به رغم گسيل انبوه نيروهاي کمکي آمريکا به افغانستان، سازمان پيمان اتلانتيک شمالي (ناتو) موفق نمي شود اراده اش را در آن کشور تحميل کند. از زمان کنفرانس سران کشورهاي عضو پيمان در ماه نوامبر سال گذشته در ليسبون، اين سازمان تا سال ۲۰۱۴ به خود مهلت داده است تا اختيارات خويش را به پليس افغانستان واگذار کند.

.

عمليات پيشين «کمک براي حفظ امنيت» اينک به جنگي تمام عيار مبدل شده است که بر رهبران و افکار عمومي کشورهاي اروپائي تاثير نهاده و آنان را به فکر «رهيدن از اين مهلکه» انداخته. بحث و گفتگو در باره تجديد مأموريت سپاهيان اعزامي آلمان به افغانستان –سومين نيروي ائتلاف– ريشه در شالوده و بنيان سياست ملي کشور آنسوي کرانۀ رود راين دارد.

«ما يکه خورده بوديم. فهميده بوديم که آنها مطالبي را از ما پنهان مي کنند. هيچ چيز روشن نبود: تعداد کشته شدگان، اجساد جابجا شده …» در آن روز ۴ سپتامبر ۲۰۰۹، هنگامي که يکي از فرماندهان سپاهيان اعزامي آلمان در صحن نيروي بين المللي کمک به استقرار امنيت در افغانستان (ايساف)، از نيروي هوائي ناتو خواستار بمباران دو کاميون سوخت بَري شد که شورشيان ربوده بودند، سيتا مآس (Citha Maass)، کارشناس سياست آلمان در افغانستان از مؤسسه سياست بين الملل و امنيت آلمان، در چهار چوب مأموريتي رسمي در افغانستان به سر مي برد. بهانه درخواست آن افسر بلندپايه خطري بود که در صورت دست زدن به عمليات زميني براي بازپس گيري خودروها جان سربازان آلماني را تهديد مي کرد.

آنچه سريعا «افتضاح قُندور» ناميده شد جان صد و چهل و دو افغان را گرفت که بيشتر آنها غيرنظامي بودند. و تصويري را در هم شکست که آلمان ميل داشت در اذهان مردم برجاي گذارد. اين کشور مدتها بُعد نظامي درگيري خويش را انکار کرده و آنرا چون «کمک به توسعه [افغانستان] در سايه حمايت نيروهاي مسلح» جلوه داده بود، اقدامي بشر دوستانه و آرمانخواهانه که با پيکار عليه شورشيان فاصله بسياري داشت: برپا داشتن يک دموکراسي به سبک غربي، آزادي زنان، دستيابي دختران جوان به آموزش، و غيره.

«جنگ همچنان در پس پرده اقدامات بشردوستانه پنهان مانده بود.» مآس يادآور مي شود که سامانه اينترنتي وزارت دفاع آلمان لبريز از مطالبي درباره پشتيباني از دولت افغانستان، توزيع خواربار، بازگشت پناهندگان بود اما تقريبا هرگز سخني از چگونگي بازگرداندن امنيت به کشور به ميان نمي آورد: «تا پيش از ماجراي قُندوز، دولت آلمان تصوير افغانستان نيکبخت تري را به نمايش مي گذاشت که از آنچه واقعيت نشان مي داد مثبت تر بود و وضعيت را به واژه هاي ديپلوماتيک توصيف مي کرد، بي آنکه جزئيات زيادي را به دست دهد.» سال ۲۰۱۰ دور از آنکه ثباتي که مژده داده بودند را به ارمغان بيآورد، خشن ترين و مرگبارترين دوره اي بود که افغانستان از هنگام ايجاد نيروي بين المللي کمک به امنيت در سال ۲۰۰۳ به خود ديده است.

جامعه آلمان، درست نظير نمايندگان مجلس، احساس مي کرد که فريب خورده است. براي آرام کردن آنها، يک بررسي پارلماني به راه انداختند. پيش از آنکه گزارش اين بررسي در هياهوهاي تغيير ائتلاف دولتي گم شود، استعفاي وزير دفاع، معاون وي و رئيس ستاد ارتش را به دنبال آورد. در آوريل ۲۰۱۰ خانم آنگلا مرکل براي نخستين بار پس از گزينش به مقام صدراعظمي، در محوطه فرودگاهي براي اداي احترام، به پيشباز اجساد هفت سرباز آلماني رفت که در افغانستان جان داده بودند. و خود وي سرانجام – به اکراه – واژه جنگ را بر زبان آورد که تا آنزمان تابو بود.

