منبع : فارین پالیسی
نویسنده: لنزی بلینگ
ترجمه : سید جمال اخگر
علی رغم افزایش خشونت ها و ننگ در جامعه سنتی افغانی برخی از عمله های بسیارحیاتی در حال رسانیدن خدمات صحی به مادران این کشور هستند.
افغانستان- کندهار: بخش نسایی ولادی شفاخانه میرویس در جنوب شهر کندهار یکی از بیروبار ترین شفاخانه ها است . در یکی از بامداد های ماه فبروری تعداد از زنان در حالیکه چادری های رنگارنگ بر سر داشتند در راهرو بخش نسایی ولادی تجمع کرده و تلاش داشتند وارد زایشگاه شوند ، یک خانم با کودکان خود روی یک کمپل دراز کشیده بود و منتظر بود تا یکی از تخت خواب ها فارغ شود ، خانم دیگر از اطاق ولادت نگهبانی میکرد و هربار در باز میشد یک خانم با طفل نوزاد بیرون میشد، صالون مملو از صدای نوزادان بود .
ستاره حبیبی 35 ساله یک قابله باهوش با چشمان براق در حال تقلا در بخش نسایی ولادی بود ، او در ختم شفت کاری 24 ساعته خود پس از اشتراک در چندین ولادت زنان از روستا های ولایت کندهار قرار داشت.
در کنار یک تخت خواب ایستاد و میزان پندیدگی شکم بیمار را بررسی کرد و کیسه سیروم بیمار دیگر را در حالیکه به سوالات بستگان بیمار پاسخ میداد، عوض کرد. حبیبی یکی از 38 قابله در شفاخانه دولتی میرویس میباشد که مدت 7 سال است درآنجا کار میکند وهزاران نوزاد را تا کنون بدنیا آورده است.
قابله ها از حیاتی ترین کارگران صحی افغانستان در خطوط مقدم جبهه میباشند که برای زنده ماندن مادران و نوزادان در هنگام ولادت که از دور افتاده ترین نقاط روستا ها میاییند تلاش می کنند. حبیبی گفت ” من آرزو داشتم یک قابله باشم و به زنان جامعه خدمت کنم زیرا این شغل در افغانستان به شدت مورد نیاز است ” .
افغانستان شاهد چهار دهه جنگ بود که در نتیجه آن سیستم مراقبت های صحی در مناطق جنگ زده تحت شعاع قرار گرفته است.
با وجود امضای توافقنامه صلح میان آمریکا و طالبان در ماه فبروری ، طالبان هنوز هم دست از خشونت نکشیده و به کشتار مردم ادامه میدهند.
برخی ازین خشونت ها زایشگاه و کارکنان صحی بشمول شفاخانه میرویس را آماج قرار دادند .در سال 2016 دو طالب مسلح با لباس داکتران وارد بیمارستان گردیده و بروی بیماران آتش گشودند که متعاقباً یک بیمار کشته شد.
در همین حال سازمان صحی جهان از 119 حمله در سال 2019 بر کارمندان صحی در افغانستان خبر میدهند.
بتاریخ 12 می گروه از افراد مسلح بالای زایشگاه یک شفاخانه در دشت برچی شهر کابل حمله تروریستی انجام داده و 24 نفر بشمول 16 مادر و 2 نوزاد و 1 قابله را کشتند و بیشتر از 20 تن بشمول نوزادان را مجروح ساختند ، این حمله 4 ساعت طول کشید درین مدت تنها 10 مادر توانستند خود را به جا های امن برسانند اما 16 تن دیگر چنین َشانس ی را نداشتند و کشته شدند، 3 تن در اطاق در حین ولادت هدف قرار گرفته کشته شدند.
داکتران بدون سرحد که بخش زایمان شفاخانه دشت برچی را اداره میکردند در واکنش به این حمله فعالیت های خود را متوقف ساخته ، زنان این منطقه را بدون مراقبت های اضطراری ترک کردند .
افزایش خشونت ها از سوی گروه طالبان دسترسی به مراکز صحی را دشوار ساخته است
شفاخانه میرویس برای 6 میلیون نفر از 5 ولایت بشمول مناطق تحت اداره طالبان که عملاً با نیروهای دولتی درگیر هستند خدمات صحی ارایه میکند.این شفاخانه تنها مرکز جراحی در جنوب افغانستان است و از سال 1997 مورد حمایت کمیته بین المللی صلیب سرخ قرار داشته و از جانب این نهاد کمک های چون : دارو و تجهیزات طبی و آموزش کارکنان نیز فراهم میگردد. پزشکان و پرستاران این کشور در قلب درگیری ها مداوم افغانستان خدمات ارایه میکنند در حالیکه تلفات جنگی شب و روز در راه است .
بطور اوسط روزانه 300 بیمار به شفاخانه میرویس مراجعه می کند و 90 نوزاد بدنیا میاید.
در سال 2019 ، در حدود 27000 نوزاد در این شفاخانه بدنیا آمده است.
دو سوم ولادت ها هنوز هم در خانه ها صورت میگیرد و بسیاری از زنان روستا نشین افغانستان به کلنیک های ابتدایی صحی دست رسی ندارند.
برای دهه ها این کشور با بالاترین میزان مرگ و میر مادران و نوزادان در جهان بویژه در مناطق روستایی جایکه از 100 زایمان تنها 3 مورد آن توسط قابله های متخصص بدنیا میاییند، دست و پنجه نرم میکند.
