ADCO logo
dari    english    suomi   
 
صفحه اول       مقالات       در باره ما       نظرات بازديد کنندگان       تماس باما       پيوندها       آرشيف       خبری       دفتر نظرات مهمانان      

همکاری های اقتصادی ایران وافغانستان ونقش آن در اوضاع ژئوپلیتیکی منطقه


06.06.2006 00:50

ايران و افغانستان به عنوان دو كشور همسايه داراي زمينه هاي بسيار مساعد همكاري در بخش حمل و نقل و ارتباطات هستند. افغانستان به عنوان يك كشور محصور در خشكي، مي تواند حلقه اي واسط براي ارتباطات آسياي مركزي، بويژه تاجيكستان با ايران باشد. در اين زمينه رهبران كشورهاي ايران، افغانستان، تاجيكستان و ازبكستان در يك ابتكار بسيار ارزنده توانستند در تابستان 1381 در تهران گرد هم آيند و قرار داد همكاري هاي دو جانبه و سه جانبه و چهارجانبه اي را به امضا برسانند. اگرچه اين نوع قراردادها در نوع خود مثبت ارزيابي مي شود و نشان از اراده ملت هاي ايران، افغانستان، تاجيكستان و ازبكستان دارد، ولي اقدام عملي در اين مورد معمولا كمتر مورد توجه قرار مي گيرد.
ابتكار شاهراه ارتباطي بين ايران - افغانستان - تاجيكستان و ازبكستان، ابتكاري ارزنده است كه بايد تا عملي شدن آن مورد پيگيري قرار گيرد. پتانسيل هاي همكاري كشورهاي ياد شده براي موارد حمل و نقل و ترانزيت بسيار زياد است كه بايد به كار گرفته شود. از آنجا كه ارتباط ايران با كشورهاي آسياي مركزي تنها از طريق گذر از قلمرو تركمنستان انجام مي گيرد، يافتن گذرگاه هاي جايگزين بسيار مهم است. به ويژه آنكه افغانستان نيز در اين گزينه نقش محوري و اساسي خواهد داشت. برقراري ارتباط با كشورهاي منطقه كه هر چهار كشور در قالب سازمان همكاري منطقه اي (اكو) مي توانند همكاري هاي خود را ادامه دهند، از نكات مثبت اين نوع همكاري ها است.
ايجاد شاهراه ارتباطي ايران افغانستان تاجيكستان و ازبكستان مي تواند به همگرايي كشورهاي منطقه و توسعه تفكر سازمان هاي منطقه اي و همگرايي كشورهاي منطقه منجر شود. بنادر دريايي ايران در خليج فارس شامل بندر عباس، بندر امام و خرمشهر ضمن اتصال به شبكه راه هاي زميني به شبكه راه آهن ايران و آسياي مركزي نيز متصلند. بندر چا بهار در منتهي اليه جنوب شرقي ايران به راه هاي ارتباطي زميني متصل است كه مي تواند ارتباط آسياي مركزي و افغانستان را با كمترين فاصله با آبهاي آزاد(درياي عمان، اقيانوس هند) فراهم سازد. اين زير ساخت ها مي توانند در بخش تجارت و حمل و نقل ترانزيتي براي واردات و صادرات كشورهاي محصور در خشكي، آسياي مركزي و افغانستان ، مورد بهره برداري قرار گيرد. اختصاص اسكله هايي در بنادر ايران به كشور دوست و همسايه افغانستان به ويژه در بندر چابهار، مي تواند به توسعه اقتصادي منطقه كمك كند. از طرفي در صورت همكاري هاي افغانستان، تاجيكستان و ازبكستان با ايران در اتصال شاهراه هاي ارتباطي آسياي مركزي و افغانستان با ايران به بنادر خليج فارس و درياي عمان و در قالب طرح كريدور ترانزيتي شمال - جنوب ، شبكه وسيعي از امكانات حمل و نقل و ترانزيت را فراهم مي آورد. ايجاد ناوگان مشترك حمل و نقل بين كشورهاي منطقه استعداد اين نوع همكاري ها را دو چندان توسعه و هزينه تمام شده را كاهش خواهد داد.
در اين مقاله تحليل ژئوپليتيكي و ژئواكونوميكي اين نوع همكاري ها و مزيت هاي آن براي توسعه و همگرايي منطقه مورد بحث قرار خواهد گرفت. امكان توسعه بندر چابهار در جنوب شرقي ايران و بهبود راه هاي موجود براي دسترسي افغانستان به آبهاي آزاد و نيز در صورت توسعه حجم تجارت و ترانزيت كالا در اين محور(محور شرقي ايران از چابهار در جنوب تا سرخس در شمال) و اتصال چابهار به خطوط ريلي ايران و نيز توسعه راه آهن خراسان و اتصال آن به افغانستان از جمله برنامه هايي است كه كشورهاي دوست و همسايه مورد اشاره مي توانند از آن بهره گيرند.
