ADCO logo
dari    english    suomi   
 
صفحه اول       مقالات       در باره ما       نظرات بازديد کنندگان       تماس باما       پيوندها       آرشيف       خبری       دفتر نظرات مهمانان      

با كودكان خود چگونه رفتار كنيم


20.01.2006 12:18

تمجيد


در مقاله پيشين در خصوص كودكان(چگونگي صحبت كردن،برقراري ارتباط و...)سخن رانديم و در مقاله حاضر درباره چگونگي تمجيد كردن از كودكان بحث خواهيم كرد.
***
تمجيد به معناي تعريف كردن از رفتارهاي مثبت كودك در صورتي كه او را به ادامه دادن آن رفتار تشويق نمايد. اما هميشه درنتيجه تمجيد اين اتفاق نمي افتد:
مادر مريم (۶ساله)هميشه از رفتاراودرجمع راضي بود .يك روز كه همراه برادر كوچك مريم در سالن فرودگاه منتظرپروازهواپيما بودند چند خانم دركنار آنها نشستند و با ديدن رفتار مودبانه مريم شروع به تمجيد از وي كردند،بعد از چند دقيقه،ديگر از آن رفتار خوب خبري نبود ومادربا تعجب سعي مي كرد كه جلوي شيطنتهاي مريم را بگيرد.
مريم چند روز بعد دليل شيطنتهاي خود را اين طور بيان كرد :كه وقتي آرام نشسته بودم سعي مي كردم كه چطور مي توانم تو(مادر)را راضي كنم كه برادركوچكم را به مسافرت نبريم تا من بتوانم به راحتي در طول مسافرت بدون مزاحمت باتو(مادر) به بازي و تفريح بپردازم وقتي شنيدم كه آن چند خانم از من تعريف مي كنند احساس گناه مي كردم و دوست داشتم هر طور كه هست نشان بدهم كه لياقت چنين ستايشي را ندارم.




