زمانی که مقدمه کتاب ارزشمند « درک باک» با عنوان « سیاست شادکامی» را می‌خوانید با یک عبارت شگفت‌انگیز منسوب به پادشاه کشور کوچک بوتان واقع در عمق کوه‌های هیمالیا مواجه می‌شوید، در سال ۱۹۷۲پادشاه جدید بوتان خطاب به مردم کشورش اعلام کرد که از این پس معیار اصلی ملت او برای اندازه‌گیری پیشرفت، « شادکامی ناخالص ملی» خواهد بود و نه تولید ناخالص ملی.
درک باک مئولفه‌های اصلی سیاست شادکامی در بوتان را به شرح زیر اعلام کرد؛ حمکرانی خوب و استقرار دموکراسی، توسعه اجتماعی-اقتصادی عادلانه و با ثبات، صیانت از محیط زیست و صیانت از فرهنگ.
درک باک معتقد بود که داشتن رضایت از زندگی، هدف نهایی هر انسانی است. در سال‌های بعد نیز پژوهشگران علوم اجتماعی تلاش‌های زیادی انجام دادند تا بتوانند شاخص‌هایی در جهت مفهوم «احساس رضایت» ایجاد کنند. از آنجایی که احساس رضایت با سطح رفاه ارتباط نزدیکی دارد لذا اندازه‌گیری این شاخص را دچار پیچیدگی‌هایی خاص خود می‌کرد تا اینکه آخرین تلاش در این زمینه، تعریف شاخصی تحت عنوان «سیاره شاد» بوده است که توسط بنیاد اقتصاد نوین اتفاق افتاد که هدف غایی آن بهبود عملکرد اقتصاد به گونه‌ای باشد که هم به نفع مردم و هم به نفع سیاره‌ای باشد که در آن سکونت داریم. علاوه بر این از سال ۲۰۱۲ موسسه مطالعاتی «SDSN « وابسته به سازمان ملل گزارشی را تحت عنوان « شادی جهانی» ارایه کرد که در آن رتبه‌بندی کشورها از لحاظ شاخص خوشحالی (خوشحال ترین و غمگین ترین کشورها) مورد ارزیابی قرار می‌گیرد که این رتبه‌بندی از ۶ فاکتور اساسی الهام گرفته شده است که عبارتند از :  سرانه تولید ناخالص داخلی، حمایت اجتماعی، امید به زندگی در بدوتولد، آزادی برای انتخاب‌های زندگی، بخشندگی و ادراک فساد. شاخص خوشحالی عددی بین صفر تا ۱۰ می‌باشد که عدد صفر بیانگر غمگین‌ترین و عدد ۱۰ بیانگر شادترین کشور است.
شادترین و غمگین‌ترین کشورهای جهان
در گزارش، خوشحال‌ترین کشورهای جهان در سال ۲۰۱۸، کشور فنلاند با ۷٫۶۳۲ امتیاز در جایگاه اول قرار گرفته است. کشور نروژ با ۷٫۵۹۴ و کشور دانمارک با ۷٫۵۵۵ امتیاز در جایگاه دوم و سوم قرار گرفته‌اند. این درحالی است که در سال ۲۰۱۷ کشور نروژ ، دانمارک و ایسلند در جایگاه اول تا سوم قرار گرفته بودند و کشور فنلاند جایگاه پنجم را به خود اختصاص داده بود.
کشور ایسلند(۷٫۴۹۵)، سویس(۷٫۴۸۷)، هلند(۷٫۴۴۱)، کانادا(۷٫۳۲۸)، نیوزلند(۷٫۳۲۴)، سوئدن(۷٫۳۱۴) و اتریش با ۷٫۲۷۲ امتیاز جزء ده کشور خوشحال دنیا هستند. درضمن کشورهایی همچون یمن(۳٫۳۵۵)، تغییرات در سطوح شادی کشورهای جهان
در قسمتی از گزارش شادی جهانی به مقایسه تغییرات سطح شادی در کشورهای جهان در دو بازه زمانی بین سال‌های ۲۰۱۰-۲۰۰۸ و ۲۰۱۷-۲۰۱۵ اشاره شده است. از بین ۱۵۶ کشور موجود در این گزارش تنها ۱۴۱ کشور در بین این سال‌ها آمارهایشان موجود بوده است که آمارها نشان می‌دهد که از بین این  ۱۴۱ کشور، تنها ۱۱۴ کشور تغییرات چشمگیری در میزان شادی خود داشته‌اند. از این بین ۵۸ کشور افزایش ۰٫۱۴ تا ۱٫۱۹ واحدی و ۵۹ کشور نیز کاهش ۰٫۱۲- تا ۲٫۱۷-  واحدی در میزان شادی خود داشته‌اند و در نهایت فقط ۲۴ کشور است که میزان شادی آنها ثابت مانده است.
کشورهای توگو با ۱٫۱۹۱، لتونی با ۱٫۰۲۶ و بلغارستان با ۱٫۰۲۱ واحد بیشترین تغییر در افزایش شادی را در بین سایر کشور‌ها داشته است. جدول زیر تغیرات خوشحالی کشورها را بین سال‌های ۲۰۱۰-۲۰۰۸ و ۲۰۱۷-۲۰۱۵ نشان می‌دهد.
شاخص خوشحالی در کشور افغانستان

گراف بالا عدد شاخص خوشحالی را بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ نشان‌داده است(اطلاعات مربوط به سال ۲۰۱۴ موجود نمی باشد). شاخص خوشحالی در سال ۲۰۱۳ به ۴٫۰۴ واحد و در سال سال ۲۰۱۸ به ۳٫۶۳۲ واحد رسیده است که بیانگر بدتر شدن این شاخص در کشور افغانستان می باشد.
گراف بالا رتبه کشور افغانستان را بر اساس شاخص خوشحالی در بین ۱۵۶ کشور نشان می‌دهد. در بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ رتبه کشور افغانستان به ترتیب ۱۴۳، ۱۵۳، ۱۵۴، ۱۴۱ و در نهایت به ۱۴۵ رسیده است. از نکات قابل توجه این است که میزان تغییرات خوشحالی در کشور افغانستان در بین سال‌های ۲۰۱۰-۲۰۰۸ و ۲۰۱۷-۲۰۱۵  به اندازه ۰٫۶۸۸- واحد کاهش پیدا کرده است و از این لحاظ رتبه ۱۲۷ را به خود اختصاص داده است. این عدد بیانگر این موضوع است که شاخص خوشحالی در کشور افغانستان در خلال این سال‌ها کاهش چشمگیری داشته است. با مقایسه کشور افغانستان در مقایسه با سایر کشورهای آسیای جنوبی به راحتی متوجه خواهیم شد که سایر کشورهای آسیای جنوبی وضعیت به مراتب بهتری نسبت به کشور افغانستان دارند. جدول زیر مقایسه کشورهای آسیای جنوبی با کشور افغانستان را نشان می‌دهد(به جز کشور مالدیو که داده‌های آن موجود نمی‌باشد.

احمد محمدی

روزنامه افغانستان