به دلایل معین، شما قادر به ساختن نظامي براى اداره‌ی کشور نشدید؛ طی چند ماهي که از آغاز حاکمیت شما گذشت، هیچ اداره‌ا‌ی را نتوانستید فعال بسازید؛

-میان شما و مردمان ساکن در بزرگ‌شهرها، شهرها و شهرستان‌ها، هیچ رابطه‌ی عاطفی و معاشرتی وجود ندارد. به شما نه به عنوان خادمان مردم، نه حافظان جامعه، بلکه به مثابه‌ی دسته‌های جابر و ستمگر نگاه می کنند. از یک سال پیش که بحث آمد‌آمد شما جدی شد، تا هم اکنون، ملیون ها تن بی‌جا شدند؛ و این پروسه‌ی منفی به شدت سرسام آوري ادامه دارد؛
-در دنیای امروز، شما هر گز نمی توانید بدون همسویی و همکاری با سایر کشورها-مخصوصاً خارج از چهارچوب سازمان ملل متحد- به حیات سیاسی خویش ادامه دهید؛ هیچ کشوري حاضر نشد حاکمیت شما را به رسمیت بشناسد؛
-شما نمی توانید بودجه‌ی مورد نیاز کشور را تهیه و تدارک نمایید. این امر نه تنها مردم فقیر و تهی‌دست را علیه شما می شوراند، بلکه دسته های مسلحي را که فراهم آورده اید،به زودی پراگنده می سازد؛
-کمتر کسي است که نداند شما داعیه‌ی قومی دارید؛ اندک شکي که در این خصوص باقی بود، با حرف‌های عمران خان، و تأیید ملا متقی برطرف گردید. درینصورت، به زودی سربازان و اردلیاني را که زیر شعار شریعت از اقوام غیر پشتون گرد آورده اید، از دست می دهید؛
-با پایان فصل سرما، تحرکات نظامی علیه شما در سراسر افغانستان تشدید خواهد یافت؛برخلاف گذشته، هم ورود فصل گرما به ضرر شما است؛ و هم بسیاری از حامیان دیروزی تان، اینک به حامیان و تجهیز کنندگان مقاومت‌گران و مخالفین شما تبدیل خواهند شد.
درینصورت، فصلِ دیگري از جنگ ها آغاز می گردد؛ که البته این جنگ‌ها ماهیتاً تهدید جدی برای حفظ وحدت سیاسی و تمامیت ارضی کشور خواهند بود.
از‌این‌رو، از شما می خواهم، پیش از ختم موسم سرما، و قبل از فرا رسی فصل جنگ‌ها، به پیشنهادات ذیل از روی بصیرت و واقع بینی توجه نمایید(در خور ذکر است که تمام پیشنهادات مطرح در این معروضه، در چهار چوب خواست های جامعه‌ی بین‌المللی از تحریک طالبان است):
۱-با قبول آتش‌بس سرتاسری، بگذارید اداره‌ی پایتخت و مراکز ولایات را نیروی های بین‌المللی تحت نظر سازمان ملل بدست بگیرند؛
۲-به تشکیل کمیسیونی موافقه نمایید که از نمایندگان اقوام ساکن در کشور، نمایندگان کشورهای همسایه، نماینده‌‌ی سازمان کنفرانس اسلامی، نماینده‌ی اتحادیه‌ی اروپا. نماینده‌ی ناتو، نمایندگان ایتلاف ضد تروریزم به رهبری امریکا، و نمایندگان کشورهای هند و جاپان متشکل باشد؛ و تحت نظر سازمان ملل در خارج از افغانستان، روی آژندای ذیل شروع به کار کند:
۳-به تسوید و تدوین قانون اساسی که حاوی و حاکی ارزش های ذیل باشد، موافقه نمایید:
الف-دولتي بر مبنای نظام فدرالی، تسوید گردد؛ یعنی در آن قدرت سیاسی-اداری کشور در دو محور تقسیم گردد؛
نخست-محورعمودی: شامل ایجاد پست صدارت، و جدا سازی صلاحیت های رییس جمهور از قوه‌ی اجرائیه؛
دوم-محور افقی: یعنی انتقال بخشي از صلاحیت های قانون‌گذاری و نظارتی به ایالات یا اُستان ها؛ هر ایالت یا استان -بر مبنای جغرافیای‌فرهنگی- متشکل از چند ولایت خواهد بود؛
ب-تعیین و تثبیت حقوق اقوام ساکن در کشور، به شمول تهیه‌ی آمار همه جانبه از طریق سرشماری دقیق نفوس زیر نظر سازمان ملل -به تفکیک زبان، مذهب و دین، قوم، جنسیت، محل تولد و محل زیست، چندگانگی تابعیت، …؛
ج- تضمین اصل انتخابی بودن سطوح مختلف نظام، و احیای روند دموکراسی در این عرصه؛
د-ارائه‌ی تضمین های لازم برای حفظ اصل تفکیک قوا، بخصوص حفظ استقلال قوه‌ی قضائيه؛
هـ- تضمین آزادی های انسانی، شامل تثبیت حقوق اقوام، حقوق زنان و اطفال، حقوق اقلیت های قومی، مذهبی و دینی؛
و-طرد تحمیل هر نوع برتری‌جويى(قومی، زبانی، مذهبی)، از جمله طرد کوشش برای همسان سازی هویت‌های مختلف ساکنان کشور؛
ز- پایان دادن به هویتی بنام کوچی؛ با اسکان اقوام و اقشار بادیه نشین کشور؛
ح-طرد و حذف هر نوع علامه و نشانه‌-از اسناد، سمبو‌ل‌ها و نماد های ملی و کشور شمول- که دلالت بر برتری فرهنگی، تاریخی و کمیتی یک قوم نماید؛
ط-اذعان بر ترک ادعای ارضی بر قلمرو کشورهای همسایه، با الغای موسساتي که وجود شان دال بر چنین ادعاهای پنداشته می شوند؛
٥-به همه پرسی گذاشتن نام دو گانهْ به کشور واحد.
٤-طرح همگرایی منطقوی، با کشورهای همسایه؛
٦-تضمین بین‌المللی برای حفظ وحدت کشوری، و تمامیت ارضی.
۷-پایان دادن به کوچ‌دادن و اسکان دست‌جمعی اقوام و اقشار؛ و قدغن شدن تغییر نام جاها، موسسات و اماکن:
۸-دهشت افگن خواندن گروه‌هایی چون القاعده، داعش، حزب‌التحریر، لشکر طیبه، جیش المجاهدین، و سایر دسته های مسلح مربوط به کشورهای همسایه و منطقه.
۹
-نفی بکارگیری سلاح برای کسب قدرت سیاسی(البته، مقوله‌ی مبارزه‌ی آزادی بخش ملت‌ها از قید اشغال و استعمار، از این قاعده جداست).

