Suomen afganistanilaisten järjestö ry

  بهار این عروس دلربای طبیعت قدم پیش نهاده ،خندان ورقصان قدح بردست با گیسوان زیبا که سراپای خودرا مزین به شکوفه های رنگارنگ نموده بانازکرشمه بردشت ، کوه صحرا جان تازه یی می بخشد تا با نسیم نوازش گرانه اش با صدای مرغکان خوش الحان بربستر خفتگان ، وزیده وتن های خواب آلودشان را به بیداری دعوت نماید.

 بهاریان آغوش باز نموده چون مادری دلسوز به استقبال پرمهرش می شتابند.

وقتیکه بهار با لطافت وظرافت اش برپهنای طبیعت همچون موج دریا دامن می گستراند  حرکت وحیات دوباره ای درجهان می بخشد وجنبش دیگری درگستره ی زمین و زمان آغاز میگردد.

تماشای این شور شعف که با وزش ملایم صبحگاهی و نم نم باران عجین میگردد و بوی عطر اگین خود را درپهنه ای گیتی می گستراند چه  روح نواز خواهد بود!این آغاز چنان صفا بخش است که محصول زیبای آن عشق و محبت را به همراه دارد.

 این هدیه ی بی مانند ازجانب آفریننده بهار تحفه ی جهان هستی ست و ابتدای این شروع را نوروز می نامند واین عید شکوهمند با سرسبزی همگام شده وپیام روشنی علیه سردی ،خشونت،خواب رفتگی، سکون، سکوت ،یخ زدگی وانجماد دارد بهار با این نماد ها سر سازگاری ندارد.

نوروز آغاز نشاط  وخوشبختی درجامعه بهاری خواهد بود که با آمدن اش غمها وغصه ها به فراموشی سپرده می شود وانسان را دعوت به امیدواری می نماید .

درلحظات تحویل سال آنانکه بهاری می اندیشند و آرزوی سعادت مندی برای همنوعان خود می نمایند وشاید اندکی با خود بیاندیشند سالی که گذشت چگونه بود و چه کرده ایم؟ 

  و سال دیگری ازعمر مان باهمه ی تلخی ها وشیرینی هایش ، رنجها وخوشی هایش به پایان رسید.

 سالی گذشته  برای عده ای سال تعالی و ترقی و برای عده ای دیگرعقب گرد وسکون بوده.

 جمعی آبرو یافتند جمعی دیگر آبروباختند.

 عده ای به خدمت پرداختند وعده ای  دیگر به خیانت خویش اصرار ورزیدند.

 جمعی آرزوی عدالت کردند وجمعی هم به ستم شان ادامه دادند.

عده ای با قضایا عمیق شده و تفکر نمودند وجمعی از کنار این قضایا با خونسردی گذشتند.

آری! مروربه گذشته میتواند نقطه عطفی برای آینده یمان  باشد .

شروع سال را با نیکی اغاز نموده و با تبسم و لبخندی که بر لبهای  نیازمندان و مستمندان مینشانیم پایه های دوستی و برادری و برابری را استوارتر نماییم.

وبهار بهترین فرصت زدودن کینه ها از سینه هاست وزمانیست که همه با هم به همدلی وهمنوایی بپردازیم.

به یمن عبور از گردونه ی سرد زمستان وپا نهادن دربسترزیبای بهار، سفره هفت رنگ وهفت سین راتزیین نماییم.

 واین سفره را باسین های سلامتی ،سرسبزی،سربلندی،سعادت،سخاوت وسادگی همررنگ سازیم.

بلی ! بهار یعنی فصل رویش

بهاریعنی تحکیم دوستی ومحبت.

بهاریعنی غلبه برخشم وتندروی

بهاریعنی اعتدال یعنی مردود شدن افراط وتفریط

پس بیایم همه باهم بهاری بیاندیشیم و همراه بااعتدال شویم

و بر افراط تفریط خط بطلان بکشیم.

کانون افغانستانی های فنلند  اظهار امید واری می نماید تا ما در فنلند با وحدت

وهمبستگی ملی و انجام کارهای مثبت جامعه افغانی خویش را سر بلند و

شایسته بداریم وازین طریق، دژمستحکم حمایت روحی، معنوی، فرهنگی

 و اخلاقي جوانان وفامیل خویش گردیم.

 نوروز را گرامی می داریم که خجسته ترین روزاست, از روز ها وشب های سال .  نوروز نفس گرم طبیعت وزندگی است که پس از ماها کرختی وخواب طولانی به تپش می اید وزنگ تغییر وتحول طبیعت وزندگی ادمیان را می نوازد و بار دیگر , خنده ها وشکوفه های سبز بهار را، به طبیعت وزندگی انسان هدیه می نماید. نوروز هدیه ی افتخار امیز قومی و نژادی  نیست که با استفاده از ان بر دیگران فخر فروشي کرد. نو روز از نماد ها ی تاریخ وفرهنگ اقوام وملت های بزرگ اسیايي است  که هر کدام  در عظمت وشکوهمندی آن سهمی داشته اند.   نوروز شکوفه طبیعت ولبخند زیبای بهار است که در بخش از کره خاکی ، پایان سکوت سرد زمستان را اعلام می دارد و در حقیقت نوروز، تغیر وتحول است که در طبیعت وزندگی وهر انچه زنده است عمدتا در سرزمین اسیا رخ می دهد.در ادیان وعقاید مردمان سرزمین نوروز، نوروز اغاز فصل جدید وتنها خنده ی شکوهمند شکوفه های بهار طبیعت نیست. نوروز روز امید و ارزوی تحول ودگرگونی در روح وروان ادمیان نیز هست . زیرا روح وروان ادمی در فراز وفرود تحولات زندگی جمعی، در مه از الودگی ها, نا امیدی ها وناپاکی ها ی زندگی از نفس می افتد . ناامیدی والودگی های که  روح سر شار انسانی را اسیر پنجه های خویش می سازد . اما انسان از ته این مه غلیظ وسنگین زندگی، به ازادی و وارستگی امید وار است؛ ودر نوروز است که مردمان سر زمین ما، از عمق جان شان با یک دنیا امید وارزو فریاد می کشد! خدایا ! ای خداوند تغییر دهنده وتحول افرین، حال مارا متحول کن وروح مارا به پاکی وازادگی  وروان مارا ازنفرت ونامهربانی، به  صلح وصفا، از ذلت وکینه ورزی،  به عزت ومحبت تغییر بده !

 حضار گرامی !

هرچند، حکومت های  قبیلوی در پیوند با بیگانگان , جنگ وفقر را بر تاریخ وسرنوشت افغانستان تحمیل ساخت  و روابط اجتماعی مارا درهم شکست  ومردم مارا به صدها کشور دنیا آواره ومهاجر ساخته است؛ اما گرامی داشت وشاد مانی در نوروز، از سوی مردمان سر زمین خورشید، نشان می دهند  که  فرهنگ و تاریخ ملتها هرگز نابود شدنی نیست. مردم افغانستان نیزدر بستر فرهنگ وتاریخ خویش در برابر طوفان ها وباد های سهمگین، هر گز نه هراسیده و زانوی شکست وتسلیم بر زمین نساییده است . طبیعی است که تاریخ و فرهنگ ملتها واقوام، در دامن زلال جاری طبیعت متحول می گردد. اما از دل این تغیيرات ودگرگونی ها انسان نو، اندیشه نو و ارزوهای خجسته  شکل می گيرد وبه بار می نشیند وبدین سان، انسان بسوی وارستگی وشایستگی، گامی فرا پیش می نهد. هر چند از چکاچک شمشیر وارثان خون وجنون،  هنوز هم خون تازه می چکد واحیا گران فرهنگ خشونت و ظلم و استبداد و جاهليت در جای جای  افغانستان، فرزندان عذاب کشیده ی آن مرز وبوم را سر می برند، فرهنگ وکتاب را به اتش می کشند، صلح وازادی , عدالت ودموکراسی را به گروگان گرفته اند،  اما خوش بختانه، صلح، برابری وبرادری  وایجاد افغانستان نوین وبا ثبات وبا فرهنگ، اکنون به عزم ملی مردم ما تبدیل گشته است.  امروز و یا فردا علی الرغم لجاجت های لجام گسیخته ی بنیاد گرایان طالبانی  به حکم تاریخ وعزم و اراده نسل امروز، کشور ما به صلح وثبات دست می یابد و نسل نو، روز نو وتاریخ نو را می افریند.  بیایيد ما هم درین جا که اکنون خانه ی ما گردیده است، از گذشته های تلخ , روی بر تابیم ودست برادری  وهم زیستی را عاشقانه بفشاریم وبرای ایجاد اجتماع گرم و صمیمی، گام های مسوولانه و صادقانه ای را بر داریم! 

هم وطنان عزیز!

