نویسنده:عارف نظری

آمدن نیرو های خارجی به افغانستان به رهبری ایالات متحده آمریکا ظاهراْ در سال ۲۰۰۱ به منظور نابودی رژیم طالبان و نابودی تروریزم بویژه گروه القاعده بود. اما تا کنون که از حضور نیرو های خارجی در افغانستان ۱۹ سال میگذرد کماکان بحث های مطرح میشود که آیا نیرو های خارجی به اهداف خود در افغانستان دست یافته اند یا خیر ؟

آیا دقیقاً این زمان آن است که نیرو های خارجی از افغانستان بیرون شوند یا خیر و اگر بیرون میشوند باید به چه تدبیر از این کشور خارج شوند؟

در این نوشتار تلاش میشود تا به سوال های فوق پاسخ ارایه گردد.

ایالات متحده آمریکا ظاهراْ به منظور نابودی تروریزم به افغانستان آمد ، آن زمان شبکه القاعده در راس شبکه های تروریستی قرار داشت امروز شاید شبکه القاعده دیگر آن تحرکات جدی را در افغانستان نداشته باشد و شاید نتواند منافع ایالات متحده آ‌مریکا را تهدید کند اما این نکته نباید فراموش شود که تروریزم فقط لباس تغییر میدهد ولی هدف تمام این شبکه ها نابودی حکومت های مردم سالار و تهدید امنیت جهانی است.

امروز اگر گروه داعش به عنوان گروه قدرتمند تروریستی عمل میکند این بدین معنی است که تروریزم تا هنوز در افغانستان نابود نگردیده و منافع ایالات متحده آمریکا، افغانستان و امنیت جهانی را تهدید میکند،همین طور در کنار گروه داعش ده ها گروهک های کوچک و بزرگ دیگر هم در افغانستان و منطقه وجود دارند که تهدید بزرگ برای جهانیان می باشند. شبکه حقانی ، لشکر طیبه ، جیش محمد در جنوب آسیا ، ابونصر، بوکوحرام در خاور میانه و آفریقا از گروه های تروریستی با تحرکات بزرگ اند که تهدید برای جهانیان میباشند. اما اهمیت افغانستان از آن جهت است که این گروه ها بخصوص گروه داعش در افغانستان در حال گسترش و تقویت است، بناءً اگر نظری به هدف حضور نیرو های خارجی در افغانستان انداخته شود و از طرف دیگر به رشد روز افزون تروریسم در افغانستان دیده شود در خواهیم یافت که ایالات متحده آمریکا به هدف که ظاهراً در افغانستان آمده بود تا هنوز نایل نگردیده و دشمنان خیلی زیاد در انتظار تهدید امنیت آنان قرار دارند.

آنچه امروز به عنوان توافق صلح با گروه طالبان دیده میشود فقط بخشی از رفع چالش های فراروی ایالات متحده آمریکا ، افغانستان و کشور های منطقه است آن هم بدون هیچ تضمین ، اما تروریزم یک مسئله جدی و عملی است که همه روزه به آن مواجه هستیم و هیچ نوع راه حلی تا کنون برای آن در نظر گرفته نشده است بناءً گفته میتوانیم که اهداف حضور نیرو های خارجی از افغانستان تا کنون بطور کامل عملی نشده است در کنار این که بر آورده شدن اهداف نیرو های خارجی یک بخش از بحث است که ممکن برای خروج آن توجیه های زیادی وجود داشته باشد ولی آیا این زمان دقیق و درست برای خروج نیرو های خارجی از افغانستان میباشد یا خیر در این مورد باید گفت که اگر اراده جهانیان به نابودی تروریزم ، ایجاد حکومت مردم سالار توام با صلح و آرامش و ایجاد اقتصاد پویا برای مردم افغانستان باشد باید گفت که زمان دقیق برای خروج نیرو های خارجی نمی باشد و اگر به فرض چنین پنداشته میشود باید گفت که خیلی از موارد است که ایالات متحده آمریکا به عنوان کشوری که در راس نیرو ها ی خارجی قرار دارد آنرا مدنظر داشته باشد در غیر آن خروج این نیرو ها اشتباه بزرگ و غیر قابل جبران خواهد بود.

