نقد و بررسی کتاب”نماینده” در دانشگاه ابن‌سینا

 

 

فرستنده: علی امید
مراسم نقد، بررسی و رونمایی کتاب “نماینده؛ زندگی، کارنامه