اهداف ايران از مشاركت فعال در بازسازي افغانستان
جمهوري اسلامي ايران به عنوان همسايه افغانستان استقرار صلح و ثبات در اين كشور را عامل مهمي در ارتقاي سطح امنيت و همكاري در منطقه و جهان مي داند. از نقطه نظر ايران، بازسازي و توسعه سياسي، اقتصادي و فرهنگي افغانستان محور اصلي تداوم صلح و تحكيم امنيت و عامل مشاركت مردمي فعال در سازندگي كشورشان مي باشد. ايران در راستاي مناسبات برادرانه و حسن هم جواري با كشور افغانستان در مرحله جديد حيات افغانستان نيز اقدام به همكاري عملي در روند بازسازي افغانستان نموده است. اهداف ايران از اين مشاركت به شرح ذيل است:
مساعدت به استمرار صلح، تحكيم امنيت و ثبات در افغانستان با تأكيد بر :
شكل گيري و تقويت دولت ملي در افغانستان.
مساعدت به روند مبارزه با قاچاق مواد مخدر افغانستان.
تسريع در روند بازگشت پناهندگان افغاني به كشورشان.
گسترش مناسبات دوستانه و حسن هم جواري دو كشور به ويژه نهادينه كردن همكاري هاي اقتصادي.
گسترش همكاري هاي منطقه اي و بين المللي در مورد افغانستان.
راهبردهاي ايران براي مشاركت در بازسازي افغانستان
براساس اهداف فوق راهبردهاي جمهوري اسلامي ايران، كمك به بازسازي زيرساخت هاي اقتصادي و تجاري افغانستان، تقويت شبكه هاي حمل ونقل و ترانزيت، حمايت از همكاري بخش خصوصي، همكاري در بخش آموزش نيروي انساني متخصص و توسعه فن آوري اطلاعات، توسعه ولايت هاي افغانستان نزديك مرز ايران، امنيت در مرزهاي مشترك، مشاركت در بازسازي پليس و ارتش، طرح هاي آموزشي و بهداشتي و همكاري هاي علمي و فرهنگي تعيين شده است. طرح هايي كه از سوي ايران براي اجرا در افغانستان انتخاب مي شوند يك يا چند محور از راهبردهاي فوق را پوشش مي دهند.
برنامه جمهوري اسلامي ايران براي بازسازي افغانستان
جمهوري اسلامي ايران با حمايت از دولت قانوني افغانستان و حضور فعال در گفتگوهاي 2+6 و مذاكر ات بن نقش مؤثري در روند استقرار صلح در افغانستان ايفا و كمك هاي بي وقفه خود به اين كشور را آغاز نمود. آقاي دكتر كمال خرازي وزير اسبق خارجه جمهوري اسلامي ايران در جريان كنفرانس بين المللي كمك به بازسازي افغانستان اعلام كرد ايران در قالب برنامه پنج ساله، كمك 560 ميليون دلاري را به شرح ذيل به افغانستان اختصاص خواهد داد:
- سالانه 50 ميليون دلار كمك بلاعوض (جمعا 250 ميليون دلار)
- سالانه 50 ميليون دلار اعتبار (جمعا 250 ميليون دلار)
- سالانه 12 ميليون دلار كمك هاي انسان دوستانه (جمعا 60 ميليون دلار)
ارائه كمك ها در قالب برنامه 5 ساله حاكي از اعتماد ايران به روند بازسازي افغانستان و نگاه بلند مدت به آن بود. در مقايسه با ميزان كمك كشورها به درآمد سرانه آن ها، ايران در صدر كشورهاي كمك كننده قرار گرفت. جمهوري اسلامي ايران در جريان كنفرانس افغانستان در فروردين ماه 1383 در برلين، بار ديگر بر تعهدات خود در دوره 1385-1383 تأكيد و اعلام نمود علاوه بر تعهدات قبلي كمك توسعه اي رسمي به ميزان 4 ميليون دلار براي سال 1383 براي افغانستان در نظر گرفته است. نماينده ايران در اين كنفرانس اعلام كرد: در صورت انتخاب شركت هاي ايراني براي اجراي هر يك از طرح هاي بازسازي افغانستان تا ده درصد از هزينه آن طرح را ايران تقبل خواهد نمود.
بررسي بازرگاني خارجي افغانستان در سال 1383 (2004)
بر اساس اطلاعات صندوق بين المللي پول، در سال 2004 حجم بازرگاني خارجي افغانستان و ترانزيت كالا از ايران به آسياي مركزي۲‎/۲ ميليارد دلار بود كه 2ميليارد دلار آن مربوط به واردات و 9/1 مربوط به صادرات بوده است. در آمار منتشره از سوي اين صندوق اطلاعاتي براي مبادلات ايران با افغانستان درج نشده است. در حالي كه ايران در سال 2004 صادراتي برابر 260 ميليون دلار به افغانستان داشته است.
