Suomen afganistanilaisten järjestö ry

اعلامیه کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در رابطه به تحصن واعتصاب محصلین معترض دانشگاه کابل

Kuva: ‎سوءتفاهم نسبت به دانش و دانشگاه مختار مسرور http://8am.af/1392/02/23/kabul-university-knowledge-afghanistan/ هفته گذشته از هشتادومین سالروز تاسیس دانشگاه کابل تجلیل شد. در این محفل، رییس‌جمهور کرزی، قبل از هر چیزی به مسایل سیاسی پرداخت. در واقع، بعد از هشتاد سال هنوز کسی به‌صورت جدی از وضعیت دانش و دانشگاه نپرسیده است. در حالی‌که افغانستان حدود یک قرن است با دانش مدرن در رابطه است. منظور این‌که سیستم آموزشی جدید که شامل نهادهای مثل دانشگاه می‌شود، در طی یک قرن اخیر در افغانستان آمده است. و دانش مدرن عبارت از آن نوع آگاهی است که منبع آن عقل و تجربه بشر است. اما سوال این است که بعد از نزیک به یک قرن، وضعیت دانش در افغانستان از چه قرار است؟ موانع مهم در برابر دانش و دانشگاه چه است؟ ساده‌ترین راه برای یک پاسخ کوتاه، بررسی نهاد دانشگاه در افغانستان است. امروز ده‌ها دانشگاه خصوصی و دولتی در افغانستان فعالیت می‌کنند؛ اما معیارهای علمی و اکادمیک در این نهادها قابل پرسش است.  راه‌حل این است که ما از سوءتفاهم نسبت به دانش و یا از بدفهمی دانش مدرن بیرون شویم، و هرچه عاجل برخوردهای خود با دانش را معیاری سازیم؛ این امر، مستلزم آن است که نهادهای دانشگاهی و سیستم آموزشی افغانستان معیاری شده و توانایی آن را پیدا کند تا حداقل با دانش مدرن رابطه سالم برقرار کند. در مجموع، همه دانشگاه‌های افغانستان در تولید دانش سهمی ندارند و حتا در مصرف درست و معیاری دانش پای‌شان می‌لنگد. از برنامه‌های درسی گرفته تا پروژه‌های تحقیقاتی در این دانشگاه، چنان ضعیف است که با هیچ کشور منطقه قابل مقایسه نیست. به‌نظر نگارنده موانع عمده در این خصوص عبارت از (۱) آگاهی ناکافی از نفس دانش مدرن؛ (۲) مشکل در مدیریت و سیستم؛ (۳) مشکل در نیروهای کدری می‌باشد. واقعیت این است که ما در یک سوءتفاهم نسبت به دانش مدرن به‌سر می‌بریم. نه تاریخ علم را می‌دانیم، و نه تجارب اجتماعی و فرهنگی علم مدرن را خبر داریم. هرگاه سرگذشت دانش و علم مدرن را ندانیم، و آن را در سلسله سایر انواع آگاهی‌های بشری به‌صورت متعارف دسته‌بندی کنیم، واضح است که نسبت به دانش مدرن جاهل باقی خواهیم ماند. علم مدرن، نوعی آگاهی و معرفتی است که منبع آن عقل و تجربه است و مبتنی بر روشی است که به طریق اولی از عقل و تجربه بیرون آمده است. بنابراین، باید نسبت به منابع اصلی و اساسی آگاهی و معرفت، و روش‌های مترتب بر آن، آگاه باشیم. تجربه یک قرنه ما نشان می‌دهد که ما نسبت به منابع معرفتی و روش شناختی علم مدرن آگاهی نداشته‌ایم و هنوز نداریم. این مشکل سبب شده است که در ساحت عملی نیز، در استفاده از علم و فراورده‌های علم مدرن عاجز و ناتوان باشیم. یک بررسی اجمالی در مورد سیاست‌گذاران سیستم آموزشی و تحصیلات عالی در افغانستان برای ما روشن می‌سازد که اصلا آگاهی از نفس دانش، در سطوح تصمیم‌گیری وجود ندارد. پیامد عاجل این مشکل این است که نسبت به «معیار»های علمی بی‌توجهی صورت می‌گیرد. در حالی‌که علم مدرن به‌شدت تاکید بر معیار و معیاری شدن مسایل دارد. بدین طریق، ما می‌بینیم که در سطح تصمیم‌گیری، چه در سیستم آموزشی و چه در دانشگاه‌ها اصلا چیزی به‌نام «معیار» وجود ندارد. وقتی معیار وجود نداشت، به این معنا است که فهمی از معیار وجود ندارد. این‌گونه، در واقع، آگاهی از نفس دانش وجود ندارد و ما در یک سوءتفاهم نسبت به دانش به‌سر