عباس دلجو

«حاکمیت ملی» اصلا مستقل از قلمروی اراده ملت، مشروعیت نمی‌یابد. زیرا حاکمیت ملی از تبلور رای و اراده جمعی شکل گرفته، قوام یافته و به مثابه نماد و مظهر اراده جمع، ایفای نقش می‌کند. با این تعریف از حاکمیت ملی، مشخص می شود که حاکمیت به ملت تعلق دارد و دولت صرف وظیفه تعمیل اراده ملت را به عهده دارد. یا به عباره دیگر، حاكميت و سيادت از آنِ تمامى مردم است و مردم با تراکم آرای شان در انتخابات، پروسه انتخاب نماينده و تفویض موقتی قدرت را به شخص یا اشخاصی برعهده گرفته و با نظارت بر عملكرد دولت، از هر گونه انحصار در روند تصميم سازى و چيرگى گروه و فكر خاص بر سرنوشت عمومی جلوگيرى مى كنند.

«حاکمیت ملی» در این مفهوم، بار حقوقی دارد که مردم بعد از مشارکت آزادانه در انتخابات آزاد، شفاف و عاری از تقلب و با تراکم آرای اکثریت، اوتوریته ایجاد می‌کنند. آنگاه مردم که صاحبان اصلی این قدرت اند، اوتوریته اِعمال قدرت سیاسی را به شخص و یا نهادی موقتا تفویض می‌نمایند و آن شحص یا نهاد، به منزله‌ی مظهر و نماد اراده و خواست مردم، قدرت اجرایی حاکمیت را در جغرافیای معین به دست گرفته هم در سطح ملی و هم در عرصه بین المللی، روابط داخلی و خارجی دولت را تبیین کرده و حاکمیت ملی را رهبری می‌کند.

یا به عباره دیگر، حاکمیت زمانی ملی می‌گردد که اراده و رای اکثریت مطلق مردم کشور در ساختار آن دخیل بوده و در واقع حکومت، عامل اجرایی خواسته‌ها و تبلوردهنده آرمان‌های تمام مردم کشور صرف نظر از تعلقات سیاسی، مذهبی و اتنیکی آنان می‌باشد. این امر زمانی میسر است که حکومت به نمایندگی از مردم در راستای تحقق عدالت اجتماعی تلاش ورزیده و عدالت در تمام شیون زندگی سیاسی، اجتماعی و اقتصادی همه رونما گردیده و زمینه برادری بر پایه برابری تمام اقوام شریف کشور را فراهم سازد. بنا بگفته «جان راولز»: ” برابري در جوامع دموکراتيک برابر با عـدالت است و توصيف برابري کارآساني است. جزاين نيست که همه‌گان را يک‌سان وصف کنيم و جايگاهي برابر، يعني وضعيتي هم‌سان براي هر يک ازآنان نسبت به ديگران درنظر گيريم. آن‌ها همه داراي حقوق و قدرت‌هاي يک‌سان در راه و روشي خواهند بود که امکان دست‌يابي به هم‌آوايي بين آن‌ها را فراهم خواهد آورد.”

فراموش نگردد که مردم در یک کشور پلی اتنیک جزء مجموعه اقوام تشکیل دهنده آن کشور هستند و حاکمیت ملی در چنین کشوری کثیرالاقوام، به معنای حاکمیت همه‌ی ملیت‌ها و اقوام بر سرنوشت سیاسی شان، قابل تعریف است که این حاکمیت در برابری حقوق سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آنان در حاکمیت ملی تبلور می‌یابد. پس با این تعریف، مرجع قدرت حاکمیت، اراده و خواست مردم است که با متراکم ساختن رای شان در واقع اوتوریته ایجادکرده و آن‌را به شخص یا اشخاصی موقتا تفویض می‌کنند و با تفویض این قدرت است که حاکمیت مشروعیت می‌یابد.