تفکر افراطیون همچنان از این مردم بی دفاع قربانی می گیرد. امروز در جاده شهید مزاری (دشت برچی) با ماین چسپکی تعدادی را قربانی نمودند و خانواده های مظلوم و بی پناه را داغدار کردند.

امان از ذهنیت گندیده و تفکر برتری طلبی مذهبی و قبایلی حاکم بر ذهن این جماعت نادان!

گاهی بنام ط الب و حملات استشهادی جان‌های انسانهای بی دفاع را می گرفتند و مدتی هم شورای امنیت حاکمیت فاشیست غنی این مردم را قتل عام کردند.

امروز بنام داعش حملات تروریستی انجام می دهند و شاید در فرداها بنام استشهادی از آنها تقدیر گردد.

نبی قانع زاده

زهرا میرزایی شیر بانو تکواندو کشور که تا همین سه ماه قبل عضو تیم ملی تکواندو کشور بود اما به دلیل ممنوعیت ورزش زنان از سوی طالبان نتوانست زیر پرچم سه رنگ افغانستان مسابقه بدهد و از آدرس سازمان پناهنده گان به مصاف حریفان رفت.

بانو میرزایی در وزن منفی ۵۳ کیلوگرام رقابتهای تکواندو بین المللی G1 پاکستان با شکست دادن سه ورزشکار از پاکستان میزبان و یک ورزشکار عمان مدال زرین طلا را به گردن آویخت .

