفاده از این جریان واماده سازی آن وجلب حمایت پاکستان از این پروسه ،بنا بر دلایل منقطه ای،  زمان بر شده است.اما خصوصیات جریان طالبان برای حضورموثرامریکا در منطقه نسبت به حکومت های کنونی در افغانستان ،برای سیاست امریکا، جذاب وجالب است.اینکه امریکا چطور می تواند با عبور از عبدالله وغنی ونادیده گرفتن پروتکل امنیتی با افغانستان ، به شرایط طالبانی شدن افغانستان خواهند رفت؛ به موارد مربوط است که در میز سیاست افغانستان، اکنون قابل حساب وکتاب است. می دانیم غیب گوی در سیاست یک امر بی معنی است. اما بحث بر سر آنچه که برسر میز سیاست قرار دارد، راه را برای گمانه زنی های درست تر باز می کند.پس از این مقدمه کوتاه درین نوشته، پدیده های واقعی برای محاسبه حد اقلی، بر سر میز سیاست سرنوشت افغانستان، مورد توجه قرار خواهند گرفت: تفاوت حکومت غنی وعبدالله. دوم. توانایی هرکدام، سوم.اوضاع افغانستان وسیاست امریکا.چهارم. اما درین اوضاع چه باید کرد؟.

اول: تفاوت اشرف غنی وعبدالله:

الف.اشرف غنی :در رابطه با اشرف غنی مهم ترین نکته قابل توجه،شعارهای استراتژیک سیاسی واقتصادی او است که سخت مورد انتظارمردم ونیاززمان است. خلع ید رهبران قومی ومذهبی از مالکیت عام وتام برسرنوشت مردم، برای زمینه سازی سیاست ملی ودموکراتیک در افغانستان شعاراست جذاب برای نسل امروز ومردم افغانستان .مردم فکر می کنند که یکی از عوامل مهم جنگ داخلی وقومی سیاست رهبران جهادی،قومی ومذهبی در کشور است.هر جریان وشعار بر ضد اینها بی شک مورد استقبال مردم قرار می گیرد. اما ماهیت طبیعی چنین سیاست این است که ازبنیاد ومبانی دموکراتیک ، ملی وانسانی بر خورداربوده ؛ والبته که باید بدیل متضاد سیاست قومی وتباری نیزباشد.سیاست عملی اشرف غنی،نه تنها بدیل ومتضاد سیاست قومی نیست؛ بلکه اودر عمل، هارترین سیاست فاشیستی نژادی را دنبال نموده ودرین چند سال حکومت اش، عملا پاک سازی ومحرومیت اقوام وملیت های افغانستان را انجام داده است. ونیزعمده ترین خصوصیات بدیل سیاست قومی  این است که عاری از فساد، تقلب، تبار گرای، دروغ، فریب ولوچکی در سیاست باشد. چیز های که اشرف غنی از هیچ کدام انها مبرا نیست.

درافغانستان حاکمان مستبد وخلاف کار، بسیار امده ورفته است. اما این یکی روی هر حاکم را در تاریخ سیاه حکومت های قبیلوی درافغانستان سفید کرده است.  دومین نکته مهم، در شعارجوان گرای وایجاد دولت ملی ودموکراتیک اشرف غنی است. اشرف غنی ازاین شعار ها ،برای خود سنگر ساخته ،هم بر ضد رهبران جهادی وهم برای توجیه خود، برای امریکایی ها.سالهای سیاه حکومت تقلب کار اشرف غنی، بگونه ای است که بی باوری، بی اعتمادی ونا امیدی را در میان نسل جوان، عمق بخشیده وبحران های اجتماعی وقومی را در ابعاد گسترده ای آن ؛ وسعت بخشیده است.عمق بحران سازی تا جای وحشت ناک گردیده است، که مخالفین طالبان واقوام که طالبان ازمرده های آنها ، تپه ها ساختند اکنون حاضرند برای فرارازچنگ دروغ و خلاف کاری های اشرف غنی با طالبان همراه شده وتغییر در کشوربیاورند.خشونت وخشم، دروغ وخلاف کاری اشرف غنی وجسارت او برای قتل عام ، نیروهای ازادی خواه و ملیت های افغانستان، یک توهم نیست.اشرف غنی واقعیت مرگ افراد وجریان های حد اقل ملی در افغانستان است.