آیا هیچ اندیشیده ایم که ما چگونه می توانیم به خود ,  کشور ,  جامعه و سرزميني که در آن زندگي می کردیم کمک نمایيم؟  تاریخ هجرت و آوارگی ، مردمان کشور های انکشاف یافته ی اسیایی درس ها وعبرت های اموزنده ای دارند،  این تجارب را می توان بر دو گروه تقسیم کرد:    گروهی امده اند  و به تدریج جذب فرهنگ ونظام اخلاقی غرب گشته اند و چشم بسته بدون هیج گونه تفاوت وارزیابی درست ، غرق در بدی ها وناشایستگی های فرهنگی آن  گردیده است.  در انجام ناهنجاری های اخلاقی  آن به مسابقه پرداخته اند؛ وزشتی های که مراکز علمی در اینجا تلاش دارند تا انها را از دامن فرهنگ وجامعه غرب بزدایند تا فرهنگ وشرایط معنوی زندگی در جامعه غرب انسانی تر شود. محبت وعشق به انسان وروابط گرم اجتماعی وپایه های نظام اخلاقی برای استحکام زندگی پر از صفا ی فامیلی احیاء گردد؛ اما برخی از مهاجران خارجي به دلیل نا اگاهی ویا بد فهمی از فرهنگ خویش در منجلاب ازبی هویتی فرهنگی در غرب،  گرفتار امده است. این گرفتاری نه تنها ان هارا بی هویت  وسر در گم نموده اند، که از تحصیل وفرا گیری اندیشه وتمدن معاصر نیز باز مانده است. اماگروهی دیگر با چشمان باز ونگاه انسانی ،  با تکیه بر تاریخ وفرهنگ خویش ارزشها ی فرهنگی وتمدن غرب را درک  ونقد نموده و با حفظ هویت وشخصیت واراسته  وانسانی خویش به تحصیل  علم ودانش در غرب پرداخته است .  جنبه های مثبت وقوانین زندگی غرب را اموخته وبرای ایجاد تحول در زندگی خود و کشور های خویش نیز تعهد خودرا فراموش نکرده است . از تجارب علمی و پیش رفت های عظیم زندگی در غرب، برای بهبود زندگی مردمان کشور خویش سود برده ومی برند. پدران ومادران، فرزندان خویش را با احساس وفرهنگ ملی خویش، رشد وبزرگ نموده  آانها را برای سهم گیری در پیشرفت کشور ومردم خود اماده و تشویق می نمایند.

 هم وطنان عزیز ! 

حفظ روحیات ملی ورشد خصوصیات  فرهنگی، جوانان را از هر گونه لغزش وبی هویتی باز می دارند.  عزم واراده انها را در تحصیل و رشد شخصیت  مستقل واینده ساز، تقویت می نماید . بی هودگی فرهنگی واخلاقی روح وروان جوانان مارا می ازارد وبدون تردید انها درفضای سردرگمی فرهنگی واخلاقی، مایه ی نگرانی واضطراب خود وخانواده خویش می گردد. ما امید واریم  مردم ما، پدران ومادران ما در دوران اوارگی، رسالت  ومسئولیت سنگین خویش را فراموش ننمایند. مردم و اینده سبز و درخشان وطن، چشم امید بسوی  دهها هزار جوان مهاجر دوخته است تا با اندیشه، علم ودانش خویش در تحول زندگی وایجاد افغانستان اباد  وازاد سهم بگیرند.   حضارگرامی!  کانون افغانستانی های فنلند  اظهار امید واری می نماید تا ما در فنلند با وحدت وهمبستگی ملی و انجام کارهای مثبت جامعه افغانی خویش را سر بلند وشایسته بداریم وازین طریق، دژ مستحکم حمایت روحی، معنوی، فرهنگي و اخلاقي جوانان وفامیل خویش گردیم. کانون افغانستانيهای فنلند آغاز سال جديد را به شما تبريک گفته , سلامتي، خوشي و موفقيتهای شما را از خداوند  متعال خواستار است!  

  سال نو خجسته وگرامی باد !

کانون افغانستانی های فنلند.1388

! 

 

کشورهای اسکاندیناوی جزو سبزترین کشورهای 

 جهان هستند که درمیان انها فنلاندبعنوان بهترین

کشور برای زندگی شناخته شده است.

 

 به گزارش عصر ایران (asriran.com) به نقل از رویترز، بنابر مطالعه ای که در مجله “ریدرز دایجست” به چاپ رسیده،‌

فنلاند عنوان بهترین کشور جهان از نظر کیفیت آب و هوا را به خود اختصاص داده است.

 

این کشور همچنین به لحاظ برخورداری از آمار پایین مرگ و میر نوزادان و شیوه های مطلوب حفاظت از شهروندان در

مقابل آلودگی آب و بلایای طبیعی،‌ به عنوان بهترین کشور جهان برای زندگی در نظر گرفته شده است.

 

در این فهرست آمریکا در بین 141 کشور در جایگاه بیست و سوم، انگلیس در رده بیست و پنجم و چین در موقعیت

هشتاد و چهارم قرار گرفته است. کلیه کشورهای رده پایین جدول را کشورهای آفریقایی تشکیل می دهند.

 

در همین حال از بین 72 کلان شهر اصلی دنیا،‌ استکهلم سوئد به عنوان بهترین شهر برای زندگی معرفی شده و

شهرهای اسلو ، مونیخ و پاریس در رده های بعدی قرار دارند.

 

چهار شهر از آلمان نیز جزو 10 شهر برتر جهان قرار گرفته اند و نیویورک جایگاه پانزدهم و لندن جایگاه بیست و

هفتم را به خود اختصاص داده اند.

براساس این مطالعه،‌ کشورهای آسیایی به عنوان کثیف ترین کشورها شناخته شده اند و پکن که میزبان المپیک

تابستانی آینده خواهد بود به دلیل برخورداری از آلودگی هوا در پایین ترین نقطه جدول قرار دارد.

 

گفتنی است این تحقیق توسط “متیو کان” اقتصاددان محیطی آمریکا انجام شده و مواردی چون کیفیت آب

آشامیدنی ، میزان انتشار گازهای گلخانه ای،‌ آموزش و سطح درآمد در آن مورد توجه قرار گرفته است.

 

عدم موفقیت یك نوجوان در شكل دادن به هویت فردی خود اعم از اینكه به

 علت تجارب نامطلوب كودكی باشد یا شرایط نامساعد فعلی، بحران ایجاد

 می كند كه بحران هویت یا گم گشتگی نام دارد .

 

جست وجوی هویت یك كار دائم است و از زمانی كه نوجوان متوجه قیافه خود در آینه می شود و از خود می پرسد من چه كسی هستم، آغاز می شود. او از هیچ كس نبودن می هراسد و سركشی و نافرمانی او با والدین، تلاش و كشمكش برای یافتن هویت خویش است.

 

تعریف هویت

 

هویت كه معادل واژه لاتین (Identity) می باشد یعنی اعتقاد به اینكه ما فردی متمایز از دیگران و همچنین شخص مهم و باارزشی هستیم. به عبارتی دیگر هویت عبارت از افتراق و تمیزی است كه فرد بین خود و دیگران می گذارد، هویت شخصی، یك ساختار روانی اجتماعی است یعنی هم شامل طرز تفكرها و عقاید می شود كه معرف فرد است و هم نحوه ارتباط فرد با دیگران را می رساند.

 

بحران هویت

 

عدم موفقیت یك نوجوان در شكل دادن به هویت فردی خود اعم از اینكه به علت تجارب نامطلوب كودكی باشد یا شرایط نامساعد فعلی، بحران ایجاد می كند كه بحران هویت یا گم گشتگی نام دارد. در هنگام بحران هویت، نوجوان دچار تضادها و كشمكش های ضد و نقیض می شود، به پدر و مادر خود علاقه دارد و از طرفی به خاطر امر و نهی های مكرر، از آنها تنفر هم دارد، هم از نظر اقتصادی و عاطفی وابسته به آنان است و هم می خواهد مستقل عمل كند و با آنها مخالفت می كند، این تضادهای درونی به رفتارهای ضد و نقیض می انجامد و نوجوان را شدیداً دچار اضطراب و ناراحتی ذهنی می كند.

 

بر اساس نظریه اریكسون، اگر هویت شخصی نوجوان در طی زمان بر اساس تجربیات حاصل از برخورد صحیح اجتماعی به تدریج ایجاد شود و نوجوان بتواند خود را بشناسد و از دیگران جدا سازد تعادل روانی وی تضمین می شود، ولی اگر سرخوردگی و عدم اعتماد جایگزین اعتماد گردد و به جای تماس با مردم، نوجوان گوشه گیر و منزوی شود و به جای تحرك به ركود گراید و به جای خودآگاهی و تشكیل هویت مثبت دچار ابهام در نقش شود، تعادل روانی وی به هم می خورد.

در نظریه واقعیت درمانی گلاسر، نیازهای اساسی انسان عبارتند از:« نیاز به مبادله عشق و محبت و نیاز به احساس ارزشمندی.»فرد باید دوست داشتن و مورد محبت قرار گرفتن را بیاموزد، او باید در این دنیا شخصی را پیدا كند كه دوستش داشته باشد و متقابلاً شخص دیگری نیز او را دوست بدارد، اگر ممكن باشد اشخاص متعددی را، ولی حداقل یك نفر را دوست داشته و یك نفر نیز او را دوست بدارد. مفاهیم محبت و ارزشمندی، به قدری به هم نزدیك و وابسته است كه می توان آن دو را در قالب یك واژه به هم پیوند داد و اصطلاح «هویت»را به كار برد. بنابراین می توانیم بگوییم تنها نیاز اساسی انسان، نیاز به یك هویت است.

 

اگر شخص نتواند از دو طریقه محبت و احساس ارزشمندی به هویت مثبت و موفق خود دست یابد، سعی می كند از دو طریقه دیگر، یعنی، «بزهكاری و انفعال» به این هدف نایل شود. این دو راه نیز شخص را به یك هویت می رساند آن هم «هویت شكست»است. افراد شكست خورده در جامعه ما افراد تنهایی هستند.