درود و خسته نباشید بر شیر بانو کشور ❤️🇦🇫

رشاد مشعل

ناگفته پیداست که در ناکامی جمهوریت توطئه‌ی برونی دست آهنین داشت و من بارها به آن پرداخته‌ام. اما نباید عامل داخلی را نادیده گرفت. چه چیز های زمینه را برای بازیگران خارجی فراهم ساخت تا جمهوریت به چنین سرنوشتی مواجه شود؟ من در این نوشته در راه رسیدن به پاسخ به این عوامل پرداخته‌ام.

به باورم سیزده ویژگی رهبران و مدیران ارشد سیاسی بیست سال پسین که آن‌ها را به زشت‌ترین سیاست‌گران تاریخ تبدیل کرده و جمهوریت را به امارت واگذار نمود، این‌ها هستند:

نخست، غرور

تکبر و خود بزرگ‌بینی از رییس‌جمهور تا وزرا، رهبران جهادی و تنظیمی، وکلا و روسای نهاد های دولتی، معنای نظام را در ذهن شهروندان لگدمال کرد. غرور از جاده‌های شهری شروع تا به مجالس مجلل و آراسته در برابر چشمان مردم فقیر فواره کشیده بود. معنای فروتنی و غریب‌پروری در کانون‌های سیاسی و قدرت به زوال محکوم شده بود.

دوم، آسایش مفرط

داشتن قصرها، منازل و استراحت‌گاه ها در کابل و بزرگ‌شهرها، دوبی، استانبول، هند، آسیای میانه حتا اروپا و امریکا به رقابت «مشروع» برای مقام‌های دولتی تبدیل شده بود. رهبران سیاسی مهمانی‌های شان‌دار تهیه می‌دیدند و دسترخوان پهن با غذاهای گوناگون، موبلمان گران‌قیمت و پر زرق و برق که با سلیقه‌‌ی زشت رنگین و تزیین می‌شدند را به‌رُخ هم‌دیگر و شهروندان فقیر می‌کشیدند. خانواده های آن‌ها در خارج و خود در داخل کشور از آسایش مفرط لذت می‌بردند.

سوم، تجمل

تجمل‌گرایی از روز اشغال یک سمت دولتی آغاز می‌شد. پوشیدن چپن و دعای پیروزی این روند را به قهقرای افتخار در نهاد های دولتی کشانده بود. در سطحی که به نهادهای رسمی و غیر دولتی و بین‌المللی نامه می‌فرستادند تا ایشان را رسما «جلالت‌ماب، عالی‌جناب، الحاج و ….» خطاب کنند. در مجالس رسمی از این چهره ها با آب و تاب استقبال می‌شدند که بینندگان و شنوندگان از شنیدن نام‌ها و القاب دنباله‌دار آن‌ها بی‌چاره و خسته می‌شدند. برخی از این عالی‌جنابان با پوشیدن لباس‌های گران‌قیمت، ساعت‌های طلایی با نگینه‌های الماس و کفش‌ها براق که آقای عبدالله یکه‌تاز مجلس بود، زبان‌زد رسانه های جهانی شده بودند و خود را بر رخ دیگران آشکار می‌ساختند.

چهارم، فساد

مبارزه با فساد یک شعار دروغین بود. این شعار به استراتژی پوشیده برای گسترش فساد تبدیل شده بود. مفسدین برای سؤ استفاده از این فرصت باهم رقابت می‌کردند. از رییس‌جمهور کرزی و برادرانش، مارشال فهیم و خانواده‌اش تا وزرای دولت، والی‌ها و اعضای پارلمان، شاخص‌ترین چهره های فساد را در کشور، منطقه و حتا جهان می‌ساختند. باری روزنامه‌ی نیویارک‌تایمز پرونده‌ی کابل بانک را که نزدیک به یک ملیارد دالر می‌رسید، کلان‌ترین پرونده‌ی فساد در سطح جهان معرفی کرد. این استراتژی پوشیده زمانی طغیان می‌کرد که همایش بین‌المللی برای نظارت و حمایت از دولت افغانستان در آستانه‌ی تدویر قرار می‌گرفت. فساد سیاسی راه را برای فساد اخلاقی باز کرده بود، اما کلان‌ترین فساد، فساد سیاسی بود.