واردات افغانستان
در سال 2004 افغانستان 2/2 ميليارد دلار واردات داشته است كه 30درصد آن از كشورهاي صنعتي و 70درصد از كشورهاي در حال توسعه وارد كرده است.
پاكستان با حدود 25درصد از كل واردات افغانستان، اولين شريك تجاري افغانستان در واردات است و پس از آن ايالات متحده، هندوستان و آلمان قرار دارند. در حالي كه بر اساس آمارهاي رسمي گمرك ايران در سال 2004 ايران با تامين 12 درصد از واردات افغانستان دومين شريك تجاري افغانستان است.
كشورهاي همسايه
نقش كشورهاي همسايه در واردات افغانستان 666 ميليون دلار يا 33درصد واردات بوده است. اما متاسفانه در گزارش صندوق بين المللي پول رقمي براي ايران گزارش ارايه نشده است. در حالي كه در همين سال ايران 9/259 ميليون دلار كالا به افغانستان صادر كرده است. با اين احتساب واردات افغانستان از همسايگان در اين سال با محاسبه اقلام مربوط به ايران برابر 44/925 ميليون دلار خواهد شد.
صادرات
صادرات افغانستان به كشورهاي ديگر در سال 2004 برابر 4/185 ميليون دلار بوده است كه 7/32درصد آن به كشورهاي صنعتي و 3/67درصد به كشورهاي در حال توسعه صادر شده است. پاكستان با 6/44 ميليون دلار در مقام اول قرار دارد و پس از آن هندوستان، ايالات متحده و آلمان به ترتيب دوم تا چهارم قرار دارند.
كشورهاي همسايه 30درصد از كل صادرات افغانستان را وارد كرده اند. مجموع صادرات افغانستان به كشورهاي همسايه حدود 53 ميليون دلار بوده است كه از آن ميان پاكستان با 6/23درصد از كل واردات در رتبه اول قرار دارد. ايران و تاجيكستان هر كدام با 2 درصد در مرتبه دوم و سوم قرار دارند.
بررسي روابط تجاري ايران با افغانستان
در سال 1383(2004) افغانستان دهمين شريك تجاري ايران در صادرات و هشتاد و ششمين شريك تجاري در واردات بوده است. در اين سال حدود 222 ميليون دلار كالا از ايران به افغانستان صادر شده كه در مقايسه با سال 1380(2001) چهار برابر شده ولي نسبت به سال قبل 6/14 درصد كاهش داشته است. در سال 1383 (2004) ارزش واردات ايران از افغانستان 6/3 ميليون دلار بوده كه نسبت به سال 1380(2001)چهار برابر و نسبت به سال قبل دو برابر رشد نشان مي دهد.
در سال 1383 هر تن كالاي صادراتي ايران به افغانستان 333 دلار و هر تن كالاي وارداتي از افغانستان 667. دلار ارزش داشته است.
وزن كالاي صادر شده از ايران به افغانستان در سال 1383 برابر 525 هزار تن و وزن كالاي وارد شده از افغانستان به ايران 5/5 هزار تن بوده است.
با توجه به آنچه گذشت مي توان دريافت كه همسايگان افغانستان تاثير بسياري مي توانند در اوضاع سياسي افغانستان داشته باشند. پاكستان با صادرات 511 ميليون دلار كالا به افغانستان نقش اساسي در تجارت اين كشور دارد. اگرچه مقامات افغانستان و مديران و كارگزاران بخش تجاري عقيده دارند كه حجم صادرات پاكستان به افغانستان بيش از يك ميليارد دلار در سال است. بنابراين نزديكي راه هاي ارتباطي پايتخت افغانستان(كابل) با پايتخت پاكستان(اسلام آباد) در مقايسه با پايتخت ديگر كشورها، مزيت اقتصادي و به دنبال آن برتري ژئوپليتيكي براي پاكستان ببار آورده است.
با وجودي كه مردم افغانستان علاقه اي قلبي به ايران دارند و بازارهاي بسيار گسترده اي براي اغلب توليدات كشاورزي و صنعتي و بويژه صدور خدمات مهندسي براي ايران وجود دارد، ولي حضور ايالات متحده در افغانستان تاثير منفي بر توسعه روابط ايران و افغانستان گذاشته است. بسياري از مردم در كابل و شهر ها و مناطق ديگر، اغلب كساني كه مدتي در ايران بسر برده بودند از ايران بخوبي ياد كرده و سپاسگزار مردم ايران بودند. افكار عمومي افغانستان در باره ايران بسيار مثبت و قابل توجه است. حضور ايران از طريق مبادلات تجاري و فعاليت هاي اقتصادي مي تواند به همگرايي بيشتر منطقه اي كمك كند. در اين راستا ايجاد تشكل هاي بخش خصوصي از جمله اتاق هاي بازرگاني مشترك مي تواند بسيار سودمند باشد. بخش خصوصي ايران زمينه هاي بسيار مساعدي براي حضور در افغانستان دارد و زبان فارسي كه زبان مشترك مردم هر دو كشور است، نقش اساسي دارد و مزيت هايي است كه ايران نسبت به پاكستان در صحنه افغانستان دارد.