پس با این برداشت از حاکمیت ملی به این نتیجه می‌رسیم که شرکت متناسب نمایندگان اقوام در ساختار حاکمیت نه تنها مشروعیت حاکمیت را تحقق می‌بخشد، بلکه این حاکمیت را که تبلور دهنده خواست‌ها و اراده اکثریت شهروندان کشور می‌باشد تبدیل به مظهر، نماد و سمبل وحدت ملی، هم در سطح ملی و هم در عرصه بین‌المللی نیز می‌کند. به همین لحاظ در قانون اساسی کنونی کشور، حاکمیت را مربوط به همه اقوام افغانستان که از مولفه های بنیادی در ساختار ملت – دولت، محسوب می‌شوند، دانسته است: ‏” حاکمیت ملی در افغانستان به ملت تعلق دارد که به طور مستقیم یا توسط نماینده‏گان خود، آن را اعمال می‌کنند.”

در پرتوی این برداشت به این نتیجه می‌رسیم که نه تنها حاکمیت‌های مستبد و انحصارطلب افغانستان در بیشتر از دونیم قرن گذشته که حتی حاکمیت‌های به ظاهر دموکراتیک تحت ریاست آقایان حامد کرزی و اشرف غنی نیز هیچ‌گونه مولفه ای از حاکمیت ملی را درخود نهفته نداشتند و ندارد. سوگمندانه باید اعتراف کرد که حلقات شیونیستی ارگ‌نشین حتی با توجه به تحولات جهانی و رشد مناسبات فراگیر دموکراسی و تعالی فکری و روحی اقوام محروم و دربند، تا هنوز در مقابل طرح مشارکت ملی و تقسیم عادلانه قدرت، نقش عامل بازدارنده را ایفا کرده‌اند و می‌کنند.

برگرفته از صفحه جناب دلجو

نبی قانع زاده

1. ویروس کرونا امروز تمام جهان را تهدید می کند کشورهای بزرگ و توانمند در مهار کردن این ویروس دچار مشکل هستند با توجه به این وضعیت کشورهای فقیر و بحران زده مانند افغانستان در مقابله با این ویروس روزهای دشواری را در پیش خواهند داشت با توجه به اینکه روزانه هزاران مهاجر از ایران به کشور برگشته و بر می گردند و حامل ویروس بوده و می باشند این قضیه ظاهرا زیاد جدی گرفته نشده است حاکمیت هم فقط در بعضی رسانه ها حرف های قشنگ به مردم تحویل میدهند اما عملا کدام کاری انجام نداده اند چند روز پیش دیدیم به خاطر انتقاد از کمبودات وسایل درمانی در هرات یک داکتر را دچار مشکل ساختند. توصیه های دولت فقط در همین حد است که در خانه بمانید اما مردمان که درآمد و خرج و خوراک شان به همان یک روز کار شان برمیگردد متاسفانه هیچ برنامه ای حمایتی برای شان در نظر گرفته نشده است اینها قبل از کرونا اگر فکری به حال شان نشود از گرسنگی خواهند مُرد. دولتمردان ، سرمایه داران و هموطنان خارج از کشور فقرا و در ماندگان هموطن را در این روزهای دشوار فراموش نکنند یک تعداد انسانهای خیر در این روزها کمک های را به افراد بی بضاعت انجام می دهند که قابل قدر است.

2. با توجه به این وضعیت نا گوار اختلافات دو تیم رقیب انتخابات هم وضعیت را خراب و نگران کننده ساخته است متاسفانه اینها در رقابتهای خود ادامه داده اند و انعطافی هم برای حل اختلاف شان دیده نمی شود طرفداران هردو تیم به همدیگر چنگ دندانهای نرم وملایم نشان می دهند یک عده آدم های بیکار(خارج از کشور) در دامن زدن اختلافات هم سهم گرفته و به شدت بحران می افزایند.

متاسفانه این وضعیت بحرانی اعم از تهدید ویروس کرونا و آمدن امارت طالبان جدی گرفته نمی شود!

3. قراین و شواهد نشان می دهد که پنج هزار طالب که به جرم انتحار ، انفجار و جنایت زندانی هستند ظاهرا بدون کدام امتیاز در حال آزاد شدن هستند با آزادی این جنایتکاران علاوه بر تهدیدات ویروس کرونا ، خطراتی دیگر هم در راه خواهد بود.