تعهد برای نابودی تروریزم یکی از موارد مهم است که ایالات متحده آمریکا نباید از آن به سادگی بگذرد و تنها با تعهدات که از گروه طالبان گرفته است اکتفا کند زیرا طالبان ممکن روابط با گروه های تروریستی داشته باشند ولی نفوذ قابل ملاحظه ای برای مانع شدن آنها در اختیار ندارند. بناءً ایالات متحده آمریکا از یک طرف که از گروه طالبان تضمین قطع روابط و جنگیدن علیه تروریزم را میگیرد باید حکومت افغانستان را در امر مبارزه  علیه تروریزم کمک های عملی نماید و نباید مواد پیمان امنیتی ، معاهده استراتیژیک کابل واشنگتن و اعلامیه مشترک کابل واشنگتن را نادیده گرفته یکطرفه عمل نماید.

به فرض اگر ایالات متحده آمریکا با عدم سنجش درست افغانستان را ترک کند نه تنها این که پای خود را از منجلاب تروریسم بیرون نکشیده بلکه خود را در آن کاملاً غرق کرده است زیرا تقویت تروریزم به معنی نابودی سلطه و هژمونی قدرت ایالات متحده ‌آمریکا در سطح جهانی خواهد بود و از طرف امنیت داخلی و منافع سیاسی و اقتصادی این کشور را در سراسر جهان دچار مشکلات جدی خواهد نمود خواه این تروریزم در افغانستان وجود داشته و تقویت شده باشد،خواه در کدام کشور دیگر ولی آنچه مهم است تهدید از این تروریزم میباشد که همه را شامل میشود وباید دست محکم برای یکدیگر به منظور نابودی آن داده شود نه برای فرار از آن .

نویسنده نیلوفر مستعد

بر اساس توافق نامه آمریکا و گروه طالبان در پایان ماه فبروی سال جاری در دوحه پایتخت قطر ، از سوی طالبان خشونت ها باید کاهش پیدا میکرد، روند آزاد سازی زندانیان حکومت نزد طالبان سرعت میگرفت، اما برعکس نه خشونت ها کاهش پیدا کرد، نه با وجود رهایی ۲۷۱۰ تن از جنگجویان این گروه از سوی دولت رهایی سربازان حکومتی از سوی این گروه سرعت گرفت و نه تا هنوز مذاکرات بین الافغانی آغاز شده است، اگر به تمامی اقدامات گروه طالبان بعد از توافق صلح نظر انداخته شود در می یابیم که این گروه به صلح بی باور اند . حالا سوال اساسی که مطرح میشود این است که چرا این گروه به صلح بی باورند از خشونت کار میگیرند؟