می‌بریم. از جانب دیگر، مشکل در مدیریت و سیستم نیز سبب می‌شود که وضعیت دانشگاه‌ها و وضعیت سیستم آموزشی در کل، زار و نزار باشد. تا جایی‌که من می‌دانم، در طی ده‌سال اخیر، یک مشکل جدی فراروی سیستم آموزشی و دانشگاه ها، مدیریت در سیستم است. دلیل آن این است از یک طرف، مدیران و تصمیم‌گیران، خود از دانش و دانشگاه چیزی نمی‌دانند. از طرف دیگر، سیستم و مدیریت تغییر نکرده و به مرور زمان فاقد کارکرد شده است. به‌عنوان مثال، در دانشگاه کابل، سیستم مدیریتی قابلیت این را ندارد که مواد درسی را در این دانشگاه بازبینی کرده در معیاری‌سازی آن‌ها تلاش کند. اصلا تحصیلاتی عالی در کل، توانایی بازبینی و تجدید نظر در مواد درسی و معیاری‌سازی دانشگاه‌ها ندارد. صرف نظر از این‌که یک جزوه درسی در یک دانشکده به‌¬روز است یا نیست (که مطلقا کهنه و بی‌فایده است)، حتا املا و انشا و ادبیات آن، غیرقابل تحمل است. مشکل مهم دیگر، ضعف و ناتوانی در نیروهای کدری در دانشگاه‌های افغانستان است. این مشکل در دانشگاه‌های دولتی بسیار جدی است. در دانشگاه دولتی دو نسل تدریس می‌کنند. نسل اول آدم‌های کهن‌سالی هستند که به‌دلایل مختلف هم توانایی تدریس را از دست داده‌اند و هم شرایط به‌گونه‌ای بوده است که این نسل نتوانسته خود را پا به پای تحولات علمی عیار سازند. بنابراین، نیروهای کدری نسل کهن عملا توانایی تدریس و مدیریت پروژه‌های علمی را از دست داده‌اند. نسل دوم اما، نیروهای جوانی هستند که عمدتا از درون این دانشگاه، به منصب استادی نایل آمده‌اند. ولی اکثریت کدرهای جوان به سطح لیسانس هستند و به طرق مختلف (که در افغانستان معمول است) وارد نهادهای علمی مثل دانشگاه‌ها شده‌اند. در میان نسل جوان، به‌خصوص در دانشگاه‌های دولتی، تعداد محدودی‌اند که ظرفیت لازم را برای تدریس در دانشگاه دارند. شبکه‌های ارتباطی مختلف که در سیسم مدیریتی وجود دارد، سبب شده است تا نیروهای جدید و دارای ظرفیت لازم به دانشگاه‌ها وارد شده نتوانند و دروازه دانشگاه برای کدرهای جدید و با معیار، بسته باشد. یک مثال برجسته «اکادمی علوم افغانستان» است که منجر به بلاهت و رسوایی شد که همه به یاد داریم. به‌خصوص زمانی‌که سیاست و بلاهت در قالب «آگاهی» و «دانش» امتزاج حاصل کرده منجر به کدرسازی‌های غیرمعیاری شود؛ این چیزی است که برای آینده افغانستان خطرناک است. مجموع این مشکلات سبب شده است تا نسبت به نهاد دانشگاه و سیستم آموزشی به مثابه یک «نهاد معرفتی» که وظیفه آن تولید و مصرف درست و سالم آگاهی است، برخورد نشود. کتاب‌های درسی مکاتب پر از اشتباهات و ساده‌لوحی‌های خرافاتی است؛ دانشگاه‌های دولتی برنامه درسی ندارند بلکه هنوز جزوه‌های کهنه و غیرمعیاری را به دانشجویان توزیع می‌کنند؛ اساتید دانشگاه نه تنها که از معیارهای علمی خبر ندارند بلکه در بسا موارد نسبت به دانش مدرن در یک سوءتفاهم عمیق به‌سر می‌برند. این مشکلات در حالی است که در سطوح تصمیم‌گیری نیز، درک و فهمی درست از دانش و دانشگاه وجود ندارد و این مشکل سبب شده است که دانشگاه‌ها غیرمعیاری باشند؛ در نتیجه، افغانستان در طی یک قرن، هنوز نسبت به فراورده‌های علمی بیگانه است و طبقه تحصیل‌کرده آن نسبت به دانش عمیقا سوءتفاهم و بدفهمی دارند. بدین طریق، راه‌حل این است که ما از سوءتفاهم نسبت به دانش و یا از بدفهمی دانش مدرن بیرون شویم، و هرچه عاجل برخوردهای خود با دانش را معیاری سازیم؛ این امر، مستلزم آن است که نهادهای دانشگاهی و سیستم آموزشی افغانستان معیاری شده و توانایی آن را پیدا کند تا حداقل با دانش مدرن رابطه سالم برقرار کند.‎