عارف نظری

نگرانی های ناشی از ویروس کرونا عامه مردم را وا داشته است تا از کمبود مواد غذایی در صورت انتشار این ویروس و قرنطین شهر ها نگران شوند. روی همین دلیل بازار کشور در چند روز اخیر شاهد بلند رفتن نرخ کالا ها بود که با مداخله حکومت برای کنترول نرخ ها جلو احتکار گرفته شد. باز هم نگرانی ها به حال خود باقی است. ولی دیده میشود که حکومت افغانستان برای رفع کمبودی های مواد خوراکی تدابیر لازم را اتخاذ نموده است.

ریس جمهور به دنبال افزایش بهای مواد خوراکی در بازار های کشور دستور توزیع ۲۴ هزار تن گندم از ذخایر استراتیژیک دولتی را به قشر آسیب پذیر صادر کرده است. حکومت  به مردم اطمینان میدهد که افغانستان با هیچ گونه کمبود مواد اولیه خوراکی روبه رو نیست و نباید مردم سراسیمه شوند و فریب محتکران و جلابان را بخورند. ریس جمهور در این پیام تصویری خود از مردم خواست که به شایعات کمبود مواد خوراکی در بازار توجه نکنند و به تبلیغات احتکارگران که برای منفعت اقتصادی خود دست به این شایعات زده اند توجه نکنند. چند روز قبل یک بوجی آرد از قیمت میانگین ۱۵۰۰ افغانی ره ۲۸۰۰ افغانی رسید ولی کنترول بازار از سوی حکومت دوباره قیمت یک بوجی آرد را به ۱۵۰۰ افغانی آورد و معاون آرد فروشان کشور همچنان بیان داشت که هم اکنون به هزار تن آرد در شهر وجود دارد و همین گونه در مرز ها به هزار ها تن در حال آمدن به کشور است ما از ناحیه کمبودی آرد هیچ نوع نگرانی نخواهیم داشت و شهروندان کشور نباید شکار احتکارگران شوند. در همین حال در ۴۸ ساعت گذشته شش هزار و هفتصد و هشتاد و چهار تن مواد غذایی که شامل آرد، گندم و روغن وغیره مواد ارتزاقی میشود از مرز های شمال وارد کشور شده است.

بلند رفتن مواد خوراکی از نگرانی های جدی مردم است که در چند روز اخیر مردم را به تشویش انداخته بود اما دیده میشود که حکومت افغانستان دست به کار شده و در صدد رفع نگرانی های مردم میباشد. شاروالی کابل در همکاری با نیرو های امنینی به شدت باراز را تحت کنترول خود دارند و این کنترول در حدی بوده که خیلی از مردم با همکاری پولیس توانسته اند پول های را که دوکانداران در زمان خرید مواد ارتزاقی از آنها زیر نام بلند رفتن نرخ ها گرفته بودند واپس بگیرند. البته که نگرانی های مردم نیز به جای است ولی وقتی تدابیر لازم از سوی حکومت در این مورد گرفته میشود بهتر است مردم بجای تشویق نرخ ها در بازار توصیه های بهداشتی وزارت صحت عامه را مدنظر گرفته و به سلامت خود و خانواده خود توجه کنند تا از انتشار و گسترش ویروس کرونا جلوگیری شود و همین طور سلامت جامعه خود را نیز مدنظر بگیرند تا مبادا با گسترش این ویروس دستگاه مدیریتی و اداری کشور صدمه بیشتر ببیند.