 

آنها در تنهایی خویش،بسان كسی كه در تاریكی چیزی را جست وجو می كند به دنبال هویت خویش هستند. افرادی كه هویت شكست پیدا می كنند بیشتر تمایل دارند تنها و غیرمنطقی باشند و نیز حالت «خود انتقادی» پیدا می كنند. ضمناً رفتار آنان نیز بیشتر انعطاف ناپذیر و غیراثربخش است. غالباً این افراد از خود حالت هایی نظیر ضعف، مسئولیت ناپذیری و نداشتن اعتماد را نشان می دهند. ویلیام گلاسر روانشناس، معتقد است چیزی به نام بیماری روانی وجود ندارد و مسایل روانشناختی وقتی بوجود می آیند كه فرد احساس مسئولیت نداشته باشد و رفتارهای نادرست و روابط نادرست را در زندگی خود انتخاب كند.

 

عوارض بحران هویت

 

1- اختلال در احساس زمان:دسته ای از نوجوانان وقت را به بطالت می گذرانند و در مقابل این دسته، برخی نوجوانان نیز احساس می كنند كه زمان به سرعت می گذرد و هیچ گاه وقت و زمان و مجال كافی برای انجام امورشان نخواهند داشت.

2- احساس شدید نسبت به خویش:در این حالت فكر نوجوان همیشه مشغول خصوصیات شغل و نقشی است كه بر عهده دارد و نمی تواند افكارش را از دایره تنگ خویش آزاد سازد. به عبارتی دیگر نمی تواند از خود فراتر برود.

3- هویت منفی:در این صورت نوجوان وظایف و نقشی را كه به واسطه خانواده یا اجتماع برایش مناسب تشخیص داده شده و به وی محول شده را با تمسخر یا با پرخاشگری و حالتی خصمانه رد می كند و ممكن است رفتاری عجیب و غریب و نامأنوس اجتماعی از خود نشان بدهد.

 

شیوه های شناخت نوجوانان دارای هویت مثبت و موفق

 

1-  جدایی و استقلال كامل از والدین

2-  تكامل و درك جنسیت خود (  پسر بودن یا دختر بودن. )

3-  توسعه و تكامل وجدان و اخلاقیات

4-  اقدام و تعهد به كار كردن و از دسترنج خویش بهره بردن

5-  گرایش و علاقه برای ارتباط عاطفی با جنس مخالف و تشكیل خانواده و تربیت فرزندان

5-  رسیدن به ثبات عاطفی بیشتر، نزدیكی و صمیمیت، پختگی و تعادل

6- قابلیت انطباق به دلیل ثبات عاطفی و عقلانی و فلسفی و قدرت سازگاری بیشتر با اجتماع

7- واقعیت گرایی، كمال طلبی، خود رهبری و خودكفایی.

 

شیوه های مختلف شكل گیری هویت

 

1- از طریق داشتن ارتباط و درگیری عاطفی با خود و دیگران

2- بر اساس آن چیزهایی كه دوست داریم و ما را ارضاء می كنند

3- چگونگی برداشت ها و نظرات دیگران نسبت به ما

4-  ارزش یابی های ما از خودمان در ارتباط با شرایط زندگی و اوضاع اجتماعی و اقتصادی

5- تصورات ما درباره وضع جسمانی و شیوه لباس پوشیدن.

بحران هویت نوجوانان ممكن است در بعضی افراد تا سنین جوانی و میانسالی و گاهی حتی تا سنین بالاتر نیز ادامه داشته باشد. برای كمك به نوجوان جهت یافتن هویت بازنیافته اش و شناخت خویش كه در نقش خود ابهام دارد، باید روابط باز و صمیمانه با او برقرار كرد و با تكیه بر نقاط مثبت وی به او فرصت تجربه شخصی داده شود. مشاوره فردی با اینگونه نوجوانان تهدید را در آنها تقلیل می دهد. تفاهم توأم با همدلی و احترام مثبت نقش عمده ای را در اینگونه مشاوره ها ایفا می كند.

 

منابع فارسی:

بحران هویت در دوره نوجوانی و ارزیابی آن، دكتر سید احمد احمدی

مدارس بدون شكست، تألیف ویلیام گلاسر، ترجمه ساده حمزه

منابع انگلیسی:

Glasser,w.Reality therapy

Sandhu, Daya singh. Reality therapy. Professional school counsding,Apr2000, vol.3

همشهری

درادامه……

پس ازآن که مشرف با امدن حکومت غیرنظامی عملا کنارگذاشته شد ضعیف

ترین حکومت درتاریخ پاکستان روی کار امد نا آارمی ها در هر چهار ایالت ….

  شروع شد اشوب های که تاهنوز جان صدها وهزاران نفر را قربانی گرفته است , هر روز رو به گسترش است . ایالت های که طالبان در ان حضور دارد  صحنه جست وخیز علنی القاعده وطالبان پاکستانی گردید تقریبا دولت حضور واقتدار خویش را در ان مناطق از دست داد. در پاکستان همیشه به دلیل  ترس وهراس از هند , وساختار حکومت محصول استعمار انگلیس, اقتدار ارتش بی رقیب بوده است .

 ارتش و (ای ایس ای)  حکومت واقعی است در پاکستان که اقتصاد و سیاست را  اساس گذاری نموده واجرای ان را نظارت می کند. دولت ها همیشه ماموران است که  در چار چوب سیاست های ارتش عمل ودولت را ادره می نماید . این دولت ها گویا ممثل دموکراسی نوع پاکستانی نیز می باشد .

 ارتش هم  با حمایت دولت های غیر نظامی خود را از صحنه ظاهری  مشکلات حکومتی واجرای سیاست ها که طبعا مخالفین وموافقین دارد همیشه خودرا کنار کشیده است . ارتش زمان به صحنه باز می گردد  که مشکلات فراوان مردم را بی حوصله نموده ومردم  در انتظار دخالت ارتش  روز شماری نمایند. خیلی از وقت ها ارتش خود می خواهند چنین شرایط به وجود ایند , تا مردم بخواهند از ارتش که زمان مداخله فرارسیده است. اوضاع موجود در پاکستان دقیقا چنین شرایط را نشان می دهند .  

   پس از یازده سپتامبر  وبم گذاری ها ی لندن , دست ارتش و ای ایس ای رو شد , عملیات وسازماندهی بنیاد گراها از پاکستان  افشاء شد . مشرف با تهدید امریکا مواجه شد  واجبارا در مسیر تبعیت کامل  فعالیت های امریکا در منطقه کشانیده شد. پدر اتومی خود را نتوانست حمایت کند. هند فشار را بیشتر کرد  وحمایت های ارتش وسازماندهی ان در پشت سر طالبان هم افشا شد . ارتش با کسب دها نوع بد نامی بین المللی  در دوراهی خطر ناک قرار گرفت یا باید استقلال خود را از دست داده وکاملا هر انچه امریکا دستور می دهند عمل کند. یعنی دست از حمایت پنهان بنیاد گرای وطالبان بر دارد. ودر منطقه منافع امریکارا در اولویت قرار دهد ودر روند حمایت از دموکراسی در پاکستان قدم گذارد …. یا از قدرت کنار برود . ارتش طبعا با بد ترین حالت در تاریخ خویش  قدرت را کنار گذاشت . ودولت را در اختیار غیر نظامیان رها نموده  وخود در سنگر اقتدار پشت صحنه باز گشت. بد نامی های بین المللی از قبیل : پاکستان مرکز تروریست ها وحمایت کننده طالبان وترویست های ضد حضور بین المللی در افغانستان… همه بار های بود که بر دوش ارتش سنگینی می کرد  وارتش به راحتی همه ی بار های خویش را روی حکومت غیر نظامیان گذاشت با این کار ارتش به نتایج چندی هم دست یافت: 

  1/ از موج اتهام ورسوای حمایت از القاعده وبن لادن وطالبان خود را کنار کشید.                      

 2/  از بحث وجدل در برابر امریکا که هر روز دولت ا فغانستان علیه مداخله پاکستان سند  ومدارک معتبر ارایه می کرد خود را ظاهرا درپشت دولت دوست امریکا پنهان کرد.                     

 3/ امریکا هر روز با دست باز به تعقیب القاعده در مرز های پاکستان قدم می زد ومی زند . این مسله ابدا برای ارتش واعتبار نظامیان جالب نبود. ارتش از رویاروی مستقیم با دوست قدیم  خود را  کنار کشید.               

  4/ بحران اقتصادی وبحران بی سابقه سیاسی چیز های بودکه ارتش را مصروف ویا حتی زمین گیر  می کرد . ارتش هوشیارانه  حل ان مشکل را به دولت موجود سپرد وخود برای باز سازی اعتبار ش  به مراکز اصلی اقتدار ونظارت بر گشت…                   

  5/ تمام احزاب سیاسی در پاکستان علیه نظامیان متحد شده بودند واکثریت مردم را نیز علیه ارتش به خیابان ها اورده بودند . سپردن طعمه دولت در شرایط دشوار سیاسی پاکستان بدست شوهر بی نظیر بوتو که هیچ تجربه حکومتی نداشت صفوف مخالین را پراکنده ساخت وارتش جنگ قدرت را میان مخالفین که اعتباری پیدا نموده بودند به نظاره نشست …اما اکنون بحران شرایط سیاسی , نظامی واجتماعی در پاکستان به اوج خود  رسیده است . نا امنی , بیکاری و گسترش جنگ های فرقه ی ومذهبی بی سابقه ی در پاکستان روبه صعود است. 