سون هانسن (Sven Hansen) روزنامه نگار تاگس زايتونگ (Tageszeitung)، روزنامه دست چپي چاپ برلين (۱) که دفترش در رودي-دوچکه-اشتراسه (Rudi-Dutschke-Strasse)، در چند متري ايستگاه بازرسي پيشين چارلي (۲) قرار دارد مي گويد «ناگهان کشف کرديم که فرمانده آلماني درست مثل يک بزن بهادر رفتار مي کرده است. پيشترها امريکائي ها بودند که اين نقش را بازي مي کردند. [آنها مي گفتند]: اول شليک کن، بعد پرس و جو کن! اما ما آباد گران، آدم خوب ها بوديم. [مي گفتيم]: ابتدا بپرس و فقط بعد از آن، اگر جانت در خطر بود اخطار بده …»

تصوير سربازان آبادگر، در ناحيه اي از شمال کشور، در منطقه اي ايمن انگاشته، ناگهان در هاله ابهامي فرو رفت. کليساهاي آلمان، هر چند عاقل و سربراه، دست از حمايت دولت برداشتند. اسقف مارگوت کاسمان (Margot Kässmann)، شاخص ترين شخصيت کليساي اوانژليک آلمان (۳)، در خطابه اي طنين انداز در روز اول ژانويه ۲۰۱۰، بانگ برآورد که «هيچ چيز خوشايندي در افغانستان نيست». عاليجناب روبرت ثوليچ (Robert Zollitsch)، همتاي کاتوليک وي و اسقف اعظم فرايبورک (Fribourg)، خواستار تغيير سياست شد، که «از چشم انداز اخلاق مسيحي امري ناگزير شده است». از چند سال پيش، دين ياران سپاهي که از افغانستان باز مي گشتند با شرح آنچه شاهد بوده اند و با بحث و گفتگو در پهنه دانشگاه ها، سازمان هاي غير دولتي يا کليساها، شکافي را بر ملا مي ساختند که ميان اهداف رسمي [درگيري در افغانستان] و واقعيت آن وجود داشت.

بلاي نازل شدۀ ديگر: افشاگري هاي سامانه ويکي ليکس (WikiLeaks) در ماه اوت۲۰۱۰ از همکاري عناصري از نيروهاي ويژه آلمان با يگاني از ارتش آمريکا پرده برداشت که مأموريت سربه نيست کردن فرماندهان طالبان به آن واگذار شده بود. اين نيروهاي ويژه مي بايست يا آنان را مي کشتند و يا بدون محاکمه در بند نگه مي داشتند. به نوشته شپيگل (Der Spiegel) گاهنامه مهم آلمان، ارتش (Bundeswehr) به ميل خود سران طالبان را به فهرست کساني افزوده بود که مي بايستي کشته شوند.

در افغانستان، «پيش از هر چيز مي دانيم که نمي دانيم»

در وزارت امور خارجه اطمينان خاطر مي دهند که اين وظيفه نيروهاي ويژه، علني و مأموريت آنان شفاف و با شورهاي پياپي مجلس همراه بوده است. اما آقاي وينفريد ناختواي (Winfried Nachtwei)، سخنگوي پيشين سبزها (Die Grünen) که خود متخصص افعانستان هم هست، عقيده دارد که اين افشاگري ها تائيدي بر «اوضاع ننگين» حاصل از يک درگيري است که وي آنرا «احمقانه» و بي ارتباط با امنيت آلمان مي داند. تأسف او از آنست که در اين ستيز «پيش از هر چيز مي دانيم که نمي دانيم.»