ترانزيت كالا
جمهوري اسلامي ايران به جهت موقعيت جغرافيايي خود، نقش مهمي در ارتباط كشورهاي محصور در خشكي آسياي مركزي و افغانستان با جهان داراست. به همين سبب در دهه هاي گذشته ايران با بهبود زيرساخت هاي حمل و نقل و بازرگاني فعاليت هاي چشمگيري انجام داده است. در ارتباط با افغانستان جمهوري اسلامي ايران به عنوان پل ارتباطي افغانستان با ديگر كشورهاي جهان نقش برجسته اي دارد.
اتصال راه آهن ايران به آسياي مركزي امكان ارتباط ريلي اين جمهوري ها را با درياي آزاد فراهم كرد. افتتاح خط آهن بافق مشهد در مسير شبه راه آهن ايران با آسياي مركزي سبب كوتاه كردن مسير به مقدار هزار كيلومتر شده است. احداث خط آهن تربت حيدريه در استان خراسان جنوبي به تايباد در مرز ايران و افغانستان و از آنجا تا هرات، امكان ارتباط ريلي افغانستان با شبه راه آهن آسياي مركزي و ايران از يكسو و بنادر درياي عمان و خليج فارس با استفاده از قلمرو ايران از سوي ديگر در آينده افغانستان بازسازي اقتصادي افغانستان نقش مهمي ايفا خواهد كرد.
در سال 1384 از طريق ايران 93 كشور كالاهاي خود را به ديگر كشورها ترانزيت كرده اند. و تعداد 61 نقطه گمركي در اين مينه فعاليت داشته اند.
جمهوري اسلامي ايران در اين راه با جديت تمام مساله را دنبال مي كند. با نگاهي به فعاليت هاي ترانزيت كالا در مسير ايران مي توان تصويري روشن از اين موقعيت ارائه داد. در سال 1383 (2004) حدود 4/9 ميليون تن و در سال 1384(2005) (11 ماهه) حدود 1/8 ميليون تن كالا از ايران با ترزشي به مبلغ حدود 12 ميليارد دلار كالا از قلمرو ايران ترانزيت شده است.
در سال۱۳۸۴ از جمهوري هاي آسياي مركزي 8/4 ميليون تن كالا به مقصد ديگر كشورهاي جهان از طريق ايران ترانزيت شده است كه نسبت به سال گذشته تغييراتي نشان نمي دهد. در عين حال در همين سال ترانزيت كالا به كشورهاي آسياي مركزي از طريق ايران 316 هزار تن بوده است.
از مبدا افغانستان 46 هزار تن كالا از طريق ايران به ساير كشورها ترانزيت شده است. از مبدا ديگر كشورها نيز به افغانستان 731 هزار تن كالا از طريق ايران ترانزيت شده است. اگرچه حجم صادرات ايران به افغانستان نيز در همين سال حدود 500 هزار تن بوده است.
ترانزيت كالا به آسياي مركزي و افغانستان
مي دانيم كه ايران با آسياي مركزي از طريق گذر از قلمرو تركمنستان ارتباط برقرار مي كند. اين ارتباط از طريق جاده ها و راه آهن مشهد- سرخس- تجن امكان پذير مي شود. در سال 1384 (2005) از طريق ايران 8/4 ميليون تن از كالا هاي آسياي مركزي به ديگر نقاط جهان صادر كه 56 درصد از كل كالاي ترانزيت شده از ايران را تشكيل مي دهد. در همين سال از آسياي مركزي از طريق ايران 316 هزار تن كالا به ساير كشورها ترانزيت شده است كه 4 درصد از كل حجم كالاي ترانزيت شده از ايران را به خود اختصاص مي دهد.
افغانستان و عرصه ژئوپلتيكي همكاري هاي منطقه اي و بازيگران
اگرچه در بازي بزرگ قرن نوزدهم افغانستان به منطقه اي حايل بين امپراتوري روسيه و بريتانيا تبديل شد، اما در آغاز قرن بيستم ويكم و در دوره بازي بزرگ جديد ايلات متحده آمريكا با روسيه و انديشه خاورميانه بزرگ، افغانستان توانايي تبديل شدن به مركز ثقل و تلاقي دالان هاي بزرگ ارتباطي ارواسياي مركزي به جنوب را داراست و حالت لولايي دارد.