 طالبان والقاعده در سرحدات پاکستان علنا مثل افغانستان مکاتب را به تعطیل کشانده  وهرج ومرج بی سابقه اوضاع عمومی را تهدید می کند. اکنون مردم پاکستان وحتی امریکا دست بسوی ارتش دراز نموده است که کمک نماید وبرای جلوگیری از شدت بحران چاره ی  بسنجد وارتش خود پا در رکاب شود. به همین دلیل  ودلایل دیگر ممکن است به زودی ارتش البته پس از ناز و کرشمه های سیاسی بار دیگر با اعتبار بیشتر به صحنه ی سیاسی پاکستان باز گردد. 

  محمد رفیق رجاء

  خوب خالق عزیز!شما دیگر رفته اید، ولی هدف و راهت  را هنوز

 کسانی اند که ادامه می دهند. انها مصلحت پذیر نمی باشند. نه زر

 می شناسند و نه نزد اربابان زمان سر اطاعت فرو می آورند.

 زیرا انها به خوبی دریافته اند ، چند روز زندگی را میتوان تنها سپری کرد، باتنهای میتوان قدم درکارزار زندگی گذاشت، ولی با نابخردان همگام شدن فاتحه انسانیت را خواندن است. انسانهایکه گفتار تا عمل شان فاصله دارند، داد از ترقی، با اینکه در دامن جهل خوابیدن، نوع از فریبکاری قدرت طلبانه قسم خوردگان تاریخ است ،همگام شدن با همه در حقیقت نوعی دیگر از فرصت طلبی اربابان زمان است، انها محافظه کار انند، و گرکانی در پوست میش،که برای آقایی و صاحب بودن در ابتدا و انتهای اسم شان میخواهند هر واقعیت های اجتماعی را وارونه جلو دهند.

 واقعیت های اجتماعی را نمی توان انکار کرد، فقر فرهنگی و سیاسی، اجتماعی، را نمیتوان به گذشت زمان درمان کرد، زیرا زمان طبیب خوب برای بیماران قسم خورده نیست، باید با آنها گفت، هر چند که حرف راست مشکل است، یا اینکه درد آور است، اما انسان باید صادق بوده و برای صداقتش  تعهد اجتماعی داشته باشد، اما افسوس ما از همه اینها بدوریم، ما نمی توانیم از خود صادقانه بپرسیم که به چی چیزی نداشته ی مان میتوان افتخار کرد ؟

 در حالیکه ما از تعریف ابتدایی ترین کلمه ها به دوریم. اما میتوانیم انگشت را بسوی دیگران نشانه گرفت، زیرا ما آدم های شریف، مصلحت اندیش زمان،در خوبی و بدی این زمان دخالتی نداریم !

  این است برادر ! بعد از شما ، همه ما نظاره گریم، همه ما  به مکتب دو رویی و چاپلوسی رفتن را شروع کره ایم، همه ی ما باز یوغ استحمار واستثمار را به دوش میکشیم، اما این بار اندکی به ساز دیگر شروع  به رقصیدن کرده ایم.

 یکی آمد ما را به اسم دین غلام کرد و دیگری آمد ما را به اسم اولاد این و آن و یا با عمامه سبز به استحمار کشید، اما بدتر از همه این خود ما بودیم، که برای دو روز شریک شدن در خوان ارباب ها پیشقدیم شدیم. گویند ازدرخت پرسیدند ، از کی مینالی؟  درخت رو به سوی دسته تبر کرد سر بجنباند و بگفت: از خود و از شاخه خود. 

 از ما همین است دیگر برادر: اول ما را دیگران اجازه حرف زدن نمی دادند و اگر انها می دادند و یا می دهند ما باخود در جنگیم .

 بلی بعد از شما زمان تنها گذشت، یعنی زمان تنها به گردش همیشگی خود ادامه داد و می دهد، ولی ما همانیکه بودیم هستیم و تنها شاهد گذشت زمانیم. چی دنیا نابخرد است، چی قضاوت ها ناجوانمردانه، ما نسل نو و کهنه، تنها در سر و صورت همدیگر کوبیدن و داد و بیداد کردن را یاد گرفته ایم، یکی ما از هوشیاری ولی از اینکه همه چیز را برای خود می خواهد، و خود را یک تازه میدان می داند، به همه به دیده شک می نگیریم، دیگریی ما به خواطر لجاجت، جامعه ما مثل دولت شوروی سابق است، یا با ما هستی یعنی دوست و یا با ما نیستی دوشمن، ما دیگر نه خود حرفی برای گفتن داریم و نه  حرف دیگران را پذیرا هستیم. این هم نه عیب ماست بلکه افتخار و سرفرازی ما !!! 

گویند که تاریخ بنچ هزاره ساله دارد، لیک اینک شما  درچی موقعی قراردارید ؟

سوالی بی جاست  . نه باید به جامعه راست گفت، بگذاریم، که به گذشته ی که حالا نیست و حتی با اکنون بدون ربط است؛ سر دروازه نشسته به یک دیگر فخر فروشی کنیم، نمیدانم برادر، چی برایت بگویم؟ از  کدام افتخارات : سه بار شکست انگلیس ، و یا شوروی را، ما وقت برای تحلیل نداریم، برای ما باید یکی دیگر، گندم را در آسیاب  گذاشته به آراد تبدیل کند.و بعد ما با معده های زخمی خود مغز گندم را  بخوریم. حتی همین هم برای کسانی سخت است. 

 در جامعه ما کسی باید بیاید، مانند تو و این تابو ها را بشکند، گرچه تابو شکنی تا حالا جرم است، برایت دوستانه باید بگویم، این بار باز هم باید به تنهایی عمل کرد، میخواهید تابو شکن باشید، باید تنها باشید. باید ابراهیم وار با تبر دردست در میان خدایان قدم گذاشت و انها را آن طور که دست ساخته خود است  بشکست و از هیچی کی ساخته ایم به هیچ باید برگرداند، اما برادر  این خدایان( زر و زور،تزویر) همیشه در جامعه حاکم بوده اند، دیروز، امروز و فردا، کسانیکه لاف از ترقی می زند، از صداقت می زند،از اتحاد و رفاقت می زنند، باور کنید آن قدر هم راست نیست، انها از صداقت قربانی شدن ترا برای خودشان میخواهند، انها از اتحاد مزدور شدن ترا برای خود می خواهند، آنها از رفاقت سر اطاعت فرو آوردن را ازشما میخواهند. آدم اگر مزدور و یا غلام باشد، چی فرق می کند نزد کی باشد ، مزدور مزدور است و کار آن اطاعت از اومر ارباب پس برای ما چی فرق می کند که ارباب، افغانستانی باشد و یا آمریکای، زیرا در هر دو صورت ما قربانی منافع ارباب هستیم . 

برادر! ما را به اطاعت و به فروتنی دعوت می کنند، اما مگر نمی دانند، کسانی که در راه حقیقت و انسانیت گام بر میدارند،انها فروتن نمی باشند؟ در این جامعه که درست هم نمی توانم بگویم این جامعه است و یا ملت، و یا هر قوم برای خود جامعه و هر خانوار برای خود ملت است، چی باید بگویم، کاش این سیاستمدار های ما که اولا” رهبرسیاسی فرهنگی، اجتماعی می شوند اما بعد میروند در مکتب سواد خواندن و الفبای سیاست را نشخوار می کنند،بتوانند بیش از هر چیز ،از اینکه در فکر فریب و ثروت و شهرت باشند، مقوله ها علمی را برای ما بیان کنند، اما چی باید گفت که انها خودشان هم از فهم کلمات عاجز اند، زیرا انها از سیاست، تنها فریب، از خدمت، تنها شهرت طلبی را می دانند و از رهبر شدن هم تنها، سینه پیش گرفتن، شکم بونداندن، و چند کلمه تاریخ را نشخوار کردن میدانند…. 

ادامه دارد    

اودرزمانیکه احزاب بنیاد گرای پشاور تصمیم گیرنده سرنوشت کشور شد وگفتند که ما درباره حقوق زن ، هندو وهزاره بعدا تصمیم می گیریم واین موضعگیری بنیاد گرایان وتمامیت خواهان پشاور نشین برتصمیم های آینده اش تاثیربسزایی داشت وشجاعانه نسبت به باورهای قبلی اش نسبت به این گروه های افراطی تجدید نظرکرد.

 

 

شهید مزاری چه می خواست؟

 (به مناسب چهاردهمین سالگرد شهادت فریادگرعدالت رهبرشهید استادمزاری)

شناخت رهبر شهید استاد مزاری نیاز به شناخت جامعه یی دارد که درآنجا او واندیشه ای او مبارزه می نماید.

پیش ازآنکه ما دنبال شخصیت آن شهید برویم جامعه ومردمی را بشناسیم که او، ازآن جامعه ومردم برخواسته است وازآنها  نمایندگی میکند.

مزاری رهبری است برخواسته از متن توده های فقیر ورنج دیده که 250 سال شلاق استبداد را بردوش دارد .

مزاری رهبریست که رنج به زنجیرکشیدن مردم خودرا باپوست واستخوان خود درک کرده است.اوهرلحظه صدای شکستن استخوانها و ناله جوانان مردمش از سیاه چالهای وزندانهای عبدالرحمان خانی و….. رامی شنیده است.

اواسارت جوانان ،دختران وزنان هزاره را که در بازارهای قندهار که به قیمت دو پیسه فروخته می شده ودر صفحات تاریخ اینهارا می دیده سخت اورا آزار می داده است.برهمین مبناست شخصیت او بادیگربنام رهبران فرق دارد.

اوفریاد درگلوخفه شده 250 ساله مردم دربند کشیده خوداست.براین اساس است خواسته هایش برای قشری دلنشین وبرای قشری دیگر دشوار وسنگین تمام می شود.