بندلربلوک (Bendlerblock)، ساختمان ساده و بي پيرايه اي در قلب برلين است که هنگام جنگ جهاني دوم ستاد نيروي دريائي آلمان بود و امروز وزارت فدرال دفاع را در خود جاي داده: در همآنجا بود که افسران عاليرتبه سؤ قصدي را تدارک ديدند که نزديک بود در روز ۲۰ زويئه ۱۹۴۴ جان آدلف هيتلر را بگيرد؛ سرهنگ کلاوس گراف فون شتآوفنبرگ (Claus Graf von Stauffenberg) و دسيسه چينان ديگر را در همين ساختمان اعدام کردند. ستايش امروزين از اين چهره هاي (نادر) نظامي مقاومت بر عليه نازيسم، تائيدي بر دموکراتيک بودن ارتش نو آلمان است که در سال ۱۹۵۴ با موافقت –و تحت نظارت – متفقين و مجلس فدرال (Bundestag) تشکيل شد تا کابوس قشون رژيم نازي [ورماخت: ۱۹۴۵ – ۱۹۳۵ “”Wehrmacht] را از خود دور سازند.

افسري که در آنجا پذيراي ماست به راحتي مي پذيرد (۴) که از هنگام جنگ جهاني دوم، نخستين باري است که اينهمه انسان با دخالت ارتش آلمان کشته مي شوند. گذشته از آن ستاد فرماندهي سپاهيان اعزامي ارتش آلمان نخستين نهادي بود که قواعد تازه گشودن آتشي را به طور جدي زيرپا نهاد که ژنرال ستانلي مک کريستال (Stanley McChristal)، فرمانده وقت نيروي کمک به امنيت افغانستان به تازگي، دقيقا به منظور پرهيز از گزند به غير نظاميان، وضع کرده بود (۵).

«پذيرش ميزان قابل قبولي از خشونت»

اما، بيش از يک سال بعد [از قتل غيرنظاميان]، در ساختمان وزارت فدرال دفاع ترجيح مي دهند که «از زاويه مثبتي به قضايا بنگرند»: اين حادثه ها و افشاگري ها دست کم نشانه آن است که نظاميان آلمان –که چند سالي است از درگيري ناچيز آنها در ميدان هاي نبرد خرده مي گيرند– با تمام وجود در پيکارهاي ولايات شمالي، که به دست طالبان افتاده، مشارکت داشته اند. در ماه فوريه ۲۰۱۰، به تقاضاي مصرانه امريکائي ها، برلين پذيرفت که نيروي کمکي ۵۰۰ نفره اي را به افغانستان گسيل دارد، و بدينگونه جايگاه خود را در مقام سومين نيروي اعزامي در ميان نيروهاي ائتلاف استوار سازد (که هرچند مجلس سقف آنرا ۵ هزار و ۳۵۰ رزمنده تعيين کرده، اما غالباً اين تعداد در عمل به ۴هزار و ۶۰۰ نفر نزديک تر بوده است). بدينگونه نيروهاي اعزامي آلمان در رده بندي پس از ايلات متحده (۱۳۰ هزار) و بريتانيا (۱۰هزار)، اما پيش از فرانسه (۳ هزار و ۸۵۰) جاي دارند.

بيش از ۴۰۰ نظامي که ۲۰۰ مأمور پليس نيز دستيار آنانند، خود را منحصرا وقف آموزش نيروهاي افغاني کرده اند. اعتبارات تخصيص يافته به ارتش دو برابر و ساز و برگ نظامي آنها را براي روياروئي با خطرات سازگار کرده اند: زره پوش هاي چندلايه، پشتيباني توپخانه، برخورداري از هواپيماهاي بدون سرنشين. يکي از افسراني که خاطر نشان مي ساخت ارتش آلمان در عمليات بازيگري تمام عيار است، به خود مي باليد که «به نطر من، ساز و برگ شخصي سرباز آلماني در افغانستان بهترين تجهيزاتي است که تا کنون کسي توانسته از آن بهره مند شود». و اينکه اين ارتش با رعايت همان قواعد گشودن آتش پا به ميدان رزم مي گذارد، البته با در نظر گرفتن يک محدوديت: ناحيه اي که با تائيد مجلس، به ارتش آلمان واگذار گرديده، همچنان ولايات شمالي است (۶).

افسر مخاطب ما علاوه بر اين، بيشتر از «سؤ تفاهمي» متأسف است که ميان ارتش و جامعه آلمان پديد آمده، حال آنکه، به عقيده وي که گرفتار جنگي است که اکنون ديگر بايسته نامش است، مسئله دقيقتر شايد آن باشد که «[سياستمداران و افکار عمومي مي بايست] ميزان مناسبي از خشونت را بپذيرند».

