ADCO logo
dari    english    suomi   
 
صفحه اول       مقالات       در باره ما       نظرات بازديد کنندگان       تماس باما       پيوندها       آرشيف       خبری       دفتر نظرات مهمانان      

قسمت اول - درآمدی بر سير نثر فارسی دری


26.06.2006 21:49

در جریان تحولات سیاسی، ادبیات فارسی دری نیز بدون دگرگونی باقی نماند بلکه به مرور زمان گام‌های شایسته و مثبتی از طرف ادبا و فرهنگیان در راستای انکشاف و توسعه‌ی ادبیات صورت گرفت.
یکی از مواردی که بعد از ظهور اسلام، در پهلوی اجزای دیگر ادبیات به آن توجه گردید؛ نثر فارسی دری است که در این دوره (بعد از ظهور اسلام) نثر به شش طبقه تقسیم گردیده است.
1ـ دوره سامانی (450 ـ 300) هجری
2ـ دوره‌ی غزنوی و سلجوقی اول (550 ـ 450) هجری
3ـ دوره‌ی سلجوقی دوم و خوارزمشاهیان ـ نثر فنی (600 ـ 550) هجری
4ـ دوره‌ی سبک عراقی و نثر صنعتی (1200 ـ 600) هجری
5ـ دوره‌ی بازگشت ادبی (1300 ـ 1200) هجری
6ـ دوره‌ی ساده‌نویسی (1300 تا حال حاضر)
سیمای نثر فارسی دری در تغییرات و تحولات شش دوره‌ی بالا رنگ و حالت‌های مختلفی را به خود گرفت.
گاهی می‌توان در آن پیشرفت را دید و گاهی هم مشاهد سکته‏گی‌هایی خواهیم بود که نثر فارسی دری در مسیر تکامل خویش با آن مواجه بوده است.
نثر فارسی دری در دوره‌های شش‌گانه:
1ـ دوره‌ی سامانی:
در این دوره لغات بیگانه مخصوصاً عربی نفوذ کمتری در نثر فارسی دری داشته است به این معنی که استفاده از واژه‌های فارسی دری نسبت به واژه‌های عربی در اولویت قرار داشته است از نمونه‌های خوب این‏گونه نثر می‌توان به تاریخ بلعمی اشاره نمود.
2ـ دوره‌ی غزنوی و سلجوقی اول:
در این دوره نثر فارسی شکل‌دیگری گرفت؛ جملات طولانی‌تر شدند و میزان استفاده از واژه‌های عربی نسبت به دوره‌ی ساسانی بیشتر شد و در مجموع می‌توان گفت که در این دوره؛ نثر عربی توانسته است، بیشترین تأثیر را روی نثر فارسی بگذارد که نمونه‌ی بارز آن تاریخ بیهقی می‌باشد.
3ـ دروه‌ی سلجوقی دوم و خوارزمشاهیان:
در این دوره موارد جدیدتری در نثر فارسی پا به عرصه‌ی وجود گذاشتند که با به میان آمدن‌شان ضرورت توجه به جنبه‌های نثر فارسی بیش از پیش محسوس گردید، زیرا در این دوره صنایع بدیعی، سجع، تکلفات و موازنه در نثر مدنظر گرفته می‌شد.
مرزبان‌نامه و مقامات حمیدی از نمونه‌های عالی این گونه‌ی نثر به شمار می‌روند.
4ـ دوره‌ی سبک عراقی و نثر صنعتی:
در این دوره درک و فهم هر نثری برای هر فرد امکان‌پذیر نبود، زیرا موجودیت تکلفات بدیعی و واژه‌های علمی و غیر علمی عربی باعث گردید تا نثر سنگین؛ و نتیجتاً درک آن مشکل باشد. نمونه‌های آن عبارتند از تاریخ وصاف و جهانگشای جوینی.
5ـ دوره‌ی بازگشت ادبی:
در این دوره بنابر کیفیت بالایی که گلستان سعدی و تاریخ بیهقی از آن برخوردار بودند، تقلید از آن رواج گرفت و نمونه‌ی آن منشأت قائم مقام و نشاط و ناسخ التواریخ سپهر و مؤلفات هدایت و نامه‌ی دانشوران است.
6ـ دوره‌ی ساده‌نویسی:
در دوره‌ی ساده‌نویسی ـ نثر ساده و فصیح رواج یافت و نمونه‌ی آن رساله‌های ملکم و ترجمه‌ی جامی بابای اصفهانی و کتاب احمد طالبوف و سایر مؤلفات او و کتاب ابراهیم بیک و افسانه‌های کنت و سه تفنگدار، ترجمه‌ی محمدطاهر میرزا و سایر کتب این دوره است که مقالات جراید مهم فارسی از آن جمله است.(1)
برای این که تعریفی از نثر فارسی دری در یکی از دوره‌های شش‌گانه داشته باشیم؛ نگاه کوتاه و مختصری می‌اندازیم به مقدمه‌ی شاهنامه‌ی ابومنصوری اثر ابومنصور المعمری.
این مقدمه یکی از قدیم‌ترین نمونه‌های نثر فارسی دری است که در سال 346ه.ق به فرمان ابومنصور عبدالرزاق ـ که از طرف سامانیان سپهسالار کل خراسان بوده است؛ به قلم ابومنصور العمری نوشته شده است. اهمیت دیگر این مقدمه در این است که به عنوان مایه‌ی اصلی شاهنامه‌ی منظوم فردوسی شناخته شده است.
پاورقی:
1ـ بهار ـ ملک‌الشعرا ـ سبک‌شناسی
-----------------------------------
از : سید محمد امین عالمی

·

مقالات علمي      
ادبیات چیست؟ ·
قسمت اول - درآمدی بر سير نثر فارسی دری ·
تشيع و تصوف، تحقيقي اجمالي برپيدايش تصوف و ارتباط ان با تشيع ·
پیشینه تاریخی زبان پارسی دری ·
تحقيقي درباره‌ي تاريخ تشيع-هزاره‌ها در افغانستان ·
نگاهي به حقوق اقليت هاي محروم در افغانستان -ازعبدالحکیم سلیمی ·
درنگی بر دو ديدگاه: تاجك و ايرانی و افغان چرا؟ ·
ارتداد در اسلام -از علی محقق نسب ·
تحليل گفتمانى جهانى شدن ·
محاكمه؛ به جرم ابراز نظر ·
محقق نسب٬ قربانی فرهنگ فقير قبيلوی ·
روشنفكر امروز افغاني و جهان متفاوت‌ ·
گونه‌شناسی مطالعه سنت و تجدد ·
قلب واقعیتهای تاریخی و هویت ملی درافغانستان ·
واژه شناسی زبان فارسی دری ·
نا همگونیهای املایی زبان فارسی ازنبی عظیمی ·
گونه هاي زبان فارسي ·
زبان فارسی ·
بحثی پیرامون پیدایــــــش و پرورش زبــان دری ·
سه نام بر يک زبان ·
تــرکــان و زبــان فـارسـی ·
نظریه پردازی علم در ماورا الطبیعه ·
ادبیات ترکی د رمسيرزمان ·

Login »