درهمینجاست که فریادهای اوچنان الهام بخش بوده که برای اکثریت مردمش مقتدا ورهبرمیگردد وبرای عده ای این فریادها چنان کوبنده وسخت تمام می شود که تصمیم به تخریب و نابودیش می گیرند .

اینجاست اگربخواهیم مزاری را بشناسیم اول باید در درون جامعه هزاره رفته،آرزوها وحرمان تاریخی این قوم را درک کنیم یعنی قوم ایکه حداقل درصدسال گذشته تحقیر و توهین شده مردم ایکه 62 درصد شان قتل عام شده مردی ازهمین تبار برای نجات شان فریاد می زند.

 به نمونه های آن خواسته توجه میکنیم:

مابرای مردم خود فقط این را می خواهیم که دیگر هزاره بودن جرم نباشد.

درهمین راستا درجای دیگر چنین می گوید:

مادرافغانستان هیچ چیزی نداشته ایم وهیچ چیزی اضافی نمی خواهیم ما فقط خواسته ایم که غول انحصار رابشکنانیم.

ویادرجای دیگرچنین گفته است:

ماعاشق قیافه هیچکس نیستیم فقط می خواستیم مردم ما درتصمیم گیری سیاسی این کشور سهیم باشد.

کسیکه مفهوم این فریادها را درک  نکند شناخت مزاری برای او بس دشوار خواهد بود.

آنانیکه دنبال واقعیتها هستند قبل از شناخت مزاری باید محتوی این جمله را خوب بفهمند: (من دیگرنمی خواهم هزاره بودن جرم باشد)

متوجه شود که این جمله دارای چه مفهوم ومعنا ست؟ واین نیم سطر جمله چه پیامی دارد؟

 آنانیکه معنا ومفهوم این جمله رانمی دانند قضاوتشان  نسبت به این رهبر مانند دیگربنام رهبر جهادی وغیرجهادی خواهد بود.

بلی! ملاک، معیار وقضاوتها نسبت به شهید مزاری را میتوان همین جمله راقرارداد .

 تعدادی درد ورنج هزاره را درکنکرده ونمیکند شخصیت بابه مزاری برای انها  یک رهبرخشن ،افراطی وجنگ افروز خواهد بود.

ولی انهانیکه درد ورنج هزاره می فهمند وستم تاریخی شانرا میدانند خواسته های مزاری کاملا برایشان روشن و منطقی است.

بلی!مزاری ازدرون ان جامعه برخواسته است که ان جامعه اورا رهبر دلسوز، حق طلب وعدالت خواه وبالاخره برای خود منجی میدانند.ستمدیدگان وقتل عام شدگان تاریخ کشور این فریاد رسا را با پوست ،گوشت واستخوان خود پذیرفتند که بلی هزاره بودن جرم نیست.

آری! در کشوریکه به همین جرم یک قوم قتل عام سیستماتیک شده است درعین حال این قتل عامها بطور گسترده کتمان شده است، مبارزه وعدالت خواهی درچنین وضعیتی دشوار نخواهد بود؟جامعه ایکه حداقل صد سال شکنجه ، اسارت ، قتل ،غارت ، دربدری وزندان را دیده ، آیا اینگونه ستم های تاریخی اثرنامطلوبی برروح وروان انها نگذاشته است ؟

قوم ایکه صد سال گذشته ای خود را بتاراج رفته وخودرا شکست خورده حس میکرده است و برای خودش جایگاهی نمی دیده و با او نه بادید یک شهروند که با دید فردی درجه چندم برخورد شده است بود بدترین کلمات مانند هزاره موش خور ،هزاره دو پیسه گی ، هزاره…..و دراین اواخر هزاره قلفک چپات و دهها کلمه تبعیض آمیز دیگرو…. برای این مردم حواله شده است .

 مبارزه کردن درچنین شرایط چگونه خواهد بود؟

این قوم درهیچ معادله ای حضورنداشته براین اساس تعدادی زیادی از هزاره ها هویت خودرا کتمان کردند وخودرا به ملیتهای دیگرنسبت دادند ویادر جوامع دیگرحل شدند ، ویادرحالت بی سرنوشتی وبی هویتی ماندند.

مواردی زیادی دیده شده که هزاره ها شهامت این را نداشته که بگوید من هزاره استم هرچند قیافه های شان نشان میداده وشواهد دیگروجوداشته که هزاره بوده و …….ولی هیچگاه حاضرنمی شد که خودرا هزاره بگویند چرایکه هزاره بودن دراین کشورجرم بوده!!

درچنین وضعیت مردی ازهمین قبیله آمده وگفته که من می خواهم که دیگر هزاره بودن جرم نباشد او امده گفته که این جرم برطرف گردد ودیگر از هزاره بودن خودکسی خجالت نکشد ایا چنین رهبری حیثیت منجی ومقتدا راندارد؟

اوبه مردمش شخصیت ،باورواعتماد به ارمغان آورد امروز کمترهزاره ای پیدا شود که به کتمان هویت خودبپردازد.

 رهبری آمده این فریاد انسانی را زده وخواستارعدالت ،برابری وبرادری درکشورشده است اودرمقابل تبعیض وزور  گویی ایستاده آیا چنین رهبر از منجیان مردم و پیشگان عدالتخواهی نخواهد بود؟

 اودرزمانیکه احزاب بنیاد گرای پشاور تصمیم گیرنده سرنوشت کشور شد وگفتند که ما درباره حقوق زن ، هندو وهزاره بعدا تصمیم می گیریم واین موضعگیری بنیاد گرایان وتمامیت خواهان پشاور نشین برتصمیم های آینده اش تاثیربسزایی داشت وشجاعانه نسبت به باورهای قبلی اش نسبت به این گروه های افراطی تجدید نظرکرد.

دراین راستا چنین ابرازنظرمی کند:

ریشه اصلی تمام فاجعه ها درکشورانحصارطلبی ونادیده گرفتن حقوق دیگران است.

درچنین وضعیتی مزاری آمده است و گفته است که این مردم می خواهند در سرنوشت این کشور سهیم گردد با دیگر اقوام برابر و برادر باشند وچنین خواسته ای ازدید انحصارگران،متعصبان،تنگ نظران ومتحجرین یک خواسته نامشروع تلقی شد و آیا چنین خواسته ای نا مشروع و غیرملی است ؟

انهاییکه با معیارهای انسانی وملی قضاوت میکنند وآنهاییکه اعتقاد به معیارهای دینی واسلامی دارند بیایند وبگویند که کجایی این خواسته ها مشکل دارد ؟

درعین حال او هیچگاه وحدت ملی کشوررافراموش نکرد وبامعیارقراردادن وحدت ملی به افراطیون وتمامیت خواهان چنین توصیه میکرد:

اگرکسی روی وحدت ملی فکرمی کند کسی راحذف نکند.

کسانیکه رنج ودردی تبعیض وبی عدالتی را چشیده اند و یا کسانیکه با عدالت خواهان ومحرومان تاریخ همدرد وهمنوا می شوند بستر مبارزانی استاد مزاری بهترین زمینه برای حق خواهی وعدالت طلبی خواهد بود رهبرشهیداستاد مزاری را از دید جمعی نا اگاه ، مغرض ، متحجر ، تبعیض پیشه وانحصارطلب نمی توان شناخت آنها با حیله ،تزویر ، زورگویی وتوطئه رقیب خودرا متهم کرده ومیکنند.

اگرمیخواهی مزاری رابشناسی دربین توده های محروم وستم دیده تاریخ کشوررفته آرمان وآرزوهای استادمزاری را دربین آنها به جستجو گرفت.

بااندک تامل آن شهید عدالتخواه رابا عناصرزمان ،مکان،رقیب و دشمن بهترمیتوانیم بشناسیم که درموضع گیریها وشخصیت اواین عناصرتاثیرداشته است بادرک وشناخت از این عناصر به خواسته های اساسی مردم خود شجاعانه پرداخت اما از نظرزمان ومکان اومقاومت عدالتخواهی غرب کابل را چنان رهبری کرد که این جنبش درکشورفراگیرشد گروه های همسو طرفداراین خواسته بامحوریت این حرکت منسجم وشناسایی شدند وجمعی هم درمحک آزمایش قرارگرفتند که متاسفانه امتحان خوب داده نتوانستند که با جبهه عدالتخواهی کشور جنگیدند نالایقی خودرا درتاریخ کشورثبت کردند وخیانت بزرگی را به جبهه عدالت خواهی کشورنمودند تنگ نظری وانحصارطلبی خودرا به جامعه محروم کشور درقالب جنگهای داخلی کابل به مردم تحمیل کردند.

دشمنان مردم زحمتکش ومحروم که درگذشته گاهی درپوشش مذهب گاهی هم دربسترقوم برتر این مردم را قتل عام کرده بودند اینبار با نام جهاد وشورای حل عقد به کشتار شان آمدند.

اینجاست که شهید مزاری دقیق ترین جمله ای تاریخی اش را بیان می کند وجبهه انحصاررا بااین بیان رسوا می کند ودو رویی آنها را روشن می سازد ودراین راستا چنین می گوید:

درافغانستان شعارهامذهبی ولی عملکرد ها نژادی است.