پنجم، قوم‌پرستی

رییس‌جمهور غنی قهرمان قوم‌پرستی بود و این فرهنگ به تمام لایه های دولت ترویج یافته بود. از این‌رو معاونین رییس‌جمهور جرأت یافته بودند تا دفاتر و آرگاه و بارگاه خود را محل امتیاز و فرصت برای اقوام خود تبدیل کنند. وزرا، وکلا، رهبران تنظیمی‌ و جهادی با تقلید از رییس‌دولت و معاونین، تبارگرایی را به صورت همه‌جانبه و آشکار بر سایر گروه‌های اجتماعی تحمیل می‌کردند. حتا در سطحی‌که وزارت‌خانه ها و نهاد های مهم دولتی از دید تباری به گروه های سیاسی همان تبار تقسیم می‌شدند که وزیر و رییس به آن تعلق داشت.

ششم، عیاشی

برخی عالی‌جنابان برای کوچک‌ترین فرصت و رفع خسته‌گی به دوبی، استانبول، تاجیکستان، روسیه و تاشکند «تشریف» می‌بردند. استفاده از پاسپورت‌های سیاسی این مجال را برای‌شان فراهم می‌ساخت تا بدون تکلیف و استفاده از خدمات VIP از فرودگاه‌ها با عالمی از پول و ابزارهای گران‌قمیت عبور کنند. سفارت‌خانه ها و قنسل‌گری‌ها به منابع خدماتی عالی‌جنابان و فامیل‌ها گرامی‌ایشان تبدیل شده بودند. بسیاری از ماموریت‌ها و سفرهای خارجی به منظور امتیاز و عیاشی استفاده می‌شدند و ماحصلی به بار نمی‌آوردند.

هفتم، لشکرکشی محافظین

تمام رهبران و مدیران ارشد دولت با گروه و یا گروه های محافظین هم‌راه بودند. محافظین شامل، محافظین شخصی، خانوادگی، منازل، مهمان‌خانه‌ها و تعقیبی آن‌ها بودند. هزاران جوان و صدها ملیون‌دالر مشغول حفاظت یک گروه کلان سیاسی بود که ماحصل کار آن‌ها یک دولت فاسد بیش نبود.

هشتم، بی‌قانونی

عالی‌جنابان در بی‌قانونی و خودسری با هم‌دیگر مسابقه به راه می‌انداختند. از تخطی قانون جاده گرفته تا زیرپاکردن قانون اساسی، معنا،و ارزشی برای قانون به‌جا نمی‌گذاشت. تحمیل حکومت وحدت ملی، نبود مشروعیت در ساختار های سیاسی، خودفرمانی رییس‌جمهور در تمام زمینه ها سبب می‌شد تا نظام دیکتاتوری مطلقه در ذهن شهروندان نهادینه شود.

نهم، فریب‌کاری

در جهان شاید هیچ رهبری را به سان رییس‌جمهور پیشین فریب‌کار و وعده‌خلاف پیدا نتوان کرد. بر بنیاد مطالعاتی‌که متخصصین داخلی و جهانی، رسانه های پژوهشی و نهاد ناظر بر حمایت‌های ایالات متحده «سیگار» انجام داده رییس‌جمهور غنی از تمام وعده هایش پنج تا در ده در صد آن‌را عملی کرده است. آن وعده هایی را که عملی کرده، برنامه های کوچک و از قبل تنظیم‌شده بوده است. این فرهنگ در وجود معاونین، وزرا و سایر مدیران ارشد دولت ترویج یافته بود و اعتماد میان دولت و مردم را به شدت آسیب رسانیده بود.

دهم، تملق

روش ناشایسته‌ی تملق در فرهنگ سیاسی دولت به اوج رسیده بود. در اوج بحران اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی رییس‌جمهور از آرامش و آسایش مردم به برکت دولت و رهبری «مدبرانه»‌اش سخن می‌گفت. گاهی در اوج ناآرامی رییس‌جمهور به ولایت پکتیا رفت و در حضور صدها تن چنین گفت:«من افغانستان را به سعادت رسانیده‌ام و به زودی پکتیا را نیز به رفاه می‌کشانم». سپس رو به حاضرین کرد و گفت:«افغانستان را جور نکرده‌ام؟» همه‌ی چاپلوسان که با کف‌زدن‌های مکرر سخن‌رانی رهبر خود را دنبال می‌کردند با کمال مباهات سر می‌جنبانیدند.