ب.عبدالله : عبدالله شخصیت سیاسی وادم ارزشی وقابل اعتماد در سیاست نیست. هیچ اعتقاد به هیچ ارزشی در او دیده نمی شود. به همین دلیل هیچ شعارقابل توجهی،غیر از مخالفت با حکومت اشرف غنی درهمایش های مردمی از او کسی نه شنیده است.اوفقط به دلیل چالاکی شخصی، اکنون به یک بدیل قابل توجه، در سیاست افغانستان تبدیل گردیده است.عبدالله نه داعیه وباور حق طلبی دارد ونه اعتقاد به حل عادلانه مسئله ملی. اما واو توانسته است که از سر چالاکی وفرصت شناسی، افراد زیاد را در اطراف خود جمع نمایند.البته که به همین دلیل نیز توانسته است که توجه امریکای هارا به خودجلب نموده و خود را چاره ” لجام جهادی ها “در اذهان خارجی ها، جاه انداخته واکنون به عنوان بدیل اشرف غنی، مورد توجه ملی وبین المللی قرار گرفته است. بخواهی نخواهی اکنون عبدالله  به عنوان بدیل اشرف غنی هم مورد مزاکره خارجی ها است وهم محورتوافق کسانی است که به دلیل جنجال بر سر قدرت وچپاول ثروت ملی با اشرف غنی ،جنجال پیدا کرده است.

عبدالله شورای نظار،برای امریکا به اندازه اشرف غنی مورد اعتماد نیست. به نظر برخی تحلیل گران و امریکای ها، عبدالله برای رسیدن به  قدرت،هر کاری را برای منافع امریکا انجام می دهد، مستشاران امنیتی امریکا،عبدالله را باور داده است که مورد اعتماد انها است.اما این برای امریکا کافی نیست. سابقه روابط نزدیک او با روسها وایرانی ها ونیز اطرافیان او مثل محقق، خلیلی، دوستم ویک حلقه از گروه شورای نظارودرمجموع جریان جهادی های همراه باعبدالله، برای امریکا به اندازه حلقه ی اصلی اطرافیان اشرف غنی وخود او محرم راز ومورد اعتماد نیست.زیرا این حلقه به منافع امریکا نسبت به هر امریکایی وفادار تر است. امریکای ها آگاهانه وسالها قبل ، در ایجاد شرایط که مهره درشت های جهادی ها وشخصیت های مرتبط با برخی کشورهای همسایه در اطراف عبدالله جمع شوند؛ نقش جدی داشت ودارد.اما اینکه از به قدرت رسیدن این جریان، امریکا حمایت نماید، باختن قماردرسیاست خطرناک منطقه ای است.حد اقل این است که پاکستان وطالبان که مورد مزاکره امریکا است با جریان عبدالله واطرافیان او کینه به دل دارند.

دوم.توانایی هر کدام:

1. توانایی اشرف غنی در چیست:

اشرف غنی در حمایت سیاست و نظامیان امریکا وهزینه ای آن کشور،از قدرت سیاسی، امنیتی واقتصادی برای ادامه حکومت خود، هزینه نموده است. اشرف غنی در بی قانونی ،تقلب ،دربذل وبخشش برای جذب افراد واشخاص فرصت طلب در کشورفقیرمثل افغانستان، هیچ حد ومرزی را نمی شناسد. در کشورکه ارزش های انسانی وملی در آن، سخت صدمه دیده ودر واقع نابود گردیده است؛ خریدن وتجارت شخصیت های سیاسی وفرهنگی، به یک امر معمول مبدل شده است.هیچ چیزی برای خیلی از افراد؛ مهم تر از موقعیت وفرصت حکومتی نیست.چنین یک شرایط با تاسف که هم اشرف غنی را بر سر قدرت اورد وهم برای اشرف غنی فرصت وتوان بقاء، بخشیده است.این در حال است که برای جریان های سیاسی ملی ومدنی ،هیچ گزینه وبدیل نقد، که مردم به انها اعتماد نمایند وجود ندارند.اگر وجود داشته باشد هم قابل دید؛ در فضای بی روح و”غیر ارزشی” سیاسی در افغانستان نیست. اینها نمونه های از شرایط است که اشرف غنی را امید وار ساخته است، تا به هر گونه تقلب ،دروغ وبه هر گونه خلاف کاری، با جسارت برای ماندن در قدرت ازآن استفاده نماید.