 دشمنان زیرک، رقبای اورا با تطمیع وتحریک درقالب تسبیح ،طلاوتیغ تبدیل به دشمن نمودند این رقبای احمق وخرمقدس بزرگترین آسیب را به جنبش عدالتخواهی پابرهنگان تاریخ کشور وارد کردند واتحاد نامقدس انحصارگریان، پیمان شکنان،متحجرین،بیگانگان وخودباختگان باعث شد که جبهه عدالت خواهی کشور رهبریش درتاریخ 22حوت 1373 برابربه 13مارچ 1995 دریک توطئه منطقه ای بدست جانیتکارترین گروه درتاریخ افغانستان شربت شهادت نوشید.

اوهرچند وجودفزیکی اش ازمردم گرفته شد ولی اندیشه اش ماندگارشد حداقل این خواسته او تاحدی پذیرفته شده که هزاره بودن جرم نیست.

والسلام

یادوخاطره اش رادرچهاردهیمن سالگردش گرامی میداریم!   

 

ازسخنان رهبرشهیداستادمزاری:

مامردم افغانستانیم ، هیچ نژادی را نمی خواهیم نفی کنیم ترکمن است ، هزاره است، تاجیک است، افغان است، ایماق است و دیگراقوام هستند همه انها بیایند دراین مملکت برادر وار زندگی کنند و هرکس به حقوق خود برسند و هرکس درباره سرنوشت خودش تصمیم بگیرد و این حرف ماست.

 

پیام کانون افغانستانیهای فنلند

به مناسبت چهاردهیمن سالگرد شهادت فریادگرعدالت رهبرشهیداستاد مزاری(ره)

به نام خدای آگاهی، برابری وآزادی

چهارده سال ازعروج خونین بزرگمرد تاریخ عدالت خواهی کشورما یعنی شهید استاد عبدالعلی مزاری می گذرد، یگانه شخصیتی که در دشوارترین شرایط کشور شعارتساوی حقوق ملیتها را سرداد. او درزمانی این شعار اساسی ومحوری را طرح کرد که مردم از بی عدالتی در رنج و عذاب بودند.

 سالهای طولانی مردم محروم ما آرزوی عدالت وحقوق مساوی را داشتند و شعار عدالت اجتماعی ازخواسته های اساسی وی بربنیاد های اندیشه ای او استوار بود که با صداقت و صراحت سیاسی این خواسته را مطرح کرد.

بلی ! تاریخ خونبار مردم اش که صفحات آن جز محرومیت ومظلومیت چیزی دیگری را بخود ندیده بود مردی ازميان آن مردم برخواست و برای آنها عدالت و سهمگیری شان را درسرنوشت کشورشان خواستار شد. او بهترین رهبربرای مردم خودش وقوی ترین تکیه گاه برای سایرمحرومان کشور محسوب میگردید. شعارهای او نفی دیگران نبوده ونیست. بلکه او خواستارسهیم شدن همه در سرنوشت کشور بود که همه باید به حقوق شان برسند.

دراین رابطه گفته های آن رهبرشهید را چنین می خوانیم:

مامردم افغانستانیم ، هیچ نژادی را نمی خواهیم نفی کنیم ترکمن است ، هزاره است، تاجیک است، افغان است، ایماق است و دیگراقوام هستند همه انها بیایند دراین مملکت برادر وار زندگی کنند و هرکس به حقوق خود برسند و هرکس درباره سرنوشت خودش تصمیم بگیرد و این حرف ماست.

رهبرشهید بابه مزاری برای تحقق این آرمان صادقانه تلاش کرد. باهمه محورهای موثر تماسهای مستمر برقرار کرد. خواسته های اساسی خود را با همه آنها درمیان گذاشت و مردم ستمدیده اش نیز بعنوان مهمترین پشتیبان وی از اقدامات اوحمایت کردند؛ متاسفانه آنهاییکه منافع گروهی ، شخصی ، قومی ، حزبی وحامیان خارجی خود را نسبت به مصالح ومنافع علیای کشور ترجیح میدادند، با این خواسته های اساسی مخالفت کردند درحقیقت خواسته های مردم را به معامله گرفتند؛ حتی با این اندیشه عدالتخواهانه جنگیدند ودرپی آن حوادث ناگوار را برسرنوشت مردم وکشور تحمیل کردند و بالجاجت ها و خود محوری های خويش کشور را به بحران کشانیدند که تا به امروز اثرات مخرب آن انحصارطلبی ها درکشور مشهود است.اگرمشکلات کشور به باور رهبرشهید از راه مفاهمه ومذاکره بدون جنگ حل وفصل می شد، یقینا” امروز وضعیت کشور ما بهتر از حالا بود.

 شهيد مزاری، خواستار صلح پایدار و وحدت ملی با اشتراک همه اقشار وملیتها درساختارسیاسی کشور بود.

 ا و با درک دقیق از محرومیت تاریخی مردمش این استراتژی انسانی را محور مبارزاتش قرارداد.تبلیغات مغرضانه ای گروه های تمامیت خواه، شخصیت صدیق وی را وارونه نشان داده و اورا مورد تهمت وافترا قرارداده واز او یک چهره خشن می ساختند.

 در جنگهای تحمیلی همیشه بابه مزاری مدافع بوده، نه مهاجم. او ازهرطرح صلح استقبال میکرد ودرراه تحقق ان پیش قدم میگردید.

  شهيد مزاری چه درزمان حیاتش وچه بعد از شهادتش محور وحدت ملی بوده و درهمین راستا ست که اورا شخصیتهای مهم کشور شهید وحدت ملی نامیده اند.

آری! او درراستای تحقق وحدت ملی فعالیتهای مستمر وپیگیرداشت تا اینکه در راه تحقق این آرمان بزرگ جان باخت. 

 کانون افغانستانیهای فنلند، ضمن گرامیداشت چهاردهمین سالگردشهادت این بزرگمرد عدالتخواه وضعیت فعلی کشور را مطلوب ارزیابی نمی نماید. هرچند انکشافات خوبی در چندسال گذشته درسطح کشور رونما شده است، ولی بیعدالتی وتبعیض که شهید مزاری درراه مبارزه با آن شربت شهادت را نوشید هنوز هم ادامه دارد و در جای جای کشور مردم ما را به شدت رنج می دهد . 

 هنوز راه دراز در پيشرو است تا ارزوهای عدالت خواهی آن شهيد بزرگواردر افغانستان تحقق پیدا نماید .رفع کامل تبعیض، احیای برابری، برادری و وحدت ملي از ارزوهای اساسی ان بزرگمرد عدالتخواه بود.

ما براین باوریم که تحقق عدالت اجتماعی، تحکیم وحدت ملی، ترویج دموکراسی، رعایت حقوق بشر، محو تبعیض وتعصب ، طرد هرگونه برتری خواهی قومی ونفی بینادگرایی وتروریسیم ضرورت ونیاز به آگاهی وتلاش مستمر و همبستگي ملي دارد.

 کانون افغانستانیهای فینلند

13مارچ 2009-برابربه22حوت1387

  این نوشته مختصرا تلاش دارد, عوامل اساسی نابرابری زن  ومرد در

 جامعه افغانستان وراهای اساسی حل مشکلات زنان را به تناسب, جامعه

 کنونی افغانستان مورد توجه قرار دهند.

مقدمه:

 تعیین روز,  برای زن به معنی گرامی داشت وارج گذاری به زن می باشد . همگانی ساختن شعار ازادی زن وحمایت جهانی از تامین حقوق انسانی زن هدف دیگری از تعیین روز زن می باشد. زن که در تاریخ زندگی خود ,  ستم بسیار دیده است . ستم  در تاریخ بدین معنی که در تمامی جوامع  واقوام   به نحوی زن, شرایط رقت بار محرومیت حقوق انسانی را پشت سر گذاشته است. عصر, تحولات عظیم اقتصادی , فرهنگی وعلمی دست اورد بزرگی حقوقی را برای اجتماع وزندگی انسانها  وبه خصوص زن ها  به ار مغان اورده  است.  لغوبردگی , برابری نژاد ها وانسان ها , ازادی , عدالت اجتماعی , حقوق بشر , حقوق اطفال  , حقوق زنان وازادی زنان , تماما دست اورد و پیش رفت های بزرگ است که انسان امروز به ان دست یافته است. یکی از ان همه افتخارات , ازادی وبرابری زن می باشد . وقت از ازادی وبرابری زن صحبت می شود دقیقا بدین معنی است که زن نه برابر بوده با مرد ونه ازادی داشته بلکه بدون ازادی  وبرابری در کنار مردان جزء فزیکی جامعه را تشکیل می دادند . در حالکه  نقش زن مثل مرد, در تمدن وپیش رفت های جامعه ی بشری محسوس بوده اما حق انها وموقعیت حقوقی  وانسانی زن , موقعیت انسانی نبوده است . اصل نابرابری مرد وزن در تمام جامعه بشری وجود داشته است گرچه شدت ستم واسارت زن در فرهنگ ها وجامعه های گوناگون , طبعا به تناسب عوامل  معین فرهنگی , مذهبی واجتماعی تفاوت بسیار دارند وهم دلایل این نابرابری وهم روند ازادی وچگونگی تثبیت حقوق زن وازادی زنان در جوامع گوناگون اشکال مختلف داشته اند. در برخی از کشور ها دها سال است  که نه تنها حقوق زن در قانون اساسی ان کشور ها تصویب شده اند بلکه در عینیت مادی , روانی وفرهنگی ان جوامع نیززن در جایگاه برابر با مرد نشسته اند. افغانستان یکی از ان جمله کشور های است که تازه قانون اساسی نسبتا مدرن رابا حمایت کشورهای   بزرگ دنیا ( نه برا اساس تکامل طبیعی اجتماعی خویش) تصویب نموده است . قانون اساسی جدید در مطابقت با اعلامیه های  مدنی و حقوق بشر واز جمله اعلامیه برابری زن ومرد , سازمان های را برای دفاع از حقوق زن در کشور وحتی وزارت زنان را  ایجاد نموده است . مع الوصف سیستم  نابرابری زندگی زن ومرد,  در فرهنگ و جامعه افغانستان, هنوز هم دست نخورده باقی مانده است. این نوشته مختصرا تلاش دارد, عوامل اساسی نابرابری زن  ومرد در جامعه افغانستان وراهای اساسی حل مشکلات زنان را به تناسب, جامعه کنونی افغانستان مورد توجه قرار دهند.

