ADCO logo
dari    english    suomi   
 
صفحه اول       مقالات       در باره ما       نظرات بازديد کنندگان       تماس باما       پيوندها       آرشيف       خبری       دفتر نظرات مهمانان      

آسیب شناسی مطبوعات در افغانستان


16.05.2006 23:55

تهیه کننده: سهیلا محسنی و حمید حسینی


اشاره: به مناسبت سومی می یا روز جهانی آزادی مطبوعات همایشی با حضور ژورنالیستان و مسوولین امور فرهنگی و مطبوعاتی در کابل برگزار شد که در آن پیام حامد کرزی رییس جمهور جمهوری اسلامی افغانستان، کوفی عنان و دبیرکل یونسکو به مناسبت این روز خوانده شد و سپس تعدادی از ژورنالیستان کشور در گفتمانی زیر عنوان " آسیب شناسی آزادی مطبوعات در افغانستان" به بحث درباره مهم ترین مشکلات و چالش های مطبوعات در کشور پرداختند که گزارش آن را می توانید در زیر بخوانید:

یکی از دستاوردهای مهم مردم افغانستان در چهار سال گذشته گسترش رسانه ها و تامین آزادی بیان بوده است.

با آمدن موج تغییرات جدید در کشور و بذل توجه جامعه جهانی به مساله افغانستان فعالیت مطبوعات آزاد از رونق فوق العاده یی در کشور برخوردار شد.

دست اندرکاران مطبوعات جدید که طعم تلخ چند دهه حاکمیت های اقتدار گرا و خودکامه را در خاطره داشتند با استفاده از فضای نو، قدرتمندانه وارد کارزار مطبوعاتی شدند و فصل پرباری را در تاریخ مطبوعات افغانستان و منطقه رقم زدند. تا جایی که می توان گفت مطبوعات افغانستان هیچ گاه در تاریخ پر فراز و نشیبش از چنین آزادی و کثرت و تعدد برخوردار نبوده است.

این دستاورد تا حدی پر اهمیت است که می توان گفت آزادی موجود حتا در منطقه و در بین کشورهای پیرامونی یگانه است.

مطبوعات افغانستان علی رغم کاستی ها در چهار سال گذشته در پرتو فضای موجود تاثیر فوق العاده یی از خود در جامعه افغانستان گذارده اند.

نقد حاکمیت، پاسداری از ارزش های انسانی و دموکراتیک، تاختن بر بی عدالتی ها، افشای زشتی ها، رهنمونی به سمت اصلاح و فلاح، رسواسازی جنگسالاران و تفنگ مداران از دستاوردهای کلان مطبوعات افغانستان در چهارسال گذشته بوده اند.

با این همه مطبوعات افغانستان هنوز هم برای ادامه کار با مشکلات بزرگی دست و پنجه نرم می کنند و نمی توان گفت که تمام چالش ها از سر راه آن ها پس شده است.

سوم می یا روز جهانی مطبوعات آزاد فرصت مناسبی را فراهم آورد که ژورنالیستان افغانستان و دست اندرکاران رسانه های جمعی کشور در وزارت فرهنگ و جوانان گردهم آیند و ضمن تجلیل از این روز گفتمانی را زیر عنوان " آسیب شناسی آزادی رسانه ها " به راه اندازند.

در این همایش داکتر سید مخدوم رهین سرپرست وزارت فرهنگ و جوانان ضمن ستایش از این روز و دستاوردهای ژورنالیستان، نهادینه شدن مطبوعات را مهم ترین چالش برای حال و آینده دانست. به گفته آقای رهین هر قدر که نظارت و کنترول دولت بر رسانه ها کاهش یابد به همان نسبت دموکراسی و آزادی بیان در کشور پایه گرفته و نهادینه می شود.

و اما ژورنالیستان افغان در همایش بحث هایشان پیرامون آسیب شناسی آزادی رسانه ها را در پنچ محور اساسی تنظیم کردند که عبارت بودند از : حرفوی بودن، تعمیم آزادی بیان، دسترسی به معلومات، خودکفایی و تهدیدهای امنیتی.

به گفته دانش کروخیل رییس آژانس خبر رسانی پژواک عده یی از ژورنالیستان در این اواخر اصل بی طرفی را رعایت نکرده اند: " به نظر من برخی رسانه ها آهسته آهسته معیار بی طرفی خود را از دست می دهند. در طول دو ماه گذشته بعضی نشریات از برخی وزیران طرفداری کردند و با بعضی دیگر مخالفت کردند. این مساله خود ناتوانی رسانه ها را می رساند. هنوز تعدادی از نشریات از حکومت پشتیبانی می کنند و همین طور تعدادی هم از پارلمان طرفداری می کنند."

آقای کروخیل همچنین مسوولیت رسانه های افغانی را در درج آمار و ارقام درست مهم خواند و گفت نشریات ما نباید مانند نشریات کشور همسایه؛ پاکستان عمل کنند که با اغراق در آمار موجب مغشوش شدن ذهنیت افغان ها می شوند.

و اما تعمیم آزادی بیان و فعال کردن مطبوعات ولایتی و رساندن مطبوعات نشر شده در کابل به ولایات یکی از دغدغه های همیشه گی دست اندرکاران مطبوعات در کشور بوده است.

داد نورانی مدیر مسوول هفته نامه پیشرو در این ارتباط می گوید: " جغرافیای افغانستان را ولایات آن می سازد و وزمانی می تواند واقعیت ها انعکاس داده شود که آزادی بیان راه خود را به طرف ولایات باز کنند."