خون ریزی پس از ولادت علت شایع و اصلی مرگ و میر مادران گفته شده است . حبیبی گفت ” هنوز هم برخی از زنان درخانه ولادت میکنند زیرا شفاخانه و کلنیک بسیار دور هستند و از جانب دیگر تهدید طالبان نیز موجود است و وسیله نقلیه نیز وجود ندارد از همین رو مادران در اثر خون ریزی پس از ولادت تلف میشوند”
مازیه عظیمی 30 ساله قابله ی دیگری شفاخانه میرویس و مادر سه طفل گفت ” اگر زنان در شفاخانه ولادت کنند میتوان این عوارض را به راحتی بر طرف کرد”
طی دو دهه گذشته افزایش روز افزون قابله ها نقش مهمی را در کاهش مرگ و میر مادران و نوزادان داشته است، میزان مرگ و میر مادران از هر 100،000 نوزاد زنده 600 مرگ در 2002 و از هر 100،000 نوزاد زنده به 638 مرگ در سال 2017 کاهش یافته است.
“تعداد بیماران در شفاخانه میرویس طی سالهای اخیر افزایش یافته است ، زنان از سراسر کندهار شنیده اند که ما بخش زایشگاه داریم اکنون همه آنها به اینجا میایند”
حبیبی گفت ” برخی زنان روز ها سفر میکنند و تمام پول شان برای آمدن به میرویس به مصرف میرسد ، در اینجا تعداد کافی از قابله ها وجود ندارد ، هر تخت خواب در بخش زایشگاه پُر هستند ، جراحان دو زن را در یک زمان عمل (سزارین) میکنند ، هیچ چیز در اینجا استاندرد صورت نمیگیرد و یک قابله ناچار است همزمان در 5 ولادت شرکت کند ” اغلب بیمارانی که به شفاخانه میرویس مراجعه میکنند زنانی هستند که در کلنیک محل شان تداوی نمیشوند و به متخصص دسترسی ندارند.
مازیه عظیمی گفت ” قابله ها در اینجا جان بسیاری از زنان را از وضعیت های پیچیده و خطرناک نجات داده اند، با این حال بعضی عوارض خیلی دیر تشخیص میشوند ” بعضی از خانواده ها به زنان شان اجازه نمیدهند تا برای معاینه مراجعه کنند و یا هم بعضی اوقات شفاخانه ها خیلی دور هستند و در چنین موارد ما نمیتوانیم بیمار را به موقع تحت معالجه قرار دهیم “
قابله های افغان در کنار اجرای ولادت کار های موثر دیگری را نیز چون : وقایه ، رهنمایی شیردهی و برنامه ریزی فامیلی انجام میدهند.
در ولایت کندهار سنتی ارایه چنین خدمات نیز عاری از چالش و خطر نیست زیرا قابله ها با تهدید اجتماع سنتی ، اعضای خانواده بیمار و گروه طالبان روبر هستند، همه ی قابله ها حمایت فامیل را با خود ندارند ، عظیمی گفت ” خانواده های بعضی از قابله ها برایشان اجازه کار در شفاخانه را نمیدهند اما آنها به اصرار به کار حاضر میشوند” آنها میدانند که برای جامعه تا چه اندازه ی مهم و حیاتی هستند، تلاش میکنند به هر نحوه ی که باشد اجازه بگیرند و این مبارزه روز مره شان برای آمدن به کار است .
هنجار های اجتماعی سنتی در افغانستان و عدم دسترسی زنان به آموزش از چالش های منحصر به فرد در برابر قابله های شفاخانه میرویس میباشد.
حبیبی گفت ” بطور متوسط هر خانواده افغان 8 عضو دارد و بیشتر زنان خانواده سنتی با ایده کنترول تولد مخالفت میکنند”
افغانستان همچنان یکی از خطرناکترین کشور های جهان برای زنان بشمار میرود ، خشونت در برابر زنان هنوز هم یک امر معمول است و همانطور که انتظار میرود زنان باید برای همسران شان فرزندان زیادی بدنیا بیاورند، همسران و سایر اعضای مذکر خانواده اغلباً بزرگترین موانع در برابر تنظیم خانواده بشمار میروند ، بنابرین قابله ها از طریق صفحه موجود در صحن اطاق انتظار معلومات هدفمند را به همسران و بستگان مرد تحویل میدهند. به گفته خانم حبیبی :بعضی موضوعات بسیار حساس هستند ، صحبت مستقیم با آقایان در مورد کنترول تولد برای آنها مناسب نمیباشد. خانم حبیبی گفت ” اگر چیزی خاص وجود داشته باشد که نتوانیم بگویید مانند : توصیه خانم به اینکه به دلایل صحی برای مدت معین با همسران شان همبستر نشوند ، ما به احتیاط به زن میگوییم و توصیه میکنیم تا به شوهرشان منتقل سازند. ما معمولاً با استفاده ازین شیوه از طریق خانم به شوهر شان آموزش میدهیم ” .
با وجود بسیاری از چالش ها و خطرات ، قابله ها هیچ برنامه ی برای ترک وظیفه خود ندارند زیرا بیماران به آنها نیاز دارند.
در یک غروب ماه فبروری خانم عظیمی از بخش زایشگاه شفاخانه میرویس در حالیکه نوزادی را در آغوش داشت بیرون شد ، در همین حال یک مرد با اطفال خود بطرف وی آمدند تا جدیدترین عضو خانواده شان را بیبینند.
عظیمی گفت ” این کار آسان نیست، بخاطریکه زندگی برخی از مادران و اطفال شان در دستان ما است” . زنان از جا های دوردست میایند زیرا آنها میدانند که شفاخانه با قابله های مجرب و دارو های مجاز خدمات عرضه میکند ، آنها به شفاخانه اعتماد دارند ” آنها به ما اعتماد دارند”