 الف . عوامل اساسی نابرابری زن ومرد در جامعه افغانی :عامل جنسی , تاریخی واجتماعی  , فرهنگی , دینی و اقتصادی  .

 1/  عامل جنسی :  بحث بر سر عوامل محرومیت زن بی نهایت دشوار وگسترده است . در جستجوی این گونه بحث ها در تاریخ به عوامل مختلف وقابل طرح بر می خوریم از جمله مهمترین ان, عدم توازن فزیکی مرد وزن می باشد . به این معنی که مرد با استفاده از قدرت وتوانای جسمی وخشونت,  اساس  تسلط روحی وروانی خویش را برزن در روابط شخصی وهم در کانون فامیل  وزندگی اجتماعی نهادینه نمود . این تسلط در ابعاد مختلف زندگی سرایت کرد ونسل به نسل به تدریج به عنوان قانون ومقررات زندگی اجتماعی اشکال مختلف پیدا نمود. حاملگی ونگهداری  مستقیم از فرزندان باعث ماندن زن در خانه شد . کار در برون از خانه,  مردان را در موقعیت  نان اور وتامین کننده ی اقتصاد خوانواده قرار دادند . تغییر جامعه ابتدای به ساختار طبقاتی وتسلط بیشترینه مرد بر وسایل تولید ومعیشت یکی دیگر از عوامل است که زمینه های ظهورمادی  مرد سالاری را موجب شد. در هنگام طرح وبحث روی واقعیت ها وعوامل فوق هر گزنه می توان نقش زن را در تولید وتامین معیشت زندگی وایجاد تحول اساسی در زندگی برابر با مرد انکار کرد.

. 2/ فرهنگی :

اگر فرهنگ را عبارت ازعقاید , رسم ورواج  وشیوه های عمومی وخصوصی زندگی , ادبیات هنر وزبان  وتمام تولیدات معنوی انسان ها در جامعه بدانیم , در تمامی بخش های ان نابرابری  زن ومرد مشخص ومسلم است . فقدان درس و تحصیل همگانی وعدم رشد وشکوفای علمی اساس سطح نازل فرهنگی وهم اساس برداشت غیر علمی  ازحقوق وروابط اجتماعی , فرهنگ وهنر می باشد . بحث مادرین نوشته  بر سرریشه های  تکوین چنین فرهنگ وتدوین ان در جامعه نیست . بحث بر سر این است که فرهنگ موجود در روابط اجتماعی جامعه افغانی  یکی از عوامل اساسی که موجب شده , زن در جامعه جایگاه بایسته وانسانی ندارد. روان ونگاه انسان به تمام مسایل زندگی اجتماعی وفردی را فرهنگ ومعنویات ان جامعه شکل می دهد  . فرهنگ , هنر وادبیات, حقوق وسیاست  , مواد تعلیمی واموزشی ,مناسبت های اجتماعی, قانون ومقررات اداری. .. همه ی انها جوهر تفکر نابرابری  جنسی را در خود نهفته دارند. یعنی فرهنگ وتمام معنویات تولیدی از ذهنیت وتفکر انسانهای ناشی می شود که در ان زن ومرد در حالکه انسان است اما دوجنس برابر نیست.

.3 / دین ومذهب :  تلقی وبرداشت سنتی از عقاید دینی  وبرداشت انحرافی , مرد سالارانه وغیر علمی  از دین باعث گردیده است که  بیشترین اصول انسانی  ونگاه حد اقل نسبی , مترقیانه  وبرابرانه که در جوهر دین اسلام به نفع زن وجود دارد نه تنها مخدوش که اکنون عقاید مذهبی در کلیت داده ها وتعالیم خویش ماهیت ضد زن پیدا نموده است . به همین دلیل در اسلام سنتی  وموجود موقعیت زن برابر با مرد نیست. هرچند که برخی از نحله های اسلام فلسفی وسیاسی , نظریه حقوق مناسب زن را برای عصری ساختن اسلام سنتی  مطرح می کند . اصل محتوای حقوق مناسب زن بازهم برابری حقوقی زن ومرد را تامین وتصریح  نمی نماید . عدم شفافیت وصراحت دفاع  بی چون وچرا از برابری  وحقوق انسانی زن توجیهات دیگری برای ادامه نابرابری میان دو جنس انسان می باشد !  اسلام سنتی در حوزه ها ی حقوق مدنی : نکاح , ازدواج  , طلاق , ارث , قضاوت وتعدد زوجات , در تمام بستر ها و روابط اجتماعی, حقوقی وفامیلی تفاوت بسیار میان مرد وزن قایل شده است . توجیهات اینکه در اسلام موجود همان حق وحقوق را به زن داده است  که در اعلامیه های حقوق بشر به رسمیت شناخته شده است همه سیاسی , غیر علمی  وتلاش ناکام است برای امروزی ساختن ان گونه تفکر, ان هم فقط در بیان وخطابه های سیاسی نه در عینیت اجتماعی  ! هیچ کسی و هیچ عالمی دینی  نمی تواند ماهیت  ضد زن را در اسلام سنتی و موجود پنهان نماید . بر علاوه فقدان حضور زن درتمام واقعیت ها وعرصه های اجتماعی وزندانی بودن زن در خانه در اکثر کشور های اسلامی  قابل انکار نیست . گذشت زمان و تحولات  مثبت اقتصادی وفرهنگی ورشد سطح تحصیلی  همگانی برداشت دینی را نیزدر برخی از کشورهای اسلامی اصلاح  وانسانی  نموده  است . هر روز نسبت به گذشته ها , فرصتها وظرفیت های بیشترفرهنگی, روانی واجتماعی برای ازادی وبرابری حقوقی زن ومرد در جامعه افغانستان به وجود می اید. بی شک نگاهی دینی عالمان دین به موقعیت حقوقی واجتماعی  زنان از دیروز تا امروز فاصله بسیار را طی نموده  وتغییرات اساسی را پذیرفته  است. رسمیت حقوق برابر زن با مرد در قانون اساسی موجود , تحصیل در دانشگاه , کار وفعالیت های اجتماعی واقتصادی  وحضور زنان در وزارت وریاستهای دولتی , پارلمان , مورد  تایید اکثریت علما ی دینی می باشد کاری که مثلا در زمان امان الله خان هر گز ممکن نبود .

.4/ اقتصادی :

 هرچه جامعه از نظر اقتصادی عقب مانده تر باشد به همان میزان تسلط مرد برتولید ومعیشت زندگی بیشتر است.   انحصار اقتصادی  و انحصار هذینه ی زندگی ومعیشت در اختیار کامل مرد یک از مهمترین عوامل محرومیت زن  می باشد .  شرایط مختلف دست بدست هم داده تا زن در کار وبار خانه ومرد برای تامین هذینه زندگی در برون از خانه تلاش نماید . هر چند زن به نحوی در توسعه ورشد اقتصاد زندگی نقش شایسته ی دارد اما تصمیم وتسلط مرد انحصاری است. این وضعیت  طبعا باز تاب تغییرات , اجتماعی , اقتصادی وفرهنگی در مراحل مختلف زندگی ودر کشورهای مختلف متفاوت است اما در افغانستان امروز بعنوان یک سنت وقانون زندگی اجتماعی نقش مرد, بر تولید ودر امد اقتصادی انحصاری است .زن مثل اطفال در خانه منتظر فعالیت ها وتصمیمات اقتصادی  مرد می باشد . 

 5/ تاریخی واجتماعی : 

 سنت ها وقوانین زندگی اجتماعی در  پروسه طولانی زندگی وفعالیت های اجتماعی  شکل می گرد. تاثیر عوامل مادی  ومعنوی  درشکل گیری  رسم ورواج ها ومناسبات اجتماعی و قبیلوی یک امر حتمی است . ومجموعه ی این ها  روان ونگاه مناسبات اجتماعی  وهم فردی را می سازد . درجامعه افغانستان سنت مرد سالاری  در بستر تاریخ زندگی درین کشور ریشه های عمیق وزمخت دارد .  زن بعنوان جزء از جامعه ی است که قوانین مرد سالاری در ان حاکم است وحتی اکثرا زنان تمام این سنت ها وقوانین ضد زن را پزیرفته اند وان را بخش از طبیعت زندگی اجتماعی خود می داند . البته که این پذیریش اگاهانه نیست  وتحت عوامل گوناگون این رضایت به وجود امده است. زن در جامعه مااکثرا اگاهی از موقعیت اصلی خویش ندارد . اطلاعات از تحولات زندگی معاصر ندارد  . تعریف , شناخت لازم وکافی واگاهی بخش از برابری وماهیت حقوق انسان ندارد . مرد نیز بر اساس طبیعت گرایش انسان به  منافع شخصی وامتیاز جنسی خویش ,  قوانین موجود وسنت های حاکم, ضد زن را پذیرفته است . غافل از ان که محرومیت مادر , خواهر ودختران اش نیز اسیر این گونه  قوانین وسنتهای غیر انسانی می باشد. بدین ترتیب موقعیت وسنت  مرد سالارانه  تنها با ابتکارو اراده مردان به وجود نیامده است بلکه این روابط ودیگر روابط اجتماعی  پشتوانه ی  محکمی فرهنگی ومادی در تاریخ دارند .در جامعه افغانی  مرد وزن هردو در بستر قوانین ومقررات وسنتهای ضد زن زندگی می نمایند واز وضعیت وموقعیت خویش ظاهرا راضی است . چنین جامعه ی با ساختار , ضوابط , رسم وسنت های محکم که از پشتوانه دینی,  فرهنگی, مادی وتاریخی نیز بر خوردار است بر اثر اگاهی های طبیعی زمانه ما اکنون سخت مورد تردید وسوال های جدی قرار گرفته است . روابط اجتماعی ,  اقوام وملیت ها ,روابط  طبقات اجتماعی واز جمله روابط مرد وزن  وچگونگی ان در جامعه افغانستان , اکنون در هر خانه وخوانواده  موضوع جدی گفتگوهای داغ را تشکیل می دهند. چگونه می توان ازادی زنان را میسر وبرابری جنسی را در جامعه افغانستان تامین کرد؟ عوامل اساسی تبعیض جنسی  مختصرا بیان شد . طبیعی است که  در بیان فشرده می توان گفت که با رفع ان عوامل  وتغیرات  اساسی وبنیادی در  نگاه وفهم جامعه  می توان راه را برای ازادی وبرابری حقوقی زن باز کرد .