یازدهم، مافیا

دولت ساختار مافیایی می‌ماند که توسط سه‌تن رهبری می‌شد. این سه‌تن امور امنیت، حکومت‌داری و رابطه با نهاد های جهانی را هماهنگ می‌ساخت. این گروه مافیایی حلقه‌های دیگری را در لایه دوم رهبری می‌کرد که همه در ارگ قرار داشتند. لایه سومی مزدورانی بودند که در وزارت‌خانه ها و سایر سیستم‌ها حرف‌های نهایی را می‌گفتند و همه از آن‌ها هراس داشتند. مافیای قدرت به‌حدی نیرومند عمل می‌کرد که حتا معاونین رییس‌جمهور و وزرای پرقدرت چون امور خارجه، مالیه و قوای مسلح را در حیطه‌ی نظارت داشت.

دوازدهم، دادگاه فاسد و پوسیده

سیستم محاکمات افغانستان نتوانست خود را از فساد مبرا سازد. شهروندان قربانی بی‌عدالتی می‌شدند و بدتر این‌که، این بی‌عدالتی از سوی نهاد های عدلی و قضایی بر آن‌ها تحمیل می‌شد. رییس‌جمهور نگذاشت دادگاه عالی تخصصی و مستقل به بار آید. وی لوی سارنوالی یا دادستانی کل و ستره محکمه یا دادگاه عالی را به شدت سیاسی و وابسته به حکومت ساخت. رییس‌جمهور کمر حاکمیت قانون را شکسته و خودکامه‌گی را بر آن‌ها مستولی گردانید.

سیزدهم، تخصص‌گرایی یک دروغ محض

سمت‌های سیاسی بر اساس وفاداری به رییس‌جمهور، رییس‌اجرایی، تنظیم، قوم و گرایش‌های ایدیولوژیک تقسیم‌بندی می‌شدند. برخی از جوانان که روش‌های تملق، تیزهوشی کمپیوتری و زبان انگلیسی را در حافظه داشتند به همه‌کاره های رییس‌جمهور و مافیای قدرت وی تبدیل شده بودند. اینان از سیاست، قدرت، اقتدار و مشروعیت چیزی نمی‌دانستند و از نبود تخصص، تجربه و تعهد رنج می‌بردند. ولی در چیزی‌که آن‌ها بیش‌تر از همه تخصص داشتند بزرگ‌بینی رییس‌جمهور بود. این روش سبب شده بود که دیوار های آهنین در حیطه‌ی قدرت در برابر متخصصین بنا شود. این فرهنگ در لایه های دولتی در کابل و ولایات شایع شده بود.

این سیزده ویژگی چه بر سر افغانستان و مردم آورد:

فرصت تاریخی بدست آمده را در بیست سال قربانی کرد.

اعتماد میان دولت و شهروندان را از میان برداشت.

نیروهای امنیتی در حدود هفتاد هزار قربانی داد و در آخر بدون هیچ‌انگیزه‌ای با مخالفین دولت نجنگید.

شهروندان بی‌گناه قربانی بی‌کاری، انفجار، انتحار و ارتجاع شدند.

فقر گسترش یافت و در نتیجه جوانان با گروه های ضد دولت بسیج شدند.

غربت و بی‌چاره‌گی صد ها هزار جوان را به دام مواد مخدر گرفتار کرد.

مهاجرت و فرار مغز ها به اوج رسید.

دولت ملی و نظام سیاسی به قوام نرسید.

مفهوم ملت در ذهنیت جامعه زیر پرسش قرار گرفت.

هویت ملی و فرهنگ ملی آسیب پذیرفت و فرقه‌گرایی به اوج رسید.

افراطیت و تندروی جای تعادل و میانه‌روی را در دین، مذهب و سیاست پر کرد.

یادداشت: بی‌انصافی‌است که نگویم در میان مدیران ارشد دولتی تعداد محدودی مشغول کار بودند که از حس بالایی میهن‌دوستی و پاک‌دامنی بهره‌مند بودند. اما این دو ویژگی شان سبب می‌شد که کم‌تر مورد حمایت و شفقت رهبری دولت قرار گیرند و مافیای حاکم آن‌ها را به صورت مرموز در انزوا نگه می‌داشت.

بر گرفته از صفحه ملک ستیز