موقعيت جغرافيايي افغانستان (Situation)، برخلاف موقعيت رياضي آن (Location) بسيار مهم است. به شرط آنكه حكومت افغانستان از اين شرايط بهره بگيرد. چيزي كه ايران نتوانست از اين موقعيت بسيار ممتاز جغرافيايي و گرهگاهي خود، بهره گيرد.
در عرصه بهره گيري، افغانستان از موقعيت خود با بازيگراني سروكار دارد كه هر كدام در پي تامين منافع ملي خود، يكديگر را به چالش مي كشند و در نتيجه نگراني هايي را براي افغانستان در تعامل در درون منطقه مواتجه مي سازند. اين بازيگران فرامنطقه اي و منطقه اي عبارتند از :
الف - منطقه اي
هندوستان
هندوستان، اين قدرت منطقه اي مي خواهد با استفاده از اين قلمرو، پاكستان را كنار بزند و به آسياي مركزي، متحد دوره شوروي خود نفوذ كند و به منابع مواد خام(از جمله پنبه) و انرژي ارزان(نفت و گاز) دست يابد و در آن نفوذ كرده و با پشتيباني مسلمانان منطقه (به ويژه افغانستان) مساله كشمير را هم به نفع خود حل كند.
حضور پر رنگ و مهم هندوستان در ابتكار كريدور حمل و نقل شمال - جنوب در كنار ايران و روسيه، در اين ارتباط ارزيابي مي شود.
پاكستان
پاكستان با حضور در افغانستان منافع بسياري بدست مي آورد. حجم عظيمي از كالاهاي خود را در بازار افغانستان به فروش مي رساند و با استفاده از نزديكي كابل به اسلام آباد مي خواهد نفوذ خود را بر افغانستان هر چه بيشتر افزايش دهد. سرمايه گذاري پاكستان در بندر گوادر در درياي عمان براي انحصاري كردن مبادلات افغانستان و آسياي مركزي و تضعيف بنادر ايران و نقش ايران در منطقه صورت گرفته است، پاكستان مي خواهد هم خود انحصاري عمل كند و افغانستان را در سيطره خود داشته باشد و هم ايران را از صحنه افغانستان حذف كند. زيرا ايران از همسايگان قدرتمند و يكي از مهمترين كشورهاي كمك كننده به بازسازي افغانستان است كه بيش از همه كشورها اعتبار در اختيار افغانستان گذاشته است. پاكستان با حضور فعال در صحنه افغانستان، منطقه مورد منازعه پشتونستان را مديريت مي كند، راه هاي انتقال خطوط لوله نفت و گاز آسياي مركزي را به سوي خود و آبهاي آزاد هدايت مي كند و منافع قابل توجهي را به دست مي آورد، با چين ارتباط زميني برقرار مي كند و از بازار سنتي افغانستان بهره مي برد. كشمير را كنترل و اراده خود را بر منطقه تحميل مي كند.
اما افغانستان هيچگاه مرزهاي جنوبي خود با پاكستان (خط ديوراند) را برسميت نشناخته و سندي امضا نكرده است. اين مورد هميشه مورد مناقشه بوده است. در بررسي هاي ميداني در افغانستان در اواخر فروردين و اوايل ارديبهشت سال 1385 بسياري از كادرهاي وزارت خارجه افغانستان و محافل دانشگاهي بر اين امر تكيه داشتند كه پاكستان علاقه اي به حل مناقشه مرزي ندارد و از اين طريق محيط نا امني را براي افغانستان ايجاد كرده و با ترور مقامات مهم و كليدي و وابستگان نهادهاي بين المللي و ديپلمات هاي خارجي اراده سياسي خود را بر افغانستان تحميل مي كند. اين محافل طالبان را دست پرورده پاكستان قلمداد كرده و بر اين باورند كه هم اكنون نيز مدارس ديني پاكستان اين شبكه ها را مديريت و آماده مي سازد تا در موقع لزوم از آن بهره گيرد.
جمهوريهاي آسياي مركزي
كشورهاي محصور در خشكي آسياي مركزي با برقراري ارتباط با جنوب از انزواي سلطه روسيه خارج مي شوند. اگرچه اين كشورها از طريق ايران و به راحتي از اين مشكل رها شده اند ولي از طريق افغانستان مسيرهاي جايگزيني هم در اختيار آنها قرار مي گيرد. به ويژه آنكه تركمنستان به عنوان تنها قلمرو انحصاري ارتباطي آسياي مركزي با ايران است، نقش افغانستان در اين معادله بسيار اهميت دارد. تاجيكستان و ازبكستان از طريق افغانستان و ايران با جهان آزاد ارتباط برقرار مي كنند. تاجيكستان با جهان فرهنگ آريايي و ايراني پيوند مي خورد.