کارشناسان گروه بین المللی بحران به این عقیده اند که تبادله زندانیان که برای اعتماد سازی از سوی ایالات متحده آمریکا در نظر گرفته شد و از سوی حکومت افغانستان در حال اجرا شدن است نه تنها که موفق به ایجاد اعتماد نشده بلکه مانع پیشرفت در این گفتگو ها شده است . زیرا به عقیده یکی از این کارشناسان بنام اندریو واتکینز طالبان میخواهند به جنگ ادامه بدهند تا خواست آنان در مذاکرات احتمالی با دولت افغانستان بر آورده شود. به باور این کارشناسان امور افغانستان حتی اگر طالبان نسبت به صلح جدی هم باشند ، هیچ دلیل خوبی از دید منطق داخلی این گروه ، برای جلوگیری از جنگ وجود ندارد تا زمانی که احساس کنند که منافع شان دریک توافق صلح تضمین میشود. با توجه به دیدگاه های این کارشناسان می تواند گفت که طالبان پیش از آن که به منافع ملی فکر کنند به منافع گروهی خود می اندیشند ولی این منافع گروهی خود را در چوکات منافع ملی مطرح میکنند اما آنچه از عملکرد این گروه بدست می آید بی باوری این گروه به این پروسه است ، زیرا این گروه میخواهد در پروسه صلح بجای این که روی مسایل بزرگ ملی صحبت شود روی چگونگی دست یافتن آنها به قدرت بحث و توافق صورت بپذیرد و از طرف اگر طالبان به صلح حتی باورمند هم باشند و بخواهند به این پروسه دست یابند ساختار داخلی این گروه مانع بزرگ برای دست یابی این گروه به صلح خواهد شد، ساختار داخلی این گروه از تفکر این گروه شروع تا روابط این گروه را با شبکه های ترویستی دیگر را شامل میشود. بطور مثال یک عده از این گروه به این عقیده اند که صلح ضرورت همه است و باید پروسه صلح مطابق به خواسته های دو طرف تسریح بخشیده شود ولی در کنار آن عده دیگر همچنان هستند که صلح میخواهند ولی در کنار آن صلح میخواهند آمارت اسلامی را نیز میخواهند که این گروه تعداد از این گروه را که در تمام عرصه های این گروه فعال اند به صلح بی باور می سازد. روابط این گروه با شبکه های تروریستی نیز برای این گروه درد سر بزرگ در پروسله صلح میباشد ، این گروه از یک طرف رابطه های تنگاتنگ با شبکه های ترویستی داخلی و منطقه ای دارند و از طرف تضمین های به جانب آمریکا نیز سپرده اند که با این گروه ها رابطه خود را قطع میکنند و در مقابل آنها می جنگند ولی قادر به انجام این کار نیستند ، زیرا این گروه ها حامی بزرگ این گروه در موارد از لحاظ مالی ، تجهیزاتی و تقویت صفوف اینها اند. در کنار این همه موارد پاکستان یکی از عامل بزرگ عدم دستیابی این گروه به صلح است ، پاکستان این گروه را از بدو تاسیس در محور سیاست خارجی خود نسبت به افغانستان چرخانیده است و اکنون نیز در پی تحقق منافع خود است و این مورد را درست میداند که صلح در افغانستان دیگر دست او را در این کشور قطع خواهد کرد ، بناءً تلاش میکند تا طالبان را به هر طریق که میشود به صلح بی باور سازد. طالبان با توجه به تمامی مشکلات که فراروی آنها قرار دارد دست یابی به صلح را از راه مذاکره آن هم با کاهش خشونت و یا آتش بس منتفی میدانند و میخواهند با ادامه خشونت ها و تقویت صفوف نظامی خود عامل فشار بزرگ بالای حکومت افغانستان شوند تا در مذاکرات احتمالی بجای این که دو طرف در پله های ترازوی با وزن یکسان قرار داشته باشند این گروه با وزن بیشتر خواسته های بیشتر خود را را مطرح کند که هم خواسته های حامیان این گروه مدنظر باشد و هم خواسته های فرماندهان نظامی و سیاسی این گروه اما به نظر میرسد که طالبان در سنجش خود به خطا رفته اند ، زیرا اگر این گروه به این عقیده اند که از راه نظامی میتوانند فشار لازم را بر حکومت افغانستان بی آورند تا کنون این فشار ها نتیجه بخش نبوده است . بلکه مورد که میتواند نتیجه قابل قبول را در اختیار این گروه قرار بدهد باورمندی این گروه به صلح است این گروه به معنی واقعی باید نشان بدهند که به صلح باورمند اند و این مورد را باید عملی نشان بدهند و از خواسته های بی مورد خود بگذرند

نویسنده: نیلوفر مستعد

چگونگی روابط گروه طالبان با داعشیان در روز های اخیر یکی از بحث های داغ و قابل توجه محافل سیاسی و نظامی در افغانستان و خارج از آن است.

این روابط به حدی پیچیده و سازمان یافته است که هر تحلیلگر سیاسی و نظامی را به خود درگیر میکند و تصمیم گیری های سیاسیون را دچار تزلزل می نماید. اخیراً حملات که در شهر کابل و ولایت ننگرهار صورت گرفت و واکنش های جهانی را در پی داشت گروه مسلح طالبان از پذیرش مسؤلیت آن امتناع ورزیدند و انجام آن حملات را کار گروه داعش خواندند ولی گروه داعش بالمقابل از پذیرش مسؤلیت آن سر باز زد.