يک ديپلومات در وزارت امور خارجه، پژواک پر طنين رخداد اندوهبار قُندوز را در کفه ترازوئي مي گذارد که کفه ديگرش کم و بيش چشم پوشي مقامات محلي افغاني است، که به اعتقاد آنها در گرماگرم وضعيتي سخت نا ايمن، رفتار نظاميان شيوه اي معمول بوده. اين ديپلومات منت مي گذارد که «خسارت» قربانيان بمباران –۵ هزار يورو براي هرخانواده طبق موازين ناتو– را از ماه اوت ۲۰۱۰ واريز کرده اند. وي با تأکيد بر اين که پرداخت اين کمک نه الزامي حقوقي که اقدامي انديشيده است، آنرا پيش از هرچيز همچون «نذري در سوکواري به سياق سنت محلي» جلوه مي دهد.

درگيري در افغانستان و بحران اقتصادي، باعث شدند که ارتش آلمان از سال ۲۰۱۱ شاهد ژرفترين تغيير و تحول در طول حيات پنجاه و پنج ساله خود باشد. گزارش کميسيون وايس (Weise)، که مسئول موسسه فدرال براي کاريابي رياستش را بر عهده داشت، آن را «نهادي ديوان سالار، با ابعادي غول آسا و بسيار پرهزينه نسبت به دست آوردهايش» بر شمرده است که در وضعيتي نيست که بتواند به وظايفش عمل کند (۷). از سوي ديگر مؤسسه پژوهش اقتصادي آلمان هزينه ساليانه واقعي درگيري در افغانستان را –به جاي فقط يک ميلياردي که در بودجه دفاع بدان اختصاص يافته– تا ۳ ميليارد يورو برآورد کرده است، صورت حسابي معادل ۳۶ ميليارد يورو در فاصله سال هاي ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۳، يعني تاريخي که قرار است بيرون بردن محتمل نيروها آغاز گردد.

آقاي کارل-تئودور زو گوتنبرگ (Karl-Theodor zu Guttenberg) وزير دفاع فدرال، به دلايل اقتصادي و کارآئي نظامي، ميل دارد با تکيه به پشتيباني خانم مرکل شمار يگان هاي مأمور در خارج از کشور را دو برابر کند، اما در عين حال يک سوم از شمار سربازان بکاهد (تعداد آنها به ۱۸۰ هزار تن خواهد رسيد) که هماهنگ با حذف عملي خدمت اجباري مشمولان است، که ارتش آلمان از هنگام تأسيس در سال ۱۹۵۵ برآن تکيه داشته. احزاب ليبرال، سبز و چپ حاضرند با تعليق سربازگيري از مشمولان نظام وظيفه، که (از هنگام کاهش مدت آن به شش ماه) از لحاظ نظامي بسيار تبعيض آميز و ناکارآمد شده است کنار آيند، اما دموکرات هاي مسيحي (CDU) و مسحيان باواريا (CSU)، که هنگام کنگره خود در ماه اکتبر ۲۰۱۰ در باره آن به بحث نشستند، وزنه خويش را به کار گرفتند تا نظام وظيفه داوطلبانه گسترده تري را براي انجام خدمات مدني جايگزين آن کنند. نظام تازه از ماه ژوئيه آينده جايگزين سربازگيري خواهد.

ارتش آلمان که از بنياد مي بايست دموکراتيک، صلح جو، و مرکب از «سربازاني شهروند» باشد، در آغاز به حال خود رها نشده بود. پيش از سال ۱۹۹۰، جمهوري فدرال آلمان (RFA) و جمهوري دموکراتيک آلمان (RDA)، که هيچکدام از حاکميتي همه جانبه برخوردار نبودند، در عمليات بين المللي موسوم به «حفظ صلح» شرکت نمي کردند. روز ۲ اکتبر۱۹۹۰ به دنبال سقوط «ديوار برلين»، مذاکرات معروف به «۲ + ۴» (۹)، به عهدنامه وحدت و انتقال حاکميت انجاميد. قانون اساسي آلمان غربي که به آلمان متحد تحميل شد، برخلاف قاعده اي که در شماري از کشورها (از جمله فرانسه) جاري است، مقرر داشته که همه مأموريت هاي نظامي در خارج از کشور را مجلس بايد تصويب کند.