ايران
براي گسترش نفوذ فرهنگي و اقتصادي خود با جهان ايراني و همگرايي منطقه اي در حوزه نوروز وارد عرصه هاي همكاري هاي منطقه اي مي شود. در اين راه ايران با پند گيري از دهه گذشته بيشتر با تكيه بر فعاليت هاي اقتصادي بازرگاني گام بر خواهد داشت و عامل دين و به ويژه تكيه بر مذهب شيعه از استراتژي هاي ايران در برخورد با منطقه مورد نظر ما كه همگي مسلمان و زير لواي قرآن و سنت پيامبر اسلام قرار دارند، موردي براي تبليغ انديشه هاي ديني و مذهبي وجود ندارد. به ويژه آنكه كشورهاي اين منطقه همه عضو سازمان كنفرانس اسلامي هستند و در كنار آن سازمان همكاري هاي اقتصادي (اكو) نيز مي تواند نقش مهمي داشته باشد.
ب- كشورهاي خارج از منطقه
ايالات متحده آمريكا
آمريكا با حضور در افغانستان ضمن برطرف كردن جنبش هاي ديني افراطي، به ثبات كشورهاي منطقه و از جمله ايران كمك كرده است، هر چند اين مورد هدف اصلي حضور نبوده است. آمريكا عرصه عملياتي روسيه را تنگ تر و انزواي ژئوپليتيكي آن را در اوراسياي مركزي بيشتر مي كند. از پيمان هاي اتحاد بين روسيه، چين، هندوستان، جلوگيري مي كند. پايگاه هاي نظامي خود را در منطقه مستقر كرده و توسعه مي دهد. در زمينه نظامي استراتژيك مانع همكاري بين ايران، روسيه، چين و هند مي شود. ولي از نظر اقتصادي و فرهنگي (بدليل عدم تعارض با منافع آمريكا در منطقه) مانع همكاري ايران، افغانستان، ازبكستان و تاجيكستان نخواهد شد و اين همان موردي است كه ما بر تقويت آن تاكيد داريم.
بنابراين همكاري هاي اقتصادي و فرهنگي مي تواند محور فعاليت هاي مشترك ايران و افغانستان در دوره بازسازي باشد. افغانستان براي آمريكا دالان عبور استراتژيك براي دسترسي به اوراسياي مركزي است. اين نقش را كمابيش افغانستان براي ناتو، هندوستان، پاكستان و چين دارد. افغانستان براي ايران دالان عبوري فرهنگي - اقتصادي است. شاهراه ارتباطي ايران- افغانستان- تاجيكستان- ازبكستان مي تواند در اين دالان مورد ملاحظه بسيار قرار گيرد.
اين دالان فرهنگي - اقتصادي جهان ايراني مي تواند مكمل دالان ترانزيتي شمال- جنوب بين هند - ايران- روسيه باشد، كه در سال 2000 در سنت پترزبورگ به امضاء رسيد و در حال حاضر توانايي سالانه بيش از 20 ميليون تن كالا را داراست.
شاهراه ايران- افغانستان- آسياي مركزي در مسير مشهد- تربت جام تايبا از ايران به هرات در غرب افغانستان و از آنجا از طريق دالان شمال افغانستان(در جهت شمال غربي - شمال شرقي در منطقه اي هموار، بر خلاف بقيه مناطق افغانستان كه عمدتاً كوهستاني است) تا مزار شريف در شمال افغانستان كشيده مي شود. از آنجا به ترمذ در قلمرو ازبكستان مي رسد كه در جوار مرزي افغانستان است.
ترمذ شهري كهن از دوره اسكندر است كه در ساحل راست آمودريا(جيحون) قرار دارد و محل تلاقي راههاي زميني (به ويژه ريلي) ازبكستان با تاجيكستان و ديگر نقاط آسياي مركزي و راه آهن سراسري روسيه و اروپاست. از ترمذ مي توان به آساني با قورقان تپه و كولاب در جنوب شرقي تاجيكستان و دوشنبه پايتخت تاجيكستان ارتباط برقرار كرد.
روسيه
روسيه را از جهاتي مي توان كشور فرامنطقه اي و از جهاتي ديگر منطقه اي به شمار آورد. از جهات تعارض منافع با آمريكا، روسيه كشوري منطقه اي است كه در جبهه رويارويي با آمريكا منطقه اي عمل مي كند و از طريق هم پيمانان اوراسيايي خود با آمريكا رويارو مي شود. ولي از طريق منافع و نگراني هاي خود بيشتر يك كشور فرامنطقه اي است. از نظر ژئوپليتيكي روسيه با ارتباط با آسياي مركزي و افغانستان از قدرت بيشتري برخوردار مي شود و مي تواند ضعف ژئواستراتژيكي خود را تا حدودي جبران كند.