2.توانای عبدالله:

نخستین تصورازعبدالله در فضای سیاسی افغانستان، درنداشتن مواضع مشخص واستراتژیک او است. مشخصه ای که همراهی اورا، با تمام جریان های سیاسی، قومی، مذهبی، جهادی، غیر جهادی وحتا گروهای غیرسیاسی در کشورممکن ساخته واورا برای همان «صفحه بازی» امریکای ها ،درجذب و تعامل احزاب سیاسی افغانستان وسیاست منطقه ای ؛جذاب وجالب ساخته است. تجمع مهره های  مشهوروناراضی در اطراف عبدالله، به جای خشونت بر ضد امریکایی ها، بر مواضع سازش وتسلیم،برای سیاست امریکایها خالی از دلچسپی نیست. اطرافیان قومی عبدالله  نه به خاطر وجه ونفوذ واقعی مردمی اش، بلکه به دلیل نداشتن بدیل سیاسی در میان اقوام ، هیچ کدام آنها، از وزنه واعتبارموفق سیاسی در سیاست افغانستان بر خوردار نیستند، اما می توانند به دلیل فقدان احزاب سیاسی ملی، نقش اغواگری در سیاست داشته باشند. اینها حمایت خارجی جدی ندارند. ثروت مادی ومعنوی برای تاثیر گذاری بر نهاد های موثر امنیتی، سیاسی، بین المللی و ملی ندارند.شعار های استراتژیک نه برای اقوام ومردم دارند ونه برای کادرها ،اقشار وگروهای ناراضی اجتماعی. حتا کسانی که دیوانه وار،از اشرف غنی نفرت دارند هم، اما برای به قدرت رسیدن عبدالله ریسکی را به جان نمی خرند.اصلا اوضاع سیاسی افغانستان چنین شده است که هیچ اعتباردر سیاست نمانده؛ تا کسی برای تثبیت ان ریسک نمایند. هیاهو وتظاهرات مدنی در افغانستان هم هیچ گاهی موثر نبوده ونخواهند بود. توانایی وفشار که جریان عبدالله به آن تهدید می نمایند؛ اگرهمه صادقانه و متحد بمانند ودر برابرتهدید ها تسلیم نه شوند می تواند کار ساز باشد.اما زمانه نشان داده است که اینها با اندک ترین تهدید وفشار امریکای های به میز مزاکره خواهند رفت. سرانجام مزاکره، تسلیم به مهندسی سیاست است که امریکای ها می خواهند.سیاست که منتهی به امدن طالبان خواهند شد.

سوم.سیاست امریکا واوضاع افغانستان:

امریکا هیچ دلیل برای این همه مصارف وماندن در افغانستان ندارد. جمهوری خواهان وهم دموکرات ها، هردو از آینده افغانستان به عنوان یک شریک استراتژیک مفید وموثر در منطقه ،نا امید گردیده است. به باوراکثریت تحلیل گران امریکای؛ جامعه افغانستان، ظرفیت فرهنگی وسیاسی حکومت های دموکراتیک را ندارند. احزاب سیاسی و افراد مورد حمایت واعتماد امریکا؛ گرایش های فاشیستی قومی داشته وفساد پیشه اند. حکومت های انتخابی درین کشورنه تنها نا مناسب؛ اما به نظر امریکای ها، پر جنجال،پرهزینه وغرق در فساد وبی کفایتی است. این گونه حکومت ها، برای سیاست منطقه ای امریکا ،نا موثر، بی صلاحیت و بی کفایت اند. حکومت های که بدون هزینه ی نا محدود ونظامیان خارجی نمی توانند بقاء داشته باشند. این ها مهم ترین دلایل است که امریکای ها را واداشته اند تا ، برای بازسازی ،بزرگ نمایی وآوردن جریان طالبان تلاش ورزند.جریان که بدون مصرف ومصروفیت ها ی مدنی وفعالیت های دست وپاگیردموکراسی نا مناسب برای افغانستان، به نظر امریکایی ها؛ آتش جنگ های مذهبی را در منطقه مشتعل نموده ودر کشورهای که امریکا علاقه مند است ؛ افراطی گری مذهبی را تقویت نمایند.