هر تصميم مهمي –مانند تمديد مأموريت– ناگزير به «مشقي سرگيجه آور از سياست داخلي (۱۰)» تبديل مي شود، که به تصويب زنجيره اي از تنگناهاي دست و پاگير مي انجامد، تا جائي که اين احساس را در نظاميان برمي انگيزد که پشتيباني رهبران سياسي بدون ايراد هم نيست. گذشته از آن سلوک ارتش آلمان را يک بازرس پارلماني نيروهاي مسلح بطور روزمره دنبال مي کند. اين بازرس که مجلس، با رأي مخفي، براي مدت پنج سال برمي گزيند، نه سمت نمايندگي دارد، نه کارمند دولت است، و نه به طريق اولي يک نظامي؛ وي «با دغدغه حمايت از حقوق بنيادين، و در مقام رکن کمکي مجلس براي اعمال کنترل» انتخاب مي شود.

دولت آلمان ناگزير مي بايست اوضاع و احوالي را پديد آورد تا افکار عمومي رفته رفته گسيل ارتش به سرزمين هائي بيرون از اروپا و فراسوي ناحيه طبيعي مداخله اين پيمان را بپذيرد؛ ناتو پس از نابودي دشمني که اتحاد شوروي بود، ديگر خود را «بدون مرز» مي انگاشت. نخستن مشارکت بين المللي [ارتش آلمان] در کامبوج در سال ۱۹۹۳، در قالب مأموريتي پزشکي از همين رويکرد بر مي خاست. سپس مأموريت سومالي در سال ۱۹۹۴ باز در چهار چوب اقدامي بشر دوستانه پيش آمد.

«دشمن ما نه طالبان که تروريسم است»

اما گذار واقعي «از فرهنگي خويشتندار به مشق و مشي قدرت (۱۱)»، در سال ۱۹۹۹ به تصميم گرهارد شرودر (Gerhard Schröder) صدر اعظم سوسيال دموکرات اين کشور با مشارکت آلمان در عمليات نظامي عليه صربستان و جنگ کوسوو سرگرفت: نخستين محک تجربه در ميدان نبرد. پس از سؤ قصدهاي سپتامبر ۲۰۰۱، درگير شدن در کنار آمريکائي ها در «جنگ عليه تروريسم» در سال ۲۰۰۳ با پديداري نيروي بين المللي کمک به استقرار امنيت افغانستان دنبال شد. آلمان يکپارچه که «وضعيت استثنائي تاريخي عدم حاکميت (۱۲)» را پشت سر نهاده و بازيگر اقتصادي عمده اي بود، آنگاه به لطف نسل تازه اي از رهبراني که پس از جنگ جهاني دوم چشم به جهان گشوده بودند خواست تا «عادي بودن» خويش را به نمايش گذارد، نسلي که بر آن بود «وظيفه زنده نگهداشتن خاطرات دروان نازي ديگر [نمي بايد] مانع بازدارنده اي بر سر راه آلمان در صحنه بين المللي باشد».

از آن هنگام ارتش آلمان رسالتي را در مداخلات خارجي براي خود بازشناخته است: کنگو (۲۰۰۶)، چاد (۲۰۰۷)، يا (از سال ۲۰۰۸) عليه دزدان دريائي سوماليائي در اقيانوس هند. اما همواره در عملياتي محدود به زمان و مکان دست به عمل زده که مجلس نيز با دقت آنها را زير نظر داشته است؛ عملياتي از چشم انداز همبستگي بين المللي و باز سازي هاي دوران پس از ستيزه ها، بدون ادعاي ارتباط با امنيت جمهوري فدرال آلمان و با اين نگراني که کاربرد جنگ افزارها در چارچوب حفاظت از نظاميان محدود بماند.