به گفته آقای نورانی در حالی که ژورنالیستان ولایات منتظر دریافت مطبوعات چاپی از کابل می باشند تنها نشریه انیس به دسترس آن ها قرار می گیرد. به گفته وی یک نشریه چاپی در قندهار وجود ندارد و ژورنالیستان این ولایت به سختی از سوی مسوولین و زورمندان این ولایت تهدید به مرگ می شوند تا از انجام هر گونه فعالیت مطبوعاتی اجتناب بورزند.

با این همه دسترسی به معلومات یکی از چالش های عمده فرا راه مطبوعات افغانستان در چهار سال گذشته بوده است که به گفته باری سلام مسوول صبح بخیر افغانستان کمتر به آن پرداخته شده است: " بیشتر واقعیت ها در جامعۀ ما، بدبختانه، اسرار هستند که باید کتمان و پنهان شوند. چگونه اسراری: اسرار فساد اداری، اسرار کارنامه های ننگین و زشت، اسرار حق تلفی و مردم آزاری، اسرار زدن و کشتن و از این گونه اسرار که کسی حق دانستن و گفتن آن ها را ندارد. پس آن چه باقی می ماند، بیشترینه معلومات فرمایشی و تشریفاتی است که به عوض واقعیت ها نشر می شوند و چنان می نماید که همه کارها به صورت درست و بایسته انجام می شده و آب از آب تکان نخورده است."

آقای سلام برای رفع بحران دسترسی به اطلاعات و نشر معلومات پیشنهاد کرد: " نخستین اقدام، رواج دادن ژورنالیزم تحقیقی است. هرچند این اقدام با مخاطره های زیاد همراه است و امکانات بیشتر می طلبد اما موثرترین نوع ژورنالیزم برای دسترسی به اطلاعات به اصطلاح ممنوعه و نشر آن ها است.

دوم، همکاری و هماهنگی بین رسانه ها و تبادلۀ معلومات در مورد قضایای مهم برای دستیابی به اسناد و حقایق پوشیده است. سوم، اعمال فشار بالای دولت برای رعایت از مفاد قانون رسانه های همگانی در بارۀ فراهم آوری معلومات برای مردم از طریق رسانه ها است.

و در نهایت، کار در جهت تدوین و تصویب قانون آزادی اطلاعات که در آن دسترسی به اسناد دولتی با درنظرداشت معیارهای لازم تضمین شود و مقامات و نهادهای دولتی مکلف شوند تا از طریق رسانه ها حساب و کتاب کارهای شان را به ملت بدهند."

از طرفی خود کفایی مطبوعات در افغانستان یکی از مواردی بوده که همواره توجه گرداننده گان رسانه های آزاد را در افغانستان به خود معطوف کرده است.

این درحالی است که در چهارسال گذشته بیشتر نشریات چاپی و رسانه های صوتی و تصویری در افغانستان متکی به کمک های جامعه جهانی بوده است.

آقای فهیم دشتی مدیر مسوول هفته نامه کابل در سخنانش با تاکید بر این که آزادی مطبوعات بدون خود کفایی آن ها تامین شده نمی تواند به تجربیات خودش در هفته نامه کابل برای خود اتکایی این هفته نامه اشاره کرد: " ما اولین تجربه خودکفایی را در مطبوعات افغانستان داریم و گفته می توانیم که در طول یک صد و سی و چند سالی که از وجود مطبوعات در افغانستان می گذرد یگانه نشریه یی که از لحاظ اقتصادی به خودکفایی رسیده است نشریه است که من کارش را پیش می برم." ( هفته نامه کابل)

به گفته آقای دشتی وی و همکارانش در این مدت در هفته نامه کابل تلاش کرده اند تا به هر شکل ممکن خواننده گان و اعلان دهنده گانشان را راضی نگهدارند.

و اما پاسداری از آزادی بیان و کار آزاد مطبوعاتی موهبتی نبوده که مفت به دست آمده باشد. ژورنالیستان افغانستان در چهار سال گذشته برای رساندن حقایق به مردم با فشارهای زیادی از سوی هم مقامات دولتی و هم مخالفان آن ها و همینطور زورمندان محلی روبرو بوده اند طوری که آن ها برای غرس نهال آزادی در کشور، آماج خشونت های فراوانی هم قرار گرفته اند.

رحیم الله سمندر رییس کمیته دفاع از ژورنالیستان افغانستان هم در سخنانش در همایش، سال گذشته را پر مخاطره ترین سال برای مطبوعات افغانستان خواند. آقای سمندر گفت که در سال گذشته بیش از پنجاه حادثه در تمام افغانستان علیه ژورنالیستان روی داده است که از جمله سه مورد منتهی به قتل آن ها شده است.

در همین حال کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان سال گذشته را پر چالش ترین سال در راستای آزادی مطبوعات و مصونیت های ژورنالیستان خواند.

این کمیسیون در یک بیانیه خبری که به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات منتشر کرد، آزادی بیان و بهبود و وضعیت مطبوعات در افغانستان را خوش بین کننده خواند اما از بیشتر از 20 مورد تخطی جدی آزادی مطبوعات، تهدید، حمله و فشار آوردن به ژورنالیستان خبر داد.


·

نشرات افغاني      
آسیب شناسی مطبوعات در افغانستان ·
وزیر اطلاعات وفرهنگ :نشرات خصوصی ·
ازنشریه پیام مجاهد- هفته حسابدهي، گره کور رکود اقتصادي را برملا ساخت ·
از نشریه مشارکت-حكومت حساب داد ·
رقابت ربانی و قانونی از وبلاگ دردهای دلم ·
روشنفکران هرات هم رای نیاوردند از نشریه اقتدار ملی ·
قسمت اخر مصاحبه با اقای محقق ·
معرفی اثر جدید از بصیراحمد دولت ابادی ·
مصاحبه با آقای محقق -از نشریه مشارکت -1 ·
انتشار اولين نشريه ازبک زبان در کابل ·

Login »