امریکایی ها به تدریج اما هدفمندانه طالبان را برای جایگزینی حکومت های تجربه شده وناکام در افغانستان اوردنی است. ضعف سیاسی طالبان، اختلاف قوماندانان انها در داخل، باسیاسیون طالبان در قطر واختلاف پاکستان وامریکا در چگونگی استفاده این ابزارخشن وغیر انسانی، دلایل کندی سرعت پروژه اوردن جریان طالبان در افغانستان است.اما اصل پروسه توقف ناپذیرشده وتنها امید امریکا هم برای فرار از باطلاق افغانستان وهم برای تاثیر گذاری در منطقه اوردن طالبان است. تقابل عبدالله وغنی در استانه توافق طالبان وامریکای ها، شاید بی جهت وبی حکمت نباشد.این تقابل به نظر می رسد برای تسهیل ایجاد شرایط برای حضور وموفقیت پلان بعدی است. طالبان جذب کابینه ودولت غنی ویا عبدالله هر گزنمی شوند.این را امریکای ها به خوبی می دانند.این کلمه “هرگز” مورد توافق امریکا وپاکستان نیز است. طالبان تمامیت حکومت را می خواستند ومی خواهند. به دلیل اینکه هنوز هم از شمشیر طالبان ، خون تازه می چکد؛ در هر خانه وهر قریه افغانستان، هزارا ن طفل وجوان نامرادی بدست طالبان در خاک خفته اند، امریکای ها با مشکل مشروعیت طالبان مواجه اند. امریکا برای توجیه این مشکل وبرای مشروعیت بخشی طالبان، برای جهان وافغانستان، تحت عنوان «صلح در افغانستان» اوردن تدریجی انها را مرحله بندی نموده اند.اکنون مرحله مزاکره وتوافق، طالبان با امریکا به پایان رسیده است. پس ازتوافق با احزاب سیاسی ودولت افغانستان،طالبان در یک دولت ائتلافی شریک خواهند شد. دولت ائتلافی محصول تقابل لاینحل اوضاع کنونی بشکل طبیعی راه حل مناسب ، انتخاب خواهند شد. هیچ کسی به شمول امریکا باور ندارند که طالبان شراکت درقدرت سیاسی را به پذیرند و با کسی ائتلاف نمایند. اما برای عبوراز احزاب سیاسی موجود وسیاست ناکام کنونی ؛ دولت ائتلافی در واقع تنها منطق اوضاع سیاسی است که امریکا، پاکستان وهم طالبان آن را مهندسی نموده است.

به دلیل اوضاع سیاسی افغانستان ،هم به دلیل اوضاع منطقه ای وهمکاران بین المللی وذهنیت داخلی مردم امریکا؛ اوردن طالبان به یک بارگی در قدرت وبدون طی مراحل تدریجی پروسه صلح، تبعات جبران ناپذیر، به اعتبار سیاسی امریکا دارد.به همین خاطر، پروسه صلح ودولت ائتلافی یک ضروت سیاسی ومقطعی است.چنانچه بارها خلیل زاد ودیگردیپلمات های امریکای اذعان نموده اند که صلح با طالبان، به معنی ختم جنگ در افغانستان نیست.