از طرف افغانستان خود نیز سالانه تا جای از درک زراعت و تولید مواد ارتزاقی ضروریت های ابتدایی خود را رفع میکند و اگر تولیدات کشور در چنین حالت مدیریت درست شوند بدون شک که میتوانند به رفع بزرگ احتیازات ارتزاقی مردم بپردازند از جانب اگر این ویروس خیلی هم همه گیر شود باز هم بطور کلی تجارت و اقتصاد را از پا در نخواهد آورد و در واقع این ویروس هرگز تمام کره خاکی را فرا نخواهد گرفت و با گرم شدن آب و هوا تا چند ماه دیگر این ویروس از بین خواهد رفت و دستگاه های اقتصادی جهان دوباره فعالتر از گذشته خواهد شد. پس نگرانی ها برای آنچه تا کنون رخ نداده است غیر معقول است و اگر این نگرانی ها بطور جدی مدیریت نشوند میتوانند کشور را بسوی فقر اقتصادی ببرند که جبران آن تا سال های بعد امکان پذیر نخواهد بود هم اکنون از لحاظ اقتصادی کشور در حالت خوبی قرار ندارد و بی ثباتی سیاسی به شدت در این شب و روز بر اوضاع سیاسی کشور حاکم است و اقدامات غیر اخلاقی تجاران میتواند به میزان این بی ثباتی ها و فقر اقتصادی بی افزاید و کشور را بسوی بدبختی ببرد که سال های طول بکشد که یک بدنه نیم بند دیگر شکل بگیرد. صلح نیز از اولویت های مردم ما است مردم در کنار مبارزه علیه ویروس کرونا باید به مسله صلح نیز توجه جدی داشته باشند و فرصت های بدست آمده در این پروسه نباید قربانی اوضاع کنونی کشور شود و بعداً چنین فرصت دوباره بدست نیاید و اکنون که برای زنده ماندن علیه ویروس مبارزه میکنیم بعداً برای زنده ماندن از مرمی های دشمن و دشمنان افغانستان مبارزه کنیم. مردم افغانستان برای رفع تمامی نگرانی ها خود باید کنار حکومت خود بی ایستن تا مبارزه شان علیه ویروس، احتکار و تمامی موارد نگران کننده نیتجه مثبت بدهد

عارف نظری

طالبان اخیراً اعلام داشته اند که ویروس کرونا را جدی بگیرید.

ظاهراً به نظر میرسد که کمیسیون بهداشت این گروه برای جلوگیری از ویروس کرونا فعال شده است اما واقعیت ها در مورد جلوگیری از ویروس کرونا از سوی گروه مسلح طالبان تکان دهنده است.

وزارت صحت عامه قبلاً از گروه مسلح طالبان خواسته بود که برای مبارزه علیه ویروس کشنده کرونا با این وزارت در ساحات تحت تسلط خود همکاری کنند اما این گروه این خواست را رد و در مقابل اعلام نمودند که این گروه در ساحات تحت کنترول خود تیم مبارزه علیه ویروس کرونا را ایجاد کرده اند . اما واقعیت این است که ویروس کرونا از مهلک ترین و خطرناکترین ویروس ها در جهان است. این ویروس به شدت در سراسر جهان در حال گردش بوده و تاکنون بیش از ۳۴۰۰ هزار تن را به کام مرگ فرستاده و بیش از ۶۰۰ هزار تن به آن مبتلا شده اند.

همچنان مبتلایان این ویروس در افغانستان در حال افزایش است و در یک هفته اخیر تعداد مبتلایان آن بیش از ۹۰ تن بوده است. اما بر اساس گزارش های سازمان بین المللی بهداشت و وزارت صحت عامه این ویروس در حال گردش خود در میان مردم افغانستان می باشد و قرار است تعداد مبتلایان به این ویروس تا چند هفته دیگر به مراتب بیشتر شود روی همین دلیل حکومت در پایتخت قیودات رفت و آمد را وضع این شهر را برای ۲۱ روز قرنطین نموده است و همین طور ولایت هرات که تعداد مبتلایان به این ویروس در این ولایت بیشتر است نیز قرنطین شده است. سازمان بهداشت جهانی اعلام نموده است که اگر توجه بیشتر در مورد جلوگیری از ویروس کرونا در افغانستان صورت نگیرد به تعداد ۱۱۰ هزار تن از این ویروس در افغانستان جان خود را از دست خواهند داد و به تعداد ۲۲۰ هزار تن به کوما خواهند رفت و ۱۶ میلیون نفر به این ویروس مبتلا خواهند شد و نیاز به خدمات ویژه صحی به ۷۰۰ هزار تن میباشد.