در آلمان همانند کشورهاي ديگر اروپا (مقاله اي در همين شماره)، افکار عمومي حساسيت اندکي به برهاني نشان مي دهد که مي خواهد ثابت کند سرنوشت آزادي شهروندان شان، در کوهساران افغان، رقم مي خورد. آقاي کارل فون ووگو (Karl von Wogo) از حزب دموکرات مسيحي و رئيس پيشين کميسيون فرعي دفاع در پارلمان اروپا، که خود هوادار مداخله غرب بوده است، مي پرسد «چرا امروز بايد آنجا بمانيم؟». اين سردسته و راه بر ديپلوماسي اروپائي با تصريح اينکه «دشمن ما تروريسم بين المللي است و نه طالبان؛ اين وظيفه اي نظامي نيست بلکه کار پليس است»، يادآور مي شود که آلمان با هدف تضمين ثبات افغانستان خود را درگير ساخته، به همانگونه که پيشترها براي ثبات کوسوو پا به ميدان نهاده بود: اولويت براي پليس، دادگستري، آموزش …

مسئله منطقه بالکان يک نگراني واقعي براي مردم آلمان بود که لزوم درگيري نظامي را به چشم مي ديدند و مي خواستند از وقوع قتل عام هائي در يک کشور اروپائي جلوگيري کنند. حال آنکه افغانستان در دوردست ها قرار دارد. همانوقت ها هم به دشواري مي توانستي براي «فروش» در گيري ها در آفريقا –کنگو، چاد– خريداراني بيابي. فقط عمليات ضد دزدان دريائي در اقيانوس هند بود که خصلت هائي آرماني ارائه مي داد: برکنار از بيم قرباني کردن غير نظاميان؛ جنگي ميان «حرفه اي ها» (دزدان دريائي عليه سربازان)؛ گونه اي خيال برانگيزي (رومانتيسم)، (راهزنان درياها، آب هاي گرم)؛ حفاظت از مسيرهاي بازرگاني (مأموريتي براي سلامت عمومي)؛ اقدامي چند مليتي، و غيره.

به عقيده هانسن، راهبرد کنوني اشتباه است: سربازاني بيشتر براي وضعيتي که رو به وخامت مي رود. اما اين روزنامه نگار، هواخواه جهان سوم، ميليتاريسم گريزي که مي گويد همانند گروه نويسندگان روزنامه اش برآشفته است، مي پرسد که آيا راهبرد ديگري مي توان يافت؟ «مداخله کنوني چندان ثمري به بار نياورده است. خوب، حالا چه؟ افغان هائي را که تا به حال به دنبال خود کشيده ايم رها کنيم و برويم؟ اما اگر ناتو افغانستان را ترک کند، آيا همان اندک چيزهائي هم که وجود دارد از هم نخواهد پاشيد؟»

خانم مرکل همانند بيشتر همتايان اروپائيش به تأکيد مي گويد که «ما در افغانستان، براي [حفظ] امنيت آلمان و [رعايت] حقوق بشر نبرد مي کنيم». يک ديپلومات روي دست وي بلند مي شود «تاکنون در آلمان بخت يارمان بوده است. اما سؤ قصدهاي لندن و مادريد رخ دادند …». وي اين نکته را برجسته مي سازد که حدود چهل ملت در ائتلاف نيروي بين المللي کمک به امنيت افغانستان حضور دارند: «همه هستند.» و ما از اينکه بخواهيم «افغانستان را به يک سوئيس تازه تبديل کنيم» چشم پوشيده ايم.

مخاطبان ما يادآور مي شوند که اين ستيزه بُعدي ژئوپوليتيک يافته که به سرتاسر آسياي مرکزي مربوط است، و نه فقط به سبب خطوط لوله نفتي يا مواد اوليه. اينها بر آنند که «اين ناحيه، پهنه خاکي شکننده اي است که مي بايد ثبات يابد.» به عقيده يکي از آنها، همين دليل نياز اين کشور به کمکي دراز مدت است: از سال هاي دهه ۱۹۷۰، آلمان سه بار خود را موظف به آموزش مأموران پليس افعاني ديده بود. در سال هاي دهه ۱۹۶۰، افغانستان نخستين کشور برخوردار از کمک هاي آلمان بود. امروز هم باز دوباره اين کشور کمک گيرنده نخست شده است (۱۳) …

نبايد براي «خشنودي آمريکائي ها جنگيد»