ایجاد دولت ائتلافی از هر نظر برای امریکا چانس نهای به حساب می ایند. خوبی این چانس از نظر امریکا، آزمایش موفقیت جریان است که توانایی برای بقاء در سیاست افغانستان را دارد. بقاء که امریکای هارا، در انتخاب جریان قابل دوستی وموردحمایت، تسهیل خواهند ساخت. در چنین یک اوضاع تیره وتار، مردم افغانستان مثل همیشه سرگردان ودر انتظارآینده مبهم است، که واقعا چه باید کرد؟

چهارم. چه باید کرد؟

عبدالله واحزاب سیاسی اطراف او،پلان ،ظرفیت، کفایت کاری وهمت ایجاد دولت ملی ودموکراتیک را ندارند.اما زمینه تنفس وفرصت دیگری را برای «بر سرعقل امدن» شخصیت های ملی واحزاب سیاسی ملی فراهم خواهند کرد. در واقع مردم میان بد وبدترین، گیر مانده اند. اشرف غنی بدترین حاکم است که برای مردم افغانستان غیر قابل تصوربود.این بارودرین مرحله جدید اگر او به قدرت برسد، براقوام ومردم افغانستان به گونه ستم وخشونت خواهند نمود که همه ملیت ها واقوام افغانستان، برامیرعبدالرحمن جلاد که خون ادم می خورد، درود بفرستند.فقط به همین دلیل همه ای نیروهای سیاسی بدون هیچ توهمی؛حد اقل برای نجات جانشان از عبدالله با جدیت باید حمایت نمایند.هر چند رهبران جهادی وقومی خود زمینه ساز، این چنین اوضاع سیاسی، در افغانستان است. اما در مقایسه با برنامه « مخکشی» به معنی «تحمیل محرومیت بیشتراقوام وملیت ها» از سوی اشرف غنی ؛ بی برنامه گی وفقدان صلاحیت عبدالله واطرافیان او، برای نیروهای ملی یک فرصت دیگراست.

اگرجریانات سیاسی، ملی واحزاب قومی ؛ از عبدالله محکم حمایت نمایند وتا اخر متحد در برابر اشرف غنی ایستاد شوند؛ بدون هیچ تردیدی امریکایی ها از حمایت اشرف غنی عقب می نشیند.برای امریکایی ها امکان جنگ با اقوام واحزاب عمده ی قومی نا ممکن است.خاطرات خلیل زاد ومهم ترین افراد امنیتی وسیاسی امریکای ها در افغانستان، برای همه اموختنی وعبرت از فرصت های از دست رفته است. تجربه تمام آنها؛  این است که با رشوت، تهدید های ساده واندک، هرپلانی در افغانستان قابل اجرا است. رشوت وتهدید ها معمولا در بسترمزاکره ومصالحه انجام شده است. همه چیز یک کشوربرای همیشه قابل مصالحه ومعامله نیست.اکنون بر گشت اشرف غنی غیر قابل مزاکره ومعامله گریده است.این بار، اگرمزاکره کنونی به قیمت معامله وبرگشت اشرف غنی بی انجامد، مردم افغانستان ، اعتبار اندک آنهای که از نام اقوام وملیت های  افغانستان به معامله تن می دهند از بین خواهند رفت.

نتیجه: ادامه بحران فقر،جنگ ووابستگی در افغانستان ، به این دلیل است که سیاست وسرنوشت کشور، بدست نیروهای ملی ومردم افغانستان نیست. چالش مهم درین رابطه، فقدان نیروهای ملی برای ایجاد یک دولت موثرودموکراتیک نیست. زیرا شخصیت های ملی وبرخی احزاب بی شهرت،اما ملی وبشکل نسبی قابل اعتماد وجود دارد . بلکه مهم ترین مشکل، نداشتن امید، توانایی وظرفیت گفتمان وایجاد یک جریان متحد وملی باز تاب وضعیت کنونی برای افرادسیاسی وگروهای ملی در کشور است. وضعیت که هر فاجعه ی در آن ممکن است رخ دهد.اشرف غنی ویا طالبان مهم نیست کدام یکی. اما مهم این است که فقر، جنگ، اوارگی ومصیبت وگرفتاری مردم ادامه می یابد.

