نامه‌ای به دختران دانش‌آموز سرزمینم

نویسنده: ویسنا سیدی

اين نامه را در حالی می‌نويسم كه من نيز شبيه شما در يک گوشه‌ای از اين جهان خاكی، امروز يک سال می‌شود كه كار و برنامه‌ی برای زندگی ندارم و در ميان تاريكی و ظلمت تنها اراده‌ی نفس كشيدن در من باقی است و حس و حالی برای زندگی امروز و اميدی برای تحقق روياهای فردا نمانده است. چشم اميد و دلگرمی مردم افغانستان پس از تسلط طالبان بركشور با وجود تمام فاجعه‌هایی‌ كه بر ملت جاری گردید اين بود كه طالبان در نشست دوحه تعهد سپرده بودند كه مانع آموزش دختران و كار زنان نخواهند شد. اما آن‌ها با بی‌شرمی فراوان در اولين روزهای تسلط‌ شان بر كشور اين وعده‌های سرِ خرمن را پسِ گوش نموده، مرا از كار و شما را از آموزش منع نمودند. در حقيقت من همان روز كه شما با چشم‌های اشک‌بار و چهره‌های حزين فرياد می‌زديد كه لطفا حق آموزش را از ما سلب نكنيد و طالبان دروازه‌های مكاتب را به‌روی شما بستند و بدون هيچ آگاهی و اعلام قبلی‌ شما را از پشت دروازه مكتب به خانه فرستادند، شكستم و همان روز مُردم و تا اکنون قيمت آن مرگ تدريجی را می‌پردازم.

من اين نامه را پس از مطالعه‌ نامه‌ای که شما عنوانی رهبران طالبان نوشته بودید، می‌نویسم تا برای‌تان بگویم که اگر امروز شما در محدوده‌ی فكر يک گروه بی‌سواد گير مانده‌ايد، لطفا مأیوس نشويد، چون «زندگی در يک مرحله تمام نمی‌شود. همه‌ی ما در مسير زندگی در حال رشد و تكامل هستيم و اين مسير در يک نقطه پايان نمی‌پذيرد و همواره در حال نوسان است و ادامه دارد.»

فراموش نکنید که پيشرفته‌ترين كشورهای جهان زمانی اين‌گونه تحولات را سپری نموده‌اند؛ هرچند رُخداد چنين اتفاقی در قرن بيست‌ويكم لكه سياهی بر جبين تاريخ خواهد بود. تاريخ فراموش نخواهد كرد كه در افغانستان، در قرن بيست‌ويک و در حالی‌كه جهان تلاش می‌كند تا در يک جغرافيای بهتر از جهانِ امروزی شرايط زندگی و آموزش پيشرفته را برای مردمان سرزمین‌های توسعه‌یافته مساعد بسازد، دختران سرزمين من به ابتدايی‌ترين حق شان كه همانا حق آموزش است دسترسی ندارند.

طالب، ما و جهان، همه می‌دانیم که آموزش حق دختران است و هیچ فرد یا گروهی نباید این حق را از شما سلب کند. اين مورد را دين، قوانين ملی و بشری و كنوانسيون‌های بين‌المللی‌ای كه افغانستان آن را پذيرفته خيلی واضح تصریح نموده است. سخن پيامبر اسلام كه گفته است: «آموختن علم بر هر زن و مرد مؤمن فرض است» دليل قاطعی بر این مدعا است. برمبنای آن احدی حق محروم نمودن دختران را از مكتب ندارد، ولی متأسفانه گروهی که دین، سیاست، عدالت و جهان‌بینی را فقط از قصه‌های باداران سیاسی‌شان شنیده‌اند، ذهن و اندیشه‌ی‌شان در مقابل زنان با رنگ نفرت و انزجار، سیاه و خط خط گردیده است و عمرشان را در راه تجاوز و اشغال و انسان‌کشی صرف کرده‌اند، اهمیت و ارزش آموزش را چگونه درک خواهند کرد؟

زن‌ستیزی و تبعيض جنسیتی در افغانستان تنها قصه‌ی امروز نيست. ظلم و خشونت علیه زنان در این وطن قصه‌ی طولانی دارد. در سرزمين ما دختران و زنان بسیاری اين‌گونه به انزوا کشانیده شده‌اند و از مسیر رنج‌های زندگی عبور نموده‌اند. دخترانی را می‌شناسم كه در دور اول حکومت طالبان در افغانستان با سرنوشت مشابه و مشترک با شما مواجه بودند. دروازه‌های مكاتب و دانشگاه‌ها به‌روی‌شان بسته گرديده بود. گرچند دشوار و غيرقابل تحمل است؛ وقتی حق شرعی و قانونی ما را اشخاص یا گروه‌ها بدون ارائه دليل و منطق موجه در گروِ خود می‌گيرند. ولی در آن زمان نیز دختران مانند شما اميد خود را از دست نداده بودند. هرچند در آن زمان محدودیت‌ها علیه دختران و زنان بیشتر از امروز بود. آن‌ها تلاش می‌كردند تا از زمان و فرصت دست داشته‌ی خود استفاده اعظمی نمایند. در آن دوره نیز طالب دروازه‌های مكاتب را به‌روی دختران بسته بود ولی آن‌ها راه مطالعه، نويسندگی، نقاشی، آموزش حرفه‌های زنانه و مبارزه با افكار طالبانی را در پیش گرفته بودند.