آغاز رابطه ژرمن و افغان به بيش از صد سال پيش برمي گردد. در سال ۱۹۱۹ پادشاه افغانستان به قيصر آلمان کمک کرده بود تا پس از شکست [در جنگ اول جهاني] از انزواي ديپلوماتيک بيرون آيد. هنگام جنگ جهاني دوم، هيتلر –که به زعم وي افغان ها از تبار اريائي بودند– کوشيد که از اين کشور براي دور زدن بريتانيائي ها استفاده کند. در جهت عکس، آلمان غربي از مهاجراني استقبال کرد که از اشغال کشورشان به دست اتحاد شوروي مي گريختند. و دانشجوياني از آن کشور نيز در دانشگاه هاي آلمان شرقي ثبت نام کردند. دبيرستاني در کابل، به نام مدرسه «جرمن اماني» –که با مؤسسات فرانسوي و ترک رقابت دارد– گواهي بر اين نزديکي کهن است که چنانچه سخنان مخاطبانمان راست باشد، افغان ها هرگز نخواهند توانست آلماني ها را چون اشغالگراني به سياق اتحاد شوروي يا امريکائي ها بنگرند. ضربه تکان دهنده پس از رخداد قُندوز بيشتر از آنرو گزنده و آزاردهنده بود که افکار عمومي آلمان ناگهان دريافت که «سربازان در خدمت پيشرفت» مهربان و بي آزارشان تا چه اندازه در کشوري دوست همچون جنگجويان غارتگر رفتار کرده اند.

اين آگاهي اثري بيدار کننده داشت. [ماجراي] افغانستان به آلمان کمک کرد تا خود را در چشم خويش در وصعيت عادي جلوه دهد: آيا ممکن است اين ملت وحدت يافته اي که همواره قدرت عمده اقتصادي بوده، «کوتوله اي سياسي» باقي مانده باشد، تا آنجا که مثلا ارتش براي نگاهداشتن حرمت خويش در چشم ديگران دچار زحمت باشد؟ سخنان هورست کوهلر (Horst Köhler) رئيس جمهور آلمان که در بازگشت از بازديد سپاهيان آلماني مستقر در افغانستان در ماه مه ۲۰۱۰ تصريح کرده بود که کشورش همچنين بايد «از منافع خود، آزادي بازرگاني و داد و ستد به طرق نظامي دفاع کند»، حتي نزد دوستانش هم رسوائي به بار آورد. او پس از آنکه زو گوتنبرگ وزير دفاع در پاسخ به وي تاکيد کرد که «منافع اقتصادي توجيهي براي لشکر کشي به افغانستان نيست»، ترجيح داد که از مقام خود کناره گيرد.

به دنبال ماحراي اندوهبار قندوز، رئيس جمهور کار درهم شکستن آئينه اي را به پايان برد، که در سال هاي اخير تصويري از آلماني باز مي تاباند که به رسالت يا به ضرورت، صلحجو و بازسازنده و انسان دوست بود. آقاي کوهلر اطمينان مي داد که سخنانش را بد فهميده اند: [زيرا] او به مشارکت آلمان در عمليات اروپائي اتلانتا (Atlanta) براي تضمين امنيت کشتيراني در اقيانوس هند اشاره مي کرده است و نه به درگيري در افغانستان. اما ديگر دير بود: به تفسير مآس «در آلمان ما عادت نکرده ايم که به زبان مصالح ملي سخن بگوئيم».

دولت آلمان؛ عجالتاً در روز ۱۲ ژانويه تمديد مأموريت ارتش در صحن نيروي بين المللي کمک به استقرار امنيت افغانستان راتصويب کرد –که مجلس مي بايستي در ۲۸ ژانويه ۲۰۱۱، در پايان مهلت رسمي مأموريت کنوني بر آن صحه بگذارد. همه سازمان هاي سياسي ميل دارند که پايان امسال آغاز خروج نيروها باشد. تنها تشکل کمونيست پيشين و دست چپ سوسياليت کنوني (Die Linke) خواستار خروجي بي درنگ است. در عوض، چنانچه تا ۲۸ ژانويه ۲۰۱۲ اوضاع و احوال سياسي و نظامي به نحو دلخواهي تحول نيابد، دريافت مجوز ديگري از مجلس در سال آينده بسيار دشوارتر خواهد بود. بخش هاي بزرگي از سبزها، سوسيال دموکرات ها نظير دموکرات هاي مسيحي شايد تغيير موضع دهند و به اردوگاه کساني بپيوندند که «ضد [مداخله]» اند. به عقيده مآس «ديگر نمي توان در افغانستان به سادگي براي خشنودي آمريکائي ها جنگيد و ماده همبستگي پيمان ناتو پس از حملات به برج هاي نيويورک را پيش کشيد. هيچ دليل مبرمي نيست که يک آلماني “براي افغانستان بميرد”.»