گاه كودكان آرزوهاي مخربي در سر مي پرورانند. وقتي پدر ومادر به كودك خود مي گويند: تو بچه واقعاًخوبي هستي اوممكن است نتواند چنين چيزي را قبول كند،زيرا كه عقيده او نسبت به خودش كاملاًمتفاوت است. از ديدگاه او وي نمي تواندخوب باشد زيرا چند دقيقه قبل آرزو كرده كه برادرش روزهاي تعطيل در بيمارستان بستري باشد تا او بتواند به تنهايي با اسباب بازيها بازي كند. در حقيقت،هرچه بيشتر از او تعريف شود ،او بيشتر كارهاي نا شايسته خواهد كردتا شخصيت واقعي خود را نشان دهد.بسياري از والدين شكايت دارند كه پس از تعريف كردن از كودكانشان يك مرتبه حركات وحشيانه اي از آنها سرمي زند مثل اينكه مي خواهند ثابت كنند كه آنها اشتباه مي كنند با اين وصف بايد نتيجه بگيريم كه تعريف وتمجيد كردن از كودك اشتباه است ونبايد مورد استفاده قرار بگيرد ؟
به هيچ وجه اين طور نيست،بلكه آنچه مورد نظر است كه تعريف وتمجيد نيز مانند دارونبايد بابي مبالاتي مورداستفاده قرارگيردوهمانطوركه قوانين واصولي درمصرف داروهاوجود دارد،قواعدي نيز در بكارگيري تمجيد وجود دارد.
اصل اول:توصيف به جاي ارزيابي
گاهي اوقات برخلاف آنچه والدين خواهان آن هستند ،تمجيد كودك رابه ترديد يا تكذيب وامي دارد ياموجب ترس اومي شود.
وقتي والدين به كودك خودمي گويند:شال گردني كه بافتي خيلي قشنگه احتمال دارد كودك بانگاهي به بافته ناشيانه خودبه سادگي در موردصداقت والدينش دچارترديد شود .ياهنگامي كه به پسر كوچكي گفته شود توواقعاً يك فوتباليستي،كودك به سرعت خود راباديگران مقايسه كرده تمجيد والدين را رد مي كند .
گاهي هم تمجيدنسنجيده موجب احساس گناه در كودك مي شود وقتي به كودكي كه نقاشي زيبايي كشيده گفته مي شود :اين نقاشي واقعاً قشنگه كودك احساس ترس ونگراني مي كند از اينكه دوباره قادر نباشد آن كار را تكرار كند.به همين دليل است كه هر چه با لاف و گزاف بيشتري از كودكان تعريف شود نتيجه مطلوب كمتري به دست مي آيد.
كلمات ارزيابي كننده مانند خوب ،زيبا،فوق العاده و....احتمالاًبيشتر كودكان را ناراحت مي كند تا خوشحال تمجيد وقتي مثمر ثمراست كه بزرگتر آنچه را كه مي بيند يا احساس مي كند با قدرداني توصيف كند به اين ترتيب علاوه بر اينكه كودك خود نيز قادر به تحسين خود است مي فهمد كه چه كاري از ديد والدين رفتار مثبت و قابل تحسين تلقي مي شود درنتيجه دوباره آن را تكرار مي كند.
در واقع تحسين داراي دو جنبه است:
سخنان والدين و برداشت كودك.
سخنان والدين بايد گوياي اين مطلب باشد كه آنها كار ، كوشش،موفقيت،كمك، ملاحظه يا خلاقيت كودك را تحسين كرده و ارج مي نهند.جملات بايد طوري طراحي شوند كه بچه نتيجه اي واقعي از شخصيت خود بگيرد. الفاظ والدين بايد مانند تابلويي باشد كه كودك چاره اي جز اينكه بر روي آن تصويري مثبت از خود ترسيم كند نداشته باشد. مثالهاي زير نشان دهنده اين مطلب هستند.
الف)تحسين مفيد:از اينكه امروز ظرفها را شستي خيلي ممنونم.
برداشت احتمالي كودك:مادرم از كمكهاي من خوشحال است.
تحسين غير مفيد:تو ظرفها را از من بهتر شستي
برداشت احتمالي كودك:مامانم داره دروغ مي گويد تا من خوشحال شوم.
ب) احمد (چهار ساله)در مهد كودك يك نقاشي كشيده و با غرورآن را به مادرش نشان داد. در نگاه اول مادر يك صفحه پراز خطهاي قرمز ديد كه يكديگر را قطع مي كردند. مادر تصميم گرفت به جاي گفتن چه نقاشي قشنگي ازروش توصيف استفاده كند.
مادر : آها ،اين نقاشي توست خطهاي قرمز صاف كشيدي،يك عالمه هم خطهاي قرمز كه احمد خنديد و به نقطه اي در نقاشي اشاره كرد:اينجا هم سياه كردم.
مادر :آره اينجا هم آبي كردي من از اين رنگ آبي كه اينجا زدي خوشم اومده.
احمد بازهم خنديدوبا غرور نقاشي را از مادر گرفت وگفت:حالا هم مي خواهم يه خونه بكشم.
ج)تحسين مفيد: از اينكه به من گفتي اشتباهي پول اضافه به تو دادم،خوشحال شدم.
برداشت احتمالي كودك:من بچه راستگويي هستم.
تحسين غير مفيد:آفرين بچه خوب.
برداشت احتمالي كودك: من آنقدر هم خوب نيستم چون خيلي دلم مي خواست آن پول را براي خودم نگه دارم.
اصل دوم :استفاده از يك كلمه
راه ديگري براي تمجيد وستايش كودك وجود دارد كه آن هم از توصيف بهره مي برد.مي توانيم با استفاده از توصيف هاي يكي دو كلمه اي براي تمجيد استفاده كنيم . در اين مورد نكته اصلي اين است كه واژه اي پيدا كنيم تا به كودك در مورد خودش چيزي بگو يد كه احتمالاً از قبل نمي دانسته است. تصويري مثبت و فوري از خودش.
الف)مادر (خطاب به دختر جوان):تو تنها يك قاچ كوچك از كيك خوردي با اينكه از اين كيك خيلي دوست داشتي.اين واقعاًاراده مي خواهد.
ب)مادر (خطاب به فرزندش):تو الان يك ساعته داري تلاش مي كني اين چند تا لغت را حفظ كني من به اين مي گم استقامت.
ج)پدر (خطاب به پسرش):تو در مورد كار بدي كه كردي به آقاي ناظم توضيح دادي و اجازه ندادي به جاي تو كس ديگر تنبيه شود،من به اين مي گويم جوانمردي.
در تمام اين موارد والدين اول از روش تمجيد توصيفي استفاده مي كنند و با يك كلمه نظر مثبت خود را نسبت به كودك خلاصه مي كنند.
كودكان از توصيفات كوچك روزمره مي آموزند كه نيرويشان چقدر است و چه ويژگيها و توانايي هايي دارند. همه اين احساسات و افكار مثبت به خزانه عاطفي خود سرازير مي شود و ممكن نيست به سادگي از بين برود.
اصل سوم:
حذف اشاره به شكست هاي گذ شته
گاهي اوقات والديني كه با رفتار ناهنجاري از سوي كودك روبرو بوده اند بعد از اصلاح رفتار كودك در حين تمجيد به صورت نا خود آگاه ،شروع به گله كردن از وي مي كنند.
مادر (خطاب به كودك چهار ساله كه هر روز براي رفتن به مهد گريه كرده است):ديدي چه خوب بود؟ ديدي چه خوبه كه صبحها گريه نكني؟ چرا مامان رو اذيت مي كردي؟
چنين جملاتي نه تنها تمجيد نيست بلكه سرزنشي قوي است كه بيشتر مايه شرمساري است.
جمله (امروز چه خوشگل شدي با خودت چه كار كردي؟)اين را القا مي كند كه هميشه زشت بوده و برحسب اتفاق امروز زيبا شده است . جمله اين كه آدم از نگاه كردن به تو خوشش مي آيد احساس بهتري را بوجود مي آورد.
والدين بايد به خاطر داشته باشند تمجيد نه براي اصلاح رفتاركودك،نه براي تنبيه رفتار قبلي و نه براي سرزنش او است.تمجيد نشان دادن صميمانه احساسات مثبت يك بزرگسال جهت بيان خوشنودي وي به كودك است. همراه كردن آن با موارد ذكر شده اثرسازنده آن را خنثي مي سازد.
اصل چهارم:پرهيز از افراط
نشان دادن وجد و سروربيش ازاندازه وتحسين هاي افراطي ازچند طريق ممكن است مانع پيشرفت كودك شود.
ايجاد خود بزرگ بيني كاذب،شك كردن به صداقت والدين ،حس بي اعتمادي اظهارات بعدي آنان واحساس اينكه توقع والدين بيش از توانايي كودك است. از عوارض تشويقهاي اين چنيني است. تحسين شديد مثل نور شديد آفتاب است كه باعث ناراحتي چشم مي شود،هر فردي در يك نور ملايم بهتر قادر به ديدن است.
پدر و مادري كه دايم با ذوق و شوق به كودكشان مي گويند ((تو يه نقاش درست و حسابي هستي بايد يك نمايشگاه نقاشي بزني)) در او حس ترس از ناتواني و اضطراب از آينده را ايجاد مي كنند علاوه بر اينكه كودك فكر مي كند ((چه كار كرده ام كه آنها اين طور گول خورده اند؟))
در عين تحسين افراطي براي والدين نيز دردسر ساز است. به كار بردن تحسيني كه بالاترازآن وجودنداشته باشد ،آنها راخلع سلاح مي كند و هنگامي كه كودك كار بسيار شايسته اي كرده است ،ديگر عبارت جديدي براي بيان ميزان رضايت خود ندارد.
كاربرد
كاربرد اصول گفته شده به ظاهر ساده و آسان است.اما وقتي والدين در موقعيت واقعي قرار مي گيرند،تمجيد به راحتي بر زبانشان جاري نمي شود بسياري در نكوهش سريع و در تمجيد كند هستند. اين نظم بايد وارونه شود . اعتماد به نفس كودكان ارزشمندتر از آن است كه ناديده انگاشته شود. تمام دنيا به آنها مي گويند:كه اشتباه آنها در چيست،ولي كسي به آنها نمي گويد كه خصلتهاي پسنديده آنها كدام است.
تمجيد كردن،با اصول گفته شده گر چه ممكن است در آغاز دشوار باشد اما با كمي تمرين هيچ چيزي دشوار نيست.