دكتر بهرام اميراحمديان


آرشيف      
تجاوز کوچي ها به هزارستان و سياستهای دو پهلوی دولت ·
آينده پيمان ناتو با آينده افغانستان گره خورده است ·
چرا مردمان ملکی قربانی جنگ می شوند؟ ·
عید سعید فطر مبارکباد ·
مردم دورنماي زندگي را نمي بينند ·
آیا پروسه مبارزه با فساد هم به بن بست می رسد؟ ·
افغانستان در خطر ·
افغانستان شهر بی دروازه ·
ناتو فرماندهی امنیت سراسری در افغانستان را به عهده گرفت ·
مجسمه ساز افغانی مجسمه های تخرتب شده بودا را بازسازی مي نماید ·
افزایش نیروهای ناتو راه حل مشکل نیست ·
از شایعه تا نیرنگ ·
بیکاری افغان ها و کارگران خارجی ·
چند پرده از یک نمایش تاریک ·
(نقدي بر مقاله توهين آميز روزنامه جام جم ايران ) كارگران افغاني ، مهاجرت ودهها ميليون دلار سود براي ايران ·
گزارشی از شهر بامیان ·
فرارسبدن ماه مبارک رمضان گرامی باد ·
نتايج مسابقات خاطره نويسي مهاجرين افغاني (داغ روزگار ·
دستاوردهاي دولت براي مردم ضعيف بوده است ·
سانسور رسانه ها و خبر گزاری ها در کابل ·
چگونه می توان به آینده افغانستان امید وار بود؟ ·
آغاز موج جدید مهاجرت از افغانستان به کشورهای همسایه ·
عقد پيمان همکاری دراز مدت بين دولت افغانستان و سازمان ناتو ·
اطلاعيه ·
درصد بی کاری در فنلاند نسبت به سال گذشته از 7.3 به 6.6 درصد کاهش یافت ·
هشتاد هفتمین سالروز استقلال افغانستان مبارکباد ·
افزایش تعداد پزشکان خارجی در فنلاند ·
مظلوم و مغضوب وا قع شدن مردم و سر زمین هزاره جات ·
شرکت يک نوجوان افغاني مقيم فنلند به مسابقات جهاني ووشو ·
ناتو فرماندهی مناطق جنوب افغانستان را به دست گرفته وعملیات نظامی خودرا آغاز کرد ·
افغانستان عضو ناظر پيمان انرژی اروپا شد ·
گاردين : برخی اعضای پارلمان و مقامات امنيتی افغانستان سابقه جنايات جنگی دارند ·
زرقاوى از اردن و افغانستان تا عراق ·
با حضور تعدادی از مسئولین کشور قیر ریزی سرک دشت برچی آغاز شد ·
شادي مردم عراق از كشته شدن زرقاوي ·
با ز دید رئیس جمهور فنلند از غرفه کانون تو سعه و تعاون افغانستان در دهکده جهانی هلسنکی ·
همکاری های اقتصادی ایران وافغانستان ونقش آن در اوضاع ژئوپلیتیکی منطقه ·
قابل توجه مدیران سایت ·
سنگ در برابر تفنگ ·
شکست ايران در برابر افغانستان ·
درخشش سپورتي جوانان افغان در خارج از کشور ·
دو تن ازمتعلمين افغان مقام اول را باکسب مدال طلا از آن خودنمود ·
جنگی با ارزش جنگی بی ارزش ·
جنرال آمریکایی مهم ترین پیشرفت ها و چالشها درافغانستان را عنوان میکند ·
کوفی عنان راهبرد ضد تروریسم سازمان ملل برای توجه به قربانیان را معرفی می کند ·
مرورى بر هزينه زندگى در شهرهاى دنيا ·
در حاشيه انتشار نوار ويدئويي حمله 11سپتامبر به پنتاگون ·
فقركثيف و آلاينده ·
حفاظت از حقوق اقليتها ·
مردم درباره تشنج های پارلمان چه میگویند؟ ·
دمی با کتاب همزبانی و بی زبانی ·
تلویزیون کوثر به زودی افتتاح خواهد شد ·
روابط استراتژيك افغانستان و هند ·
بن بست اصلاحات در سازمان ملل ·
آيا ماانسان نيستيم چراکس مارا کمک نمى کند ·
مـــــجـــــلــــــه ای طـــــــــبــــــي ·
سفر کاری داکتر سيما ثمر به فنلند ·
محاکمه ای عبدالرحمن و چالشهای آن ·
نقش تربیت در نهادینه کردن دموکراسی ·
زندگي نامه وزيران پيشنهادي رييس جمهور كرزي ·
بررسی اخبار افغانستا ن در سال 1384از دیدگاه ایرنا ·