نویسنده: شرینا قاضی / مترجم: سخی خالد / منبع: الجزیره

دوحه، قطر- ایالات متحده و طالبان پس از نزدیک به دو سال گفت‌وگو‌های نفس‌گیر در دوحه، پایتخت قطر، اکنون در آستانه‌ی امضای توافق‌نامه‌ی صلح قرار گرفته‌اند که به سبب آن قرار است طولانی‌ترین جنگ ایالات متحده پایان بیابد.
دیپلومات‌ها از کشورهای افغانستان، ایالات متحده، هند، پاکستان و سایر کشورهای عضو سازمان ملل به همراه نمایندگان طالبان در صبح‌گاه روز شنبه در هتل «شیراتون» در دوحه، گردهم آمده‌اند، میعادگاه پنج ستاره‌ی مشرف بر خلیج فارس که قرار است ساعت یازده توافق‌نامه در آن جا به امضا برسد.
در اواخر روز جمعه، رییس جمهور ترمپ، سر افغان‌ها صدا زد که فرصت را برای برقراری صلح و رقم زدن «آینده‌ی جدید» برای کشورتان غنیمت بشمارید.
«تقریباً 19 سال قبل، نیروهای امریکایی وارد افغانستان شدند تا تروریست‌هایی که مسوول حملات نه و یازده سپتامبر بودند را ریشه کن کنند. ما در افغانستان صاحب دست‌آوردهای زیاد شدیم، اما به قیمت هزینه‌ی هنگفتی که بر نیروهای شجاع ما [ایالات متحده]، شهروندان مالیه‌دهنده‌ی امریکایی و مردم افغانستان وارد شد.»
ترمپ گفته است: «وقتی در انتخابات ریاست جمهوری خود را نامزد کردم، به مردم امریکا وعده سپردم که نیروهای امریکایی را دوباره به وطن بر می‌گردانم و تلاش می‌کنم که به این جنگ خاتمه بدهم. ما برای عمل کردن به وعده‌های که سپرده بودیم به پیشرفت‌های قابل ملاحظه‌ای دست ‌یافته‌ایم.»
مایک پمپو، وزیر خارجه‌ی ایالات متحده، در دوحه شاهد امضای توافق‌نامه خواهد بود و مارک اسپر، وزیر دفاع احتمالاً با حکومت افغانستان در کابل یک اعلامیه‌ی مشترک صادر خواهد کرد.
توافق‌نامه، پس از یک هفته «کاهش خشونت» به امضا می‌رسد. توافق بر سر کاهش خشونت توسط واشنگتن اعلام شد که به گونه‌ی گسترده‌ی رعایت شده است [از جانب طرف‌های دخیل در جنگ].
در جریان هفته‌‌ی گذشته، حداقل 19 سرباز امنیتی و چهار غیرنظامی کشته شده بودند –کاهش قابل ملاحظه‌ در آمار تلفات به نسبت هفته‌های گذشته- که حکومت افغانستان به طالبان نسبت می‌دهد.
«نتایج مرحله‌ی مقدماتی»
گفته می‌شود که با امضای توافق‌نامه به روز شنبه، گفت‌وگوهای بین الافغانی میان طالبان و گروه‌های ذیدخل از جانب افغانستان آغاز می‌شود تا در مورد آینده‌ی کشور رایزنی کنند، به شمول حکومت افغانستان که از پشتوانه‌ی غرب برخوردار است.
کارشناسان با استفاده از عبارت «پیش توافق» می‌گویند که چالش اصلی در مسیر راه برقراری صلح پایدار در افغانستان به گفت‌وگوها بستگی دارد؛ جزییات این گفت‌وگوها بیرون داده نشده است.
اندرو واتکینز، کارشناس ارشد افغانستان در گروه بین‌المللی بحران به الجزیره گفته است: «باید در نظر داشته باشیم که توافق‌نامه‌ی که احتمالاً در بیست و نهم ماه فبروری میان طالبان و ایالات متحده به امضا خواهد رسید، توافق‌نامه‌ی صلح نیست.»
«برعکس این نتیجه‌ی مرحله‌ی مقدماتی پروسه‌ی صلح افغانستان است، نتیجه‌ی که برای کشاندن طالبان پای میز مذاکره با حکومت افغانستان و رهبران سیاسی به هدف آغاز گفت‌وگوهای پایدار ضروری بود.»
واتکینز اشاره می‌کند که به عوض طالبان-امریکا، حکومت افغانستان و طالبان باید در مذاکرات آینده روی مسایل مهم در پیوند به آینده‌ی افغانستان چانه‌زنی کنند.
کارشناسان و مقامات حکومت افغانستان می‌گویند که آن گفت‌وگوها به خاطر عدم اجماع نظر رییس جمهور غنی و عبدالله عبدالله، رییس اجراییه حکومت بر سر مسایل کلیدی امکان دارد ماه‌ها طول بکشد.
هفته‌ی گذشته، پس از این که غنی، رییس جمهور فعلی برنده اعلام شد، عبدالله بر نتایج برآمده از انتخابات اعتراض کرد. تا زمانی که هر دو رقیب اختلاف نظرهای‌شان را حل نکرده‌اند، هر پروسه‌ی سیاسیِ آینده در کشور می‌تواند چالش‌برانگیز باشد.
