وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان یکجا با اداره علمی فرهنگی سازمان ملل متحد در این کشور، روز بین المللی آزادی بیان را تجلیل کردند.
وزیر اطلاعات و فرهنگ افغانستان و شمار دیگر از مقامات در مراسمی که به این مناسبت به روز یکشنبه برگزار گردیده بود، از دست آورد ها در زمینه آزادی بیان و مطبوعات در این کشور سخن زدند.

نمایندهء اداره علمی و فرهنگی سازمان ملل نیز از حمایت های یاد آوری کرد که برای آزادی بیان و مطبوعات در جریان سال های گذشته فراهم گردیده است.

آزادی بیان و تعدد نشرات چاپی، تصویری و صوتی در افغانستان از عمده ترین دستاورد های افغانستان پس از طالبان خوانده می شود.

یک نگاه گذرا به غرفه های کتابفروشی ها و جاده ها در کابل و شماری از شهر های بزرگ افغانستان، این مطلب را به ساده گی بیان می کند که هر روز به حجم نشرات چاپی افزوده می شود و شبکه های تلویزیونی و دستگاه های رادیویی نیز یکی پی دیگر قد بلند می کنند.

اما آیا این رسانه ها، خواننده، بیننده و یا شنونده یی دارند، آیا مسلکی عمل می کنند و می توانند اطلاعاتی به افغان های تشنه به معلومات و اطلاعات فراهم کنند.
مردم هم به نکته های مهمی انگشت می گذارند.
یک تن از باشنده گان کابل در مورد می گوید:
« زیاد شدن رسانه تاثیر مثبت حتماً دارد ولی به اندازهء که خواست جامعه و مردم است، تاثیر نداشته است. دلیلش این است که از یک سو مردم از سواد کافی برخوردار نیستند و سوی دیگر مشکلات اقتصادی دامنگیر شان است و به اصطلاح هر کس به غم خود غرق است.»

ارقامی که از سوی وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان و برخی از نهاد های دیگر در اختیار قرار گرفته نشان می دهد که در این کشور جنگ زده حالا بیشتر از سه صد نشریه چاپی، اضافه از سی دستگاه نشرات تلویزیونی و نزدیک به یکصد دستگاه نشرات رادیویی فعالیت می کنند که عمدتاً برنامه های متعدد از جمله مسایل تفریحی و خبری را پخش می نمایند.

اما خبرنگاران افغان تا هنوز هم از عدم دسترسی به اطلاعات لازم و مشکلاتی سخن می زنند که در راستای کار با آن رو به رو هستند.
یک تن از خبرنگاران در مورد گفت:
« مینه حبیب خبرنگار روزنامهء چراغ استم. تا جای که دیده می شود تا هنوز هم آزادی بیان در کشور ما تحقق نیافته و ژورنالیستان با چالش های زیاد مواجه اند، ژورنالیستان آنطوریکه می خواهند حقایق را انعکاس دهند، نمی توانند. بسیار محدویت ها تا هنوز سر راه ژورنالیستان قرار دارد و دولت هم تا هنوز نتوانسته است که مشکلات ژورنالیستان را مرفوع کند.»

نهاد های دفاع از خبرنگاران در افغانستان می گویند که روند خشونت ها در برابر خبرنگاران در افغانستان ادامه دارد و این برخورد ها نه تنها از سوی مخالفین دولت افغانستان، بلکه در مواردی از سوی نیروهای امنیتی و مسوولین دولتی نیز صورت می گیرد.

ولی داکتر سید مخدوم رهین که در جریان کمتر از ده سال گذشته دو بار به عنوان وزیر اطلاعات و فرهنگ افغانستان برگزیده شده است، می گوید که همواره تلاش کرده و تلاش می کند تا زمینه های بهتر برای آزادی های بیان و مطبوعات در افغانستان فراهم شود.
وی در ادامه گفت:
« من همیشه در سنگر دفاع از آزادی بیان بودیم و در مواردی دفاع از خبرنگاران عزیز ما، مرا در فشار ها، تنگنا ها و مشکلات خاص قرار داده است.
امیدوار هستیم که کاروان آزادی بیان را با همت شما به سر منزلی برسانیم که هیچ کس نتواند که از رسیدن به سر منزل مقصود مانع اش شود.»

یکی از مشکلات اساسی رسانه های خبری و مطبوعاتی در افغانستان مسالهء مالی است که بسیاری از آنان وابسته های دارند و بر همین اساس مجبور هستند تا زبان آزادی و بیان آزاد، نه بلکه زبان افراد و گروه های باشند که از جیب آنان تغذیه می شوند.

این مساله خود در بسیاری موارد رسانه های افغانستان را با دشواری ها و بحران عدم اعتماد در میان مردم رو به رو کرده است.

فعالیت های مطبوعاتی و نشراتی در افغانستان پیشینهء بیشتر از هشتاد سال دارد، اما هنوز هم سال های زیاد در کار است تا جاده برای مردمی شدن مطبوعات و رسانه ها در افغانستانی که هنوز گلوله باران است، هموار شود.

برشنا نظری

azadiradio