گروه داعش با نشر ویدیو که در آن از برنامه ها و دشمنی خود را افغانستان و کشور های منطقه به شمول پاکستان حرف میزند باز هم از پذیرش حملات اخیر امنتاع ورزید و در عین حال توافق میان گروه طالبان و ایالات متحده ‌آمریکا را دروغ خوانده و خطاب به طالبان اظهار داشتند که آنها (آمریکا) شما را آرام نخواهند گذاشت. از طرف بعد از این حملات زلمی خلیلزاد نماینده ویژه ایالات متحده آمریکا اظهار داشت که این کار ، کار گروه داعش بوده و طالبان با گروه داعش دشمنان سخت اند از جانب دیگر حکومت افغانستان با توجه به افزایش حملات از طرف گروه طالبان حملات اخیر را کار گروه طالبان خواند.

با توجه به آنچه تا کنون گفته آمدیم سوالات زیاد مطرح میشود که خود بر پیچیدگی روابط گروه طالبان و داعشیان می افزاید و نیازمند تحلیل و بررسی بیشتر است بطور مثال در یک سال اخیر گروه داعش سه رهبر و هزاران جنگجوی خود را از دست داد و به شمول اسلم فاروقی رهبر این گروه در شاخه خراسان و همین طور رهبر این گروه برای شرق آسیا و اعضای کلیدی این گروه به دست نیروهای امنیتی افتاد، ولسوالی اچین مرکز این گروه نابود شد با وجود این تلفات سنگین چگونه این گروه میتوانند حملات بزرگ را راه اندازی کنند و با توجه به علاقمندی این گروه به خون ریزی و انجام چنین حملات بزرگ که میتواند برای این گروه یک دست آورد بزرگ بعد از شکست باشد چرا این گروه از پذیرش مسؤلیت آن امتناع ورزد، منطق چنین کار در چیست؟

نیروهای امنیتی کشور در یک عملیات شان یک مرکز مشترک گروه داعش و حقانی را در ولسوالی شکر دره ولایت کابل نابود کردند در حالی که سراج الدین حقانی معاون ملا هیبت الله رهبر گروه طالبان است پس اگر داعش با حقانی و طالبان رابطه ندارد رابطه داعش با حقانی منطقش در چیست و برعکس رابطه حقانی با داعش با وجود داشتن معاونیت در کنار طالبان چه پاسخی دارد؟

همین طور وقتی گروه داعش در افغانستان نابود شده است و طالبان نیز مطابق به توافق نامه حملات را انجام نمی دهند پس پشت این همه دسیسه های دست کیست؟

نماینده ایالات متحده آمریکا زلمی خلیلزاد با توجه به کدام سندی می گوید که طالبان دشمن داعش اند ، در حالی که اسناد وجود دارد که نشان میدهد هر دوی این گروه از یک منبع آب می نوشند و دلیل محکم آن دستگیری اسلم فاروقی در افغانستان و واکنش پاکستان برای تسلیمی او است .

اگر داعش را پاکستان حمایت نمی کند و طالب مورد حمایت او است پس چرا رهبر این گروه را میخواهد در حالی که میتوانست مطالبه مجازات برای او کند و اگر این دو گروه دشمن یکدیگر اند پس چرا پاکستان از هر دوی آن حمایت میکند و چه نیاز وجود دارد که این هر دو را به جان هم می اندازد در حالی که هر دو در واقع منافع پاکستان و حامیان او را دنبال میکنند. همین طور به صد ها سوال وجود دارد که با بیان و پاسخ به آن روابط پیچیده و سازمان یافته داعشیان و طالبان را میتوان برملا ساخت.