هر دو برای برگزاری مراسم تحلیف به روز پنج شنبه آمادگی گرفته بودند، اما با مشوره‌ی ایالات متحده به خاطر نگرانی‌های ناشی از به خطر افتادن برنامه‌ی امضای توافق‌نامه صلح تحلیف را به تعویق انداختند.
در سال 2014، دو رهبر توافق کردند که حکومت وحدت ملی تشکیل بدهند، کارزاری که خلاف قانون اساسی بود.
بشیر صافی، مشاور پیشین در حکومت افغانستان به الجزیره می‌گوید: «رییس جمهور غنی حاضر نیست که بار دیگر حکومت وحدت ملی تشکیل بدهد، همچنان که به هدف تشکیل حکومت همه شمول تحت فشار قرار دارد. غنی خواهان تقسیم رهبری نیست.»
او با اشاره به مقامی که عبدالله در سال 2014 به هدف کسب‌ آن چانه‌زنی کرد می‌گوید: «تا آن جا که مربوط عبدالله عبدالله می‌شود، او خواهان مشارکت فعال در تصمیم‌گیری و ایفای نقش به عنوان کسی است که در تمام موارد باید از او نظر خواسته شود.»
آیا طالبان، [میدان را] برده است؟
طالبان از مدت‌ها به این سو خواهان خروج نیروهای خارجی از افغانستان بود، آنان را نیروهای اشغال‌گر خوانده بود و عامل نزدیک به دو دهه جنگ در افغانستان.
در میدان مذاکرات میان نمایندگان طالبان و ایالات متحده در دوحه که در سال 2018 آغاز شده بود، ایالات متحده خواهان ضمانت از سوی طالبان مبنی بر این که خاک افغانستان برای تهدید منافع ایالات متحده مورد استفاده قرار نمی‌گیرد در بدل خروج نیروهای خارجی از افغانستان شده بود.
پس از سال 2001، وقتی ایالات متحده طالبان را از قدرت کنار زد، نفرات این گروه دست به شورش‌ مسلحانه زدند.
اعضای طالبان امضای این توافق‌نامه را به مثابه‌ی پیروزی‌شان در نظر می‌گیرند، کارشناسان، اما می‌گویند که همه‌ی طرف‌ها بر سر این پیمان توافق دارند، به شمول حکومت افغانستان.
واتکینز به الجزیر گفته: «طالبان در اعلامیه‌ی‌شان که متوجه اعضای این گروه و سایرین است، به گونه‌ی قابل ملاحظه‌ ثابت قدم [و استوار] بوده‌ است. ادبیات «پیروزی»، یکی از بخش‌های انتقادبرانگیز اعلامیه‌ی طالبان است و چیزی که اعضای این گروهِ بزرگِ متنوع را گردهم آورده است.»
«در واقع، همه‌ی طرف‌ها (به شمول حکومت افغانستان که هرچند طرف اصلی این توافق‌نامه نبوده است) به گونه‌ی جدی اعلام موافقت کرده‌اند. »
«اگر حرف ترمپ را جدی بگیریم که گفته بود مخالف حضور نظامی امریکا در افغانستان است، امریکایی‌ها از امتیاز برخوردار است و فضا را برای برقراری صلح با پیشنهادکردن چیزی که به هر صورت اتفاق می‌افتاد آماده کرده است. این باخت نیست.»
او می‌گوید: «و طالبان توافق کرده‌ که پیش از خروج کامل سربازان خارجی از خاک افغانستان، با نمایندگان حکومت افغانستان می‌نشیند که این زمانی یکی از خواست‌های اصلی طالبان در ادبیات پیروزمندانه‌ی که به کار می‌برد بود؛ طالبان در تمام عرصه‌ها کوتاه آمده است.»
محمدشفیق همدم، معاون مشاور پیشین رییس جمهور غنی و مشاور ارشد ناتو در افغانستان بر اهمیت موافقت همه‌ی طرف‌ها که به جنگ خاتمه خواهد بخشید، تأکید می‌کند.
او می‌گوید: «صلح به آسانی به دست نمی‌آید. بعضی چیزها را باید در بدل صلح از دست بدهیم.»
در جریان 10 تا 15 روز پس از امضای توافق‌نامه به روز شنبه، طالبان و رهبران افغانستان به شمول حکومت احتمالاً با هم دیدار خواهند کرد.
انتظار می‌رود که آنان در پیوند به چارچوب افغانستانِ پسا جنگ، به شمول آتش بس دایمی، حقوق زنان و اقلیت‌ها، و حکومتداری با هم مذاکره کنند.
همدم می‌گوید: «جنرال جان نیکلسون، فرمانده‌ی ناتو که طولانی‌ترین دوره‌ی خدمت را در افغانستان سپری کرده، در سال 2017، جنگ جاری را یک «بن بست» خواند و مقاله‌ی سراج الدین حقانی، معاون گروه طالبان که هفته گذشته در نیویورک تایمز به نشر رسیده می‌رساند که طالبان حرف‌هایی برای گفتن داشته است: «همه‌ از جنگ خسته‌ شده‌اند.» [جنگ] همه را خسته کرده است.»