پي نوشت ها

۱- اين روزنامه هرماه نسخه لوموند ديپلوماتيک به زبان آلماني را منتشر مي کند.

۲- ايستگاه بازرسي چارلي معروفترين قرارگاه مرزي ميان برلين شرقي و غربي در زمان وجود ديوار بود. اين ايستگاه که در ماه ژوئن ۱۹۹۰ فرو ريختند، امروز محل بازديد از قلم نيانداختني جهانگردان است.

۳- در ماه فوريه ۲۰۱۰، خانم کاسمن (Kässmann) پس از بازداشت به علت رانندگي در حال مستي وادار به کناره گيري شد.

۴- وي مانند مخاطبان ما در وزارت امورخارجه ميل داشت که نامش برده نشود.

۵- ژنرال مک کريستال (McCrystal) در ماه ژوئن ۲۰۱۰ از مقام فرماندهي برکنار و ژنرال ديويد پترائوس (David Petaeus) جانشين وي شد. نگاه کنيد به نوشته «افغانستان: با پترائوس»؛ در سامانه انترنتي دفاع (http://blog.mondediplo.net)، ۲۵ ژوئن ۲۰۱۰.

۶- انتقال هاي احتمالي به نواحي ديگر، به انجام مأموريتي مشخص در زماني معين، به کسب مجوز از وزارت دفاع بدون مشورت با پارلمان محول گشته است.

۷- مثلا، براي هر سربازي که به سرزميني در خارج از کشور اعزام شود، به ۳۵ نظامي و ۱۶ غيرنظامي نياز است؛ و خود وزارتخانه به ۱۷ دايره تقسيم شده است که اختيارات بسياري از آنها در يکديگر تداخل دارند. نگاه کنيد به TTU – آگاهي نامه سوق الجيشي و امور دفاعي، شماره ۷۷۵، پاريس ۲۷ اکتبر۲۰۱۰.

۸- اين رقم هزينه هائي که وزارتخانه هاي ديگر متحمل مي شوند، مخارج مداوا و مستمري زخميان، کمک به خانواده هاي نظاميان و غيره را در بر مي گيرد.

۹- عهد نامه معروف به « ۲+ ۴»، که جمهوري فدرال آلمان، جمهوري دموکراتيک آلمان، فرانسه، اتحاد شوروي، بريتانيا و ايالات متحده درماه سپتامبر ۱۹۹۰ در مسکو امضاء کردند، چون پيش درآمد اتحاد آلمان تدوين گرديده بود، که وضعيت حقوقي بين المللي آن کشور را به طور پايداري سامان داد. اين عهدنامه مقرر داشته است که کشور تازه از دستيابي به سلاح هسته اي چشم مي پوشد و «تغيير ناپذيري» مرزهايش را به رسميت مي شناسد.

۱۰- مارکوس کائيم (Markus Kaim)، «درگيري نظامي آلمان در افغانستان. شرايط، ارزيابي، چشم اندازها»، در نشريه يادداشت هاي سرفا (Notes du Cerfa)، شماره ۷۶، پاريس، ژوئيه ۲۰۱۰.

۱۱- ژاک –پير کوژون (Jacques-Pierre Gougeon)، «آلمان، قدرتي جديد»، لوموند، ۵ اکتبر ۲۰۱۰.

۱۲- هاينريش اوگوست وينکلر (Heinrich August Winkler)، تاريخ آلمان، در قرون نوزدهم و بيستم. راهي دراز به سوي غرب، انتشارات فايار، پاريس، ۲۰۰۵.

۱۳- اعتبارات همکاري غيرنظامي به دوبرابر افزايش يافت و به نيم ميليارد يورو در سال رسيد.

لوموند دیپلوماتیک