کانون سال نو خود را با بر گزاری تظاهرات باشکوه آغاز کرد ·
تجليل نوروز در افغا نستان ·
شام فرهنگی افغانستان در کشور فنلند ·
مجله ای طبي کانون توسعه و تعاون افغانستان ·
يازدهمين سالروز شهادت رهبر شهيد استاد مزاری ·
آروزها و خواسته های شورا های ولایتی ·
افغانستان و فاشیسم ·
تروريسم به روايت ارقام ·
دایر کردن نمایشگاه عکس توسط نصرالله پیک ·
حد اقل يک ميليون دالر اختلاس! بقلم کامران مير هزار از کابل پرس ·
عریض شدن سرکهای کابل طی پنج سال آینده ·
کمیسیون بررسی وضعیت امنیتی هرات تشکیل شد ·
چه به آتش آزادي، چه به آتش غيرت ·
درهرات چه می گذرد ؟ ·
وزراى کابينه در مورد موافقتنامه افغانستان به مردم معلومات مى دهند ·
درس آموزی از مکتب عاشورا ·
طبل رحيل بكوبيد كه محرم، آغاز هجرت انسان از راه رسيده است ... ·
ديدارى از افغانستان در سرزمين ديجيتال ·
گزارشی مشروح از کنفرانس لندن ·
خاطرات تلخ ایام مهاجرت از ایران ·
كشف منابع عظيم گاز در افغانستان ·
همجنس بازی, در افغانستان ·
كتاب هاي بن لادن در امريكا ·
کشته گان را چگونه می شماریم ؟ ·
سفارت ايران در افغانستان؛ سوپردلالي به جاي فعاليت ديپلماتيك ·
روشنفکری شغل نیست ·
بوش برای تقویت امنیت ملی آمریکا خواستار تدریس زبان فارسی در کودکستان ها شد ·
سپاسگزاری محقق نسب ·
اسامه بن لادن کجاست؟ ·
نصر الله بابر دزد با فرهنگ ·
تحليل بن مايه هاي پايداري درترانه هاي عاميانه افغانستان ·
پارلمان افغانستان فعاليت سازمانهای غيردولتی را بررسی می کند ·
كشف قديمي‌ترين ردپاي انسان در استراليا ·
منشأ کلمهء خراسان ·
بحران اشتغال ·
BBC-علی محقق نسب روزنامه نگار افغان آزاد شد- ·
اطلاعیه كمیته حمایت از محقق نسب ·
نخستین اجلاس پارلمان افغانستان دایر شد ·
علی محقق نسب درآستانه ای اعدام ·
حوزهء نا امنی ها توسعه یافته است ·
دربندنگهداشتن محقق نسب ، زندانی ساختن آزادی بیان است ·
مصاحبه با کار گردان فیلم فصل سکوت برنده جایزه فستیوال سینما ویست استرالیا ·
نتیجه نهایی انتخابات پارلمان اعلام شد ·
درخشش فیلم افغانی فصل سکوت وبرنده جایزه فستیوال سینما ویست در استرالیا به کارگردانی عبدالرحمن عالمی ·
زمستان با سرما کشنده و فقر مضاعف ·
محکوميت محقق نسب از ديدگاه قانون ·
نامه سر گشاده ای روشنفکران و فرهنگیان افغانستان به اقای حامد کرزی نسبت به باز داشت علی محقق نسب ·
هئیت جهانی قضیه محقق نسب را با دقت پیگیری میکنند ·
نگهداری تاریخچه پزشکی ·
طی یک گردهمایی در کابل کمیته دفاع از محقق نسب خواستار آزادی فوری وی شدند ·
برای آزادی علي محقق نسب جرناليست افغان تلاش کنيم ·
بيوگرافي حاج علي محقق نسبب ·
سومين مراسم جايزه يلدای ادبی برگزار شد ·
محقق نسب، ترديدی ديگر در تابوهای تفکر ·
ماه مبارک رمضان ·
درآستا نه ای تشکیل پارلمان - از :نبی قا نع زا ده ·
نقش همراستایی منافع در پایداری اجتماع ·
نمایشگاه کتاب در کابل ·
ADCO Brochures نشرات کانون ·
آغاز شمارش آرأ در سراسر افغانستان ·
مصاحبه با داکتر بارنت روبن - افغانستان در پردگاه خطر ناک ·
tes3 ax ·
test ax ·
test1 ·
عید سعید فطر برهمه ای روزه داران و وطنداران مبارکباد ·
نظریه پردازی علم در ماورا الطبیعه ·
مبارک باد سالروز استقلال افغانستان ·
سالروز استقلال افغانستان ·
ورزش راه سالم زندگي ·
Didar pap az Germany ·

Login »