اما با طرح تمامی این سوال ها میتوان به چند نکته ای ذیل اشاره کرد که تا جایی پاسخ به این سوال ها خواهد بود و آن این که موضوع آشکار است که گروه طالبان را آی اس آی حمایت میکند و در حالی که این گروه با ایالات متحده آمریکا داخل یک توافق نامه صلح قرار دارند انجام چنین حملات مانع برای دستیابی این گروه به مفاد این توافق نامه است. بناءً جز این که طالب بتواند این حملات را زیر بیرق داعش انجام بدهد راه دیگری ندارد ، در حالی که داعش دیگر توان انجام این حملات را ندارد.در واقع اتخاذ چنین سیاستی میتواند طالب را هم در پرستیژ امتیاز گیری در مذاکرات برجسته سازد و هم میتواند از انجام آن جا خالی کند و به اصطلاح عام یک تیر دو دو فاخته ولی به دوش انداختن این حملات از سوی طالبان به داعش و لشکر طیبه ، نشان دهنده سیاست سازمانی برای برجستگی داعشیان به عنوان گروه تروریستی و گروه طالبان به عنوان گروه متحد به ایالات متحده آمریکا است تا از یک طرف سیاست پاکستان دنبال شود و از طرف ایالات متحده آمریکا به هدف خود که خروج از افغانستان بدون سنجش باشد دست یابد و حمایت طالبان و انداختن این همه بدبختی ها بدوش داعش نیز از همین نکته سر چشمه میگیرد.

نکات برجسته میتواند این موارد باشد که داعش و طالب هر دو یک حامی دارند ولی به گونه سازمانی مورد استفاده قرار میگیرند یعنی داعش زمانی که گروه طالبان زیر فشار واکنش های اجتماعی قرار بگیرند ابزاری برای پنهان کردن معایب این گروه اند و همین طور زمانی که طالبان بخواهند از خود چهره انسانی نشان بدهند داعش را مسوول این حملات خود میخوانند ولی واقعیت امر این است این گروه با توجه به سوالاتی که مطرح شد رابطه نزدیک با هم دارند ولی این رابطه را با اتخاذ سیاست سنجیده عمداً در یک پیچیدگی قرار داده شده است تا به عنوان تقویت کننده یکدیگر مورد استفاده قرار بگیرند.

علی امیری

***********

اینکه پس از هر حادثه تکرار کنیم که کار دشمنان ملت افغانستان است، بلاهتی است که تنها یک وقیح ابله از تکرار آن خسته نمی‌شود. رویداد ۲۳ ثور در برچی شاید در طول دو دهه، مورد استثنایی و یکه باشد. در خلال این دو دهه انواع حملات تروریستی را شاهد بودیم، اما قتل نوزاد و زنان در حال زایمان، توحش بی‌سابقه‌ای است. قتل نوزادان و مادران در حال زایمان پیام خاص و هدف خاص دارد. با کلی گویی خون نوزادان و مادران شان را گل‌پوشانی نکنیم. در حد امکان باید بدانیم که چه کسی پشت این جنایت است و چه هدف دارد؟ سود این توحش به جیب چه کسی می‌ریزد؟ سیاست که ناانسانی بود، دوام آن به ریختن خون بیگناهان ضرورت دارد. اما در کنار فرضیه دخالت حکومت در تشدید ناامنی و ترور، فرضیه دیگر می‌تواند این باشد که بازیگردانان اصلی، به خصوص ایالات متحده آمریکا، شاید بخواهد با تشدید ناامنی و خشونت دمار از روزگار مردم برآرند تا زمینه برای ورود طالب مهیا و فرصت هرنوع مخالفت احتمالی نابود شود. در واقع ما را به مرگِ داعش می‌گیرند تا به تبِ طالب راضی شویم، نوزادان ما را به رگبار می‌بندند تا زنده ماندن را به آرزوی ما تبدیل کنند. کلی‌بافی‌های احمقانه مواجب‌بگیران خوش‌خیال، ارزش ندارند. آنان ادای وظیفه می‌کنند، نه همدرد مردمند و دلواپس نظام سیاسی. اما، ما حق داریم بدانیم که برای چه کشته می‌شویم. کی ما را می‌کشد و چرا می‌کشد؟ از دلسوزان اهل اطلاع می‌خواهم که اطلاعات و تحلیل‌های مسئولانه شان را شریک کنند، تا کم و بیش بدانیم که چه چیزهایی در شرف وقوع است و در دور و بر ما چه اتفاقاتی در حال افتادن است.