·

کودکان      
مشق اول : بابا آب ندارد بابا نان ندارد ·
آمار تكان‌دهنده فروپاشي خانواده در اروپا:از هر سه كودك، يكي نامشروع ·
اطفال‏تان را دوست دارید؟ ·
با كودكان خود چگونه رفتار كنيم ·
وضعیت اطفال افغانستان در سال 2005 ·
كمك يونيسف به راديو و تلويزيون ملي ·
'شش ميليون کودک' هرسال قربانی گرسنگی می شوند ·
به وضعیت کودکان افغانی توجه گردد ·
سال گذشته 300 کودک در افغانستان به خارج قاچاق شدند ·
طراوت کودکانه، در مجموعه کتابهای طراوت ·
حمايت از كودكان در برابر ايدز ·
چگونه كودك را به كتاب خواندن علاقه مند كنيم؟ ·
خودکشی به خاطريک روپيه ·
جنگ ، فقرو کودکا ن ·
يك ميليارد كودك فقير در دنيا، ·
خريد و فروش سالانه 3 میلیون کودک در جهان ·
دومیلیون کودک درجهان مبتلا به مرض ایدز هستند ·
هشدار يونيسف: چهارده ميليون کودک زير خطر فقر ·
کنوانسیون حقوق کودک ·

Login »