وزارت صحت عامه با توجه به کشنده و خطرناک بودن این ویروس تدابیر ویژه را از قبیل آگاهی دهی و تداوی مبتلایان به این ویروس روی دست گرفته است. اما در مناطق که گروه مسلح طالبان تسلط دارند آنجا نه امکانات رسانه ای وجود دارد که این مردم از عواقب و خطر این ویروس برخوردار شوند و نه امکانات طبی و شفاخانه های مجهز وجود دارد که مبتلایان به این ویروس در آن تداوی شوند. از طرف دیگر این ویروس به حدی کشنده و خطرناک است که بزرگترین قدرت های جهانی از قبیل ایالات متحده آمریکا، ایتالیا ، جرمنی ، فرانسه و اسپانیه که از قدرت پولی و امکانات طبی بالایی برخوردار اند امروز برای جلوگیری از واگیر شدن و تداوی این ویروس ناکام شده اند. اما گروه طالبان که هیچ نوع امکانات طبی و کوچکترین تجربه عرضه خدمات صحی را برای مردمان تحت تسلط خود ندارند ادعای جلوگیری از ویروس کرونا را میکنند که این ادعای آنان عوام فریبی دروغی نیست. طالبان برعکس تجربه کشتار ، گروگان گیری داکتران بدون سرحد و داکتران شفاخانه های دولتی و حتی حمله بر شفاخانه های دولتی چون شفاخانه ولایت کندز را در کارنامه خود دارند چگونه ممکن است امروز برای صحتمند شدن مردم تلاش نمایند در حالی که سال ها میشود خون این مردم را کنار جاده ها با حملات انتحاری ، ماین های کنار جاده ای و حملات تهاجمی ریخته اند. این جنایت طالبان هرگز بخشودنی نیست اما ادعای مبارزه این گروه علیه ویروس کرونا همچنان مضحک است . جلوگیری از ویروس کرونا نیازمند کار مشترک و همکاری مشترک میباشد .

طالبان با ادعای جلوگیری از ویروس کرونا واقعاً با جان مردم تحت تسلط شان بازی میکنند و اگر این ویروس گردش خود را در میان این گروه پیدا کرد دیگر هیچ کس توان جلوگیری از آن را نخواهند داشت. طالبان باید بپذیرند که ادعای شان ادعای دروغ است و توان مبارزه علیه این ویروس را ندارند و باید به خواسته های وزارت صحت عامه توجه داشته و با حکومت برای سلامت جانی مردم کشور همکاری کنند. این تنها حکومت است که میتواند با امکانات بیشتر طبی جلو واگیر شدن این ویروس را در میان مردم بگیرد. طالبان به مانند دیگر مسایل سیاسی تلاش میکنند تا با ویروس کرونا همچنان سیاسی برخورد کنند و نشان بدهند که می توانند جلو واگیر شدن این ویروس را بگیرند در حالی که جلوگیری از این ویروس کار یک گروه مسلح نبوده و نیازمند کارمندان صحی و مسلکی آن هم با امکانات بالای حکومتی و همکاری های جهانی میباشد. ادامه لجبازی های طالبان میتواند جان های هزاران شهروندان کشور را بگیرد. مگر این که گروه مسلح طالبان در امر مبارزه با این ویروس از جعل کاری های خود دست کشیده و به معنی واقعی با حکومت در این مورد برای سلامت جان های شهروندان این کشور همکاری کنند

عارف نظری

طالبان با شهید ساختن ۲۴ تن از نیروهای امنیتی در ولایت زابل آن هم به شیوه نامردانه به مردم و جهانیان نشان دادند که یک گروه وحشی اند که به هیچ نوع تعهد و دین باور ندارند. بر اساس توافقنامه صلح میان گروه مسلح طالبان و ایالات متحده امریکا این گروه تعهد سپرده بودند که جنگ و خشونت را کاهش و برای پایان جنگ تلاش میکنند اما دیده شد که این گروه جز جنگیدن برای منافع کشورهای بیرونی بخصوص کشور پاکستان دیگر هیچ نوع تعهد دینی ، انسانی و وجدانی ندارند. در واقع این گروه سربازان نیابتی کشور های بیرونی اند که بطور غیر مستقیم با مردم افغانستان در جنگ اند و این جنگ خود را با مزدوران خود که طالبان باشد ادامه میدهند.