 برای معلومات لحظه به لحظه ی  تحصن و اعتصاب به صفحه رسمی دانشجویان معترض به ادرس دیل مراجعه نماید

 http://www.facebook.com/SfhhRsmyDanshjwyanMtrdDanshgahKabl

اعلامیه مطبوعاتی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در رابطه به تحصن واعتصاب محصلان پوهنحی علوم اجتماعی پوهنتون کابل

 بهره مندی عادلانه شهروندان ازحقوق وآزادی های اساسی ازجمله دسترسی به تعلیم وتربیت وتحصیلات عالی و برخورداری مساویانه وبدون تبعیض ازخدمات آموزشی ، پژوهشی ورفاهی ازمهمترین واساسی ترین حقوق بشری و شهروندی تمامی افراد به ویژه متعلمان ومحصلان مراکز تعلیمی وتحصیلی بوده و رعایت وتضمین آن ازوظایف اصلی دولت ونهادهای مربوطه دولتی می باشد. همچنین نادیده انگاری این حقوق وهرنوع بی عدالتی واعمال تبعیض دربهره مندی ازانها موجب مسئولیت دولت وموجد حق اعتراض برای شهروندان ازجمله محصلان ومتعلمان می گردد.

اعتراضات واجتماعات مسالمت آمیزشهروندان با استفاده ازروشهای قانونی برای رسیدن به اهداف مشروع مبتنی بر معیارهای حقوق بشری واصول قانون اساسی از ویژگیهای جوامع دموکراتیک ودولت های مسئول وپاسخگو می باشد. استفاده شهروندان ازجمله محصلان پوهنتون ها وموسسات تحصیلات عالی ازابزار های قانونی ازجمله مقاومت مدنی برای رسیدن به اهداف مشروع صنفی نشاندهنده نهادینه شدن قانون واستفاده ازروشهای قانونی می باشد وشایسته است دولت افغانستان ووزارت محترم تحصیلات عالی افغانستان ازین امر استقبال نموده وبه صورت مسئولانه وقانونی باآن برخورد نماید.

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان با درنظرداشت اهمیت حفظ امنیت وآرامش عمومی وپرهیز ازهرنوع اقدام تحریک آمیزوتنشزا وتاکید برضرورت وتضمین حقوق شهروندان ومبارزه با هرنوع تبعیض وبی عدالتی به ویژه اعمال تبعیض درمحیط تحصیلات عالی،استفاده ازروشهای قانونی برای رسیدن به اهداف مشروع صنفی ازجمله تحصن دانشجویا ن پوهنحی علوم اجتماعی پوهنتون کابل را ازحقوق مسلم محصلان آن دانسته اما ازتداوم اعتصاب غذایی دانشجویان وبه خطر افتادن سلامتی آنان به شدت نگران میباشد.

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان ازدولت افغانستان و وزارت محترم تحصیلات عالی مجدانه می خواهد تا موضوع را به صورت جدی،عادلانه ومنصفانه مورد بررسی همه جانبه قرارداده وخواسته های مشروع محصلان پوهنحی علوم اجتماعی کابل را  به صورت مسئولانه مورد رسیدگی قراردهد.

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان

5/1/1392

پیمایش به بالا