دکتر حمیرا قادری از جمله دختران همان دوره است که آموزش‌های ابتدایی را به دور از چشم طالبان، در خانه فرا گرفت و اکنون نویسنده معروف و چیره‌دست کشور است. امروز برای شما نیز اين راه‌ها موجود است؛ هرچند بدیل آموزش قرار نمی‌گیرد ولی شما می‌توانید با تمكين به اين راه‌ها مسيرهای هموارتری را برای عبور از مسأله‌ی طالبان دریابید.

امروز راه مبارزه برای شما هموارتر است. سهولت‌هایی ‌كه در اختيار نسل شما قرار دارد در دور اول حكومت طالبان برای دختران وجود نداشت. دختران دانش‌آموز در آن زمان مجبور بودند برقع بپوشند. بيرون شدن‌شان از خانه تابو بود. كودكان دختر با پوشيدن برقع مادران‌شان به بهانه‌ی آموزش خياطی به فراگيری درس‌های خانگی می‌رفتند. در آن زمان دختران حتا به‌خاطر فراگیری آموزش‌های دينی حق بيرون شدن از خانه را نداشتند. در آن زمان اینترنت نبود، رسانه‌های اجتماعی وجود نداشت، طالبان كتابخانه‌های عمومی و شخصی را بسته بودند و حتا كتابچه و قلم به سختی خريداری می‌گردید. معدود اشخاصی وجود داشت كه با دفن نمودن جعبه كتاب‌ها در زمین خانه و باغچه‌ی‌شان، كتابدار باقی‌مانده بودند. كتاب‌ها به بسيار سختی به‌خاطر مطالعه ردوبدل می‌شدند. كتاب‌ها اكثرا رمان بود که ميان مردم به قسم كرايه ردوبدل می‌شد و دختران برای اين‌كه كرايه كتاب دوچند نگردد تلاش می‌كردند يک كتاب را در يک شب تمام كنند.

در آن زمان تنها ولايتی كه در تسلط طالبان قرار نگرفته بود، بدخشان بود. اما دختران بدخشانی هم چندان روزگار پادشاهی نداشتند. جنگ، فقر، بدبختی، بیكاری و بی‌معاشی از هرسو سايه افگنده بود و مردم زندگی آسوده و به دور از دغدغه نداشتند. فقر و فلاکت به‌خصوص سرنوشت دختران را با سختی‌های فراوانی گره زده بود. اجازه بدهید از سختی‌هایی که سایه‌ی سیاه و شوم طالب در آن زمان در مسیر زندگی خودم قرار داده بود بنویسم.

هنوز دوره ابتدایی مکتب را طی می‌کردم. شب‌ها کتاب‌هایی را كه یکی از دوستان نزدیکم به كرايه می‌گرفت و خودش مطالعه می‌كرد از او به امانت می‌گرفتم. باید آن را تا آخرين صفحه در همان شب به پايان می‌رساندم چون اگر به فردا واگذار می‌كردم مجبور بودم ۱۰ افغانی كرايه كتاب را بپردازم و من آن ۱۰ افغانی را نداشتم. اکثر شب‌ها آن کتاب‌ها را به علت نبود «برق» و صرفه‌جویی در مصرف «تیل» در روشنایی مهتاب مطالعه می‌کردم.

مادرم معلم بود ولی از مدتی بدین‌سو معاش دریافت نکرده بود. من و برادرم يک عدد قلم داشتيم و از اين‌كه در يک مكتب درس می‌خوانديم از آن مشترک استفاده می‌نمودیم. در میانه‌ی مسيریی كه به مكتب ملحق می‌شد، دکان كوچكی قرار داشت كه خوراكی‌های رنگارنگ و انواع قلم خودکار و پنسل‌های رنگه در آن خودنمایی می‌کردند. هر روزی كه از كنار «دكانَک» عبور می‌كرديم، لحظه‌ی درنگ می‌نمودیم. كودكانی را می‌ديدم كه مصروف خريداری کیک و ساجق اند، ولی من آرزو می‌كردم كاش پول داشته باشم كه يک عدد قلم برای خودم خریداری کنم تا هرساعت در دروازه‌ی صنف برادرم بابت اخذ نوبت قلم صف نبندم. ولی من پول نداشتم و هر روز با نگاه‌های حسرت‌بار از كنار دوكانَک عبور می‌كردم. یک‌جوره کفش پلاستيكی داشتم که رنگ آبی داشت و از بس که آن را پوشيده بودم يک خط به‌صورت عمودی و يكی افقی پاره شده بود و در هنگام راه رفتن همواره از پايم بيرون می‌شد.

در كودكی دختران آرزوهای عجیبی دارند. هميشه آرزو می‌كردم معجزه شود و فردا كه از خواب بيدار می‌شوم در كنار بسترم يک درجن قلم رنگارنگ و يک‌‌جوره از آن کفش‌های براق سياه پاشنه بلند يا از آن سندل‌هایی كه بازيگران زن در فیلم‌های هندی می‌پوشند پيدا كنم. ولی هيچگاه معجزه نشد و من نه به‌صورت اتفاقی صاحب قلم گرديدم و نه صاحب کفش براق پاشنه‌بلند.

دیدگاه خودرا بنویسید

ایمیل *
نام *
دیدگاه *
اگر میخواهید عکس تان در کنار نظر تان قرار گیرد لطفا به سایت گراواتار مراجعه کنید

  • 20
  • دلو
  • 1401
  • 9
  • February
  • 2023
  • 18
  • رجب
  • 1444

عضویت در کانون