در مقابل حکومت افغانستان برای آوردن صلح و کشانیدن این گروه سر میز مذاکره و رسمیت بخشیدن به این گروه تلاش زیاد نمود ، بخاطر این که جنگ در کشور پایان یابد اما دیده میشود که گروه طالبان هیچ نوع تعهد نسبت به مردم افغانستان ندارند و در تلاش اند تا دوباره سلطه سیاه امارت اسلامی را بالای مردم تحمیل کنند و برای تحمیل نمودن خود از نهایت خشونت کار میگیرند و در نخستین روز سال نو که روز تجلیل از بهار است این گروه همچنان به خون نشانیدن خانواده های افغان تلاش میکنند. مردم ما باید بدانند که طالبان سربازان کشور پاکستان اند و هیچ نوع تعهد نسبت به مردم افغانستان ندارند تعهد آنها اجرای اوامر جنرالان و افسران سازمان ای اس ای پاکستان است.

طالبان همیشه از بینش نرم مردم و حکومت ما سوء استفاده نموده و اراده نیک ما را بخاطر آوردن صلح ضعف ما دانسته است. پس مردم ما برای این که توانسته باشند در مقابل وحشت گروه طالبان ایستادگی کنند باید جواب های دندان شکن برای گروه طالبان نثار کنند. مردم باید بدانند که طالبان در تلاش اند اردوی ملی افغانستان را با تلاش های پاکستان نابود و استقلال کشور را دو دسته به پاکستانی ها بسپارند و خود پاداش غلامی خود را بگیرند اما مردم افغانستان باید هوشیار باشند و اردوی ملی کشور که خط سرخ شان است به هر قیمت که میشود برای ثبات و ترقی و امنیت افغانستان حفظ کنند و در مقابل این جنایت طالبان ایستادگی نموده و در کنار حکومت خود به دهن این گروه بکوبند. مردم افغانستان منتظر آغاز مذاکرات میان حکومت و گروه مسلح طالبان اند به همین منظور رئیس جمهور محمداشرف غنی برای آن که مذاکرات یک گام بیش رفته باشد فرمان رهایی (۵۰۰۰) هزار زندانی این گروه را صادر نمود اما دیده شد که این گروه باز هم به حسن نیت حکومت افغانستان توجه ندارند و به خشونت خود ادامه میدهند. پس وقتی سربازان این کشور بخاطر حفظ تمامیت ارضی و استقلال کشور جان های شیرین خود را از دست میدهند طالبان و زندانیان اين گروه هرگز اجازه زنده بودن را ندارند. این گروه فرزندان این کشور را به خون میشکند همین طور باید فرزندان و برادران شان به خون کشانیده شود و تمامی زندانیان این گروه به چوبه دار آویزان شوند تا بدانند که ما مردم افغانستان ضعیف نیستیم ولی آنچه در پروسه صلح انجام میدهیم از برای آن است که کشور و مردم خود را دوست داریم و نمی خواهیم که کشور ما خانه دیکران باشد و ما در خانه خود بیگانه باشیم.

طالبان با جنایت که در ولایت زابل انجام دادند جنایت علیه بشریت و مخالف به قواعد جنگی بین المللی است، این گروه باید به شدت از سوی نیروهای امنیتی کشور بعداز این سرکوب شوند و در هر نکته دنبال و کشته شوند. اختیار نمودن شول دفاعی در مقابل گروه که هیچ نوع ارزش به ارزش های ملی کشور ندارند و بر هیچ تعهد خود باورمند نیستند کار یست اشتباه، نابودی کامل این گروه باید در دستور کار قرار بگیرد و حملات پیاپی هوایی و زمینی علیه این گروه ادامه پیدا کند تا درک کنند که توان جنگیدن در مقابل اردوی ملی افغانستان را ندارند، این گروه به حدی وحشی اند که احساس ندارند که حیات عمومی کشور را ویروس به نام کرونا تهدید میکند و باید تمامی اختلافات کنار گذاشته شده و برای نجات کشور اقدامات صورت بگیرد اما این گروه با وجود ادعای خدمت به مردم تلاش نابودی مردم را دارد. اما جای خوش بختی است که حالا مردم این گروه را درست شناخته اند و دیگر فریب جهاد دروغین نخواهند خورد.