روزنامه افغانستان

سیدابوطالب مظفری

در برخی موارد درگیری آدم با واقعیت است. مثلا در علوم طبیعی، وضعیت اینگونه است. رسیدن و نرسیدن به یک واقعیت باعث شادی و اندوه آدم می‌شود. اما در بسیار موارد، ما با واقعیت طرف نیستیم با تصورات و ایدآل‌های ذهنی خود طرف هستیم. اگر به آنها رسیدیم، خوشیم و اگر نرسیدیم، آه و فغان سرمی‌دهیم و به زمین و زمان دشنام می‌دهیم. نمونه‌اش همین صلح امریکا با طالبان. ما در این چند دهه تصوراتی از خود و دیگران داشتیم و دوست داشتیم دنیا طبق آن تصورات ما سروسامان بیابد. اما هیچگاه نخواستیم آن تصورات را به محک واقعیت ببریم. اما مشکل اینجاست که آنچه در عالم منشأ اثر است، واقعیات عالم است نه تصورات ما.این است که وقتی واقعیت بیرونی قدرتش را نشان داد، آیینه‌های خیالی تصورات ما ترک بر می‌دارد. حالا هم هیچ چیز غیر قابل پیشبینیی اتفاق نیفاده. اگر تصور می‌کردیم که امریکا برای تحقق تصورات ذهنی ما آمده، واقعیت نبوده. اگر فکر می‌کردیم تفکر طالبانی به یکباره از میان رفتنی است باز نوعی آرزو‌اندیشی بوده، اگر گمان می‌کردیم که دموکراسی و جامعه‌مدنی در این کشور با چند شعار و دستور از بیرون قابل تحقق است باز از واقعیت فاصله داشته‌ایم. این است که حالا نه، چند سال دیگر این اتفاق و اتفاقات مشابه می‌افتاد. پس بهتر است اندکی تصورات خود را به واقعیت‌ها نزدیک کنیم. در این صورت هم آسیب‌های روانی ما از تصادم با درک واقعیت کمتر می‌شود و هم آشتی‌کردن با واقعیت‌ها به ترمیم کاستی‌های واقعی زندگی ما کمک می‌کند.