..ب . چه باید کرد ها؟ :

1/ توانایی علمی ورفع عامل جنسی :

  شرایط کنونی زندگی انسان ها وتحولات عظیم علمی وفرهنگی  در جوامع امروز تغییرات مناسب را در توانایی افراد جامعه  به وجود اورده است .  عصر جنگ شمشیر ,خشونت وتوانای جسمی  به تاریخ پیوسته است . در عصر ما توانایی وقدرت در روابط افراد , جامعه وفامیل به کسی تعلق می گیرند که از اگاهی ودانش معاصر بر خوردار باشد . زنان می توانند با تلاش وکوشش وعزم واراده ,  برای ازادی وکسب موقعیت انسانی جنس زن , پیش از هر کسی دیگر خود باید تلاش نمایند . زنان نباید انتظار بکشند تا مردان از روی ترحم ویا هدیه برای زنان حقوق انسانی ان ها را محترم بشمارند. ایجاد توانایی علمی وتخصصی  انحصار قدرت اقتصادی  وفردی مرد را می شکند . زن امروز اگر بخواهد  در کانون خانه وجامعه دیگر نیاز مند وضعیف نیست . ضعف که خود اساس تسلط مرد می گردد.

 2/  مبارزه فرهنگی :

 زن برای رهای جنسی به تغییر وتحول فرهنگی در جوامع بسته وعقب مانده  روی اورند . تفکر وجوهر برتری جوی مرد را در تمام صحنه های فر هنگ وهنر مورد تردید قرار دهند  وبه سمت ایجاد ونهادینه سازی فرهنگ  وهنر که ,  بستر برابری اجتماعی زنان و مردان باشد تلاش نماید. زن افغانی باید بداند که فرهنگ , هنر وتمام  ضوابط اجتماعی ضد زن  ریشه های عمیق دارند . تغییرات اساسی ودگر گونی  این گونه مناسبات , کار وپیکار جدی  همگانی را می طلبد. 

 3/   شفاف سازی  تلقی های دینی ومذهبی :

  در تمام ادیان وبه خصوص اسلام بقدر کافی  اصول ومبانی انسانی  به نفع برابری زن ومرد وجود دارد. زن با شناخت واگاهی از موقعیت وخلقت انسانی خویش می تواند برای ازادی وتامین حقوق جنسی خود از تمام مکاتب کمک بیگیرند . تقریبا موضوع  تمامی مکاتب اسمانی  وزمینی  نجات انسان  وتامین محبت , عشق وبرابری انسان ها است .واین می تواند بهترین کمک باشد برای نهادینه کردن حقوق انسانی زن. مبارزه مطلق علیه  هر گونه اصول ومبانی دینی در حال که جای گزین برای ارضاء روان ووجدان انسان وجود نداشته باشد, مشکلات معین اجتماعی را در پی دارد . زیرا تلقی های دینی وباورهای مذهبی با وجود ریشه های عمیق اجتماعی وتاریخی ان  قابل تغییر است . توجه به ازادی ها وبه رسمیت شناختن برخی از مسایل حقوقی زن در نظرات دینی  علمای امروزی  روند مثبت وحتمی این تغییرات را تایید می کند.  این تغییر می تواند به سمت ازادی وبرابری  حقوی زن توسط علم واندیشه معاصر هدایت شود . ودین را از موقعیت توجیه گرانه ی سیاست ها ی مرد سالارانه  جدا کرد وان را پشتوانه محکمی  تامین حقوق مساوی مرد وزن ساخت . زن در کشور های اسلامی  وبه ویژه در افغانستان باید بداند که بزرگترین دشمن زن وهم عمده ترین دشمن زن جریان بنیاد گرای است . بنیاد گرای از دین به عنوان وسیله سیاسی استفاده می برد  واین خطر اصلی  وجدی است . در حالیکه اصل دین , عمدتا به مسایل اخلاقی وشفاف سازی روانی انسان سر وکار دارد اما جریان های بنیاد گرای از دین نوع ادراه حکومتی وامر ونهی سیاسی ونوع مدیریت اقتصادی , جوامع معاصر را استنباط می کند, چیز های که هیچ ربط  به دین ودیانت ندارد. بدین ترتیب احزاب وجریان های سیاسی بنیاد گرای که از نام اسلام  ونظریات دینی استفاده نموده وبرای احیاء عقب مانده ترین رژیم ها ی استبدادی که ماهیتا ضد دموکراسی وضد زن  وضد حقوق بشر می باشد , زمینه سازی می نماید . به خصوص بنیاد گرای افغانی  که هم تعصب دینی وهم تبعیض قومی وجنگ های خانه به خانه را موجب شده است بزرگترین خطر برای دین , اخلاق , عشق , محبت , علم وترقی ودموکراسی می باشد . زن  ومرد افغانی هر گز در سایه حکومت های بنیاد گرای به عدالت , حقوق انسانی و صلح وثبات   واستقلال ملی نمی رسند.

.4/ رفع  انحصار اقتصادی :

  شرایط اجتماعی در دنیای امروز زمینه های کار وفعالیت های اقتصادی زن را نیز مهیا نموده است . زن با کسب توانای علمی تحصیلی وفرهنگی صلاحیت مبارزه وظرفیت تامین حقوق انسانی خویش را عملا کسب می نماید. یکی از مهمترین صلاحیت ها تسلط بر تولید ومعیشت زندگی اجتماعی است . استقلال اقتصادی,  استقلال روحی وروانی را در پی دارد . استقلال روانی اراده وعزم حق خواهی را تقویت می بخشد.

 5/  مبارزه با موانع اجتماعی ازادی زنان : 

موانع زیادی در بستر زندگی اجتماعی در راه ازادی وتامین حقوق زن وجود دارد. حکومت های استبدادی ضد زن , فرهنگ وتفکر عقب مانده اجتماعی به معنی عدم اگاهی زن ازحقوق انسانی خویش  , روحیه مرد سالارانه مردان ,قوانین وسنت حاکم در جامعه وتاریخ ,  تماما موانع است که زن در مسیر ازادی از ان باید عبور نماید. اگاهی ودانش مبارزه ی اجتماعی  وهمگانی کردن شناخت موقعیت انسانی زن وایجاد احساس , اعتقاد به برابری حقوقی انسان برای زن ومرد در جامعه زمینه های ازادی زن را فراهم می نمایند. زنان باید پیش از همه چیزباید بدانند که انسان ها از هر جنس که باشد خواسته ها, نیاز ها , روحیات وحقوق انسانی مشترک دارند . این عوامل برونی وغیر طبیعی است که بنا بر دلایل معینی در طبیعت ادمیان مداخله نموده وجنس مرد را در مقام برتر نشانده است . مبارزه با عوامل غیر طبیعی  با ید با تکیه  وایمان بر توانایهای طبیعی انسان  صورت گیرد. مبارزه فمینیستی زن برای تامین حقوق وایجاد نظام عادلانه ی اجتماعی باشد. نه برای عقده گشایی وایجاد نظام زن سالارانه که خود مشکل دیگری بر مشکلات جامعه ی افغانستان می افزاید. زن برای احیاء حقوق خویش نیاز مند مراعات کردن قواعد مبارزه  اجتماعی در کشورها وفرهنگ ها ی مختلف می باشد .  بدین معنی که  بدون هر گونه غفلت  از خواسته ها ی چون  تامین حقوق انسانی , برابروعادلانه زنان , ظرفیت های فرهنگی  واجتماعی را در افغانستان در نظر بگیرند . عوامل اصلی  واساسی  موانع  رهای زن عقب ماندگی های اقتصادی , فرهنگی واجتماعی است , که با رفع ان  وایجاد جامعه اباد وازاد  وعادلانه حقوق تمام انسان ها واز جمله زن درجامعه تامین می گردد. نا اگاهی زنان از ظرفیت های اجتماعی وفرهنگی  در کشورودست زدن به شعار ها وانجام فعالیت های  فوق ظرفیت های اجتماعی , تنها ازادی زنان را به تاخیر می اندازدمحمد رفیق رجاء 8 مارچ 2009 .                                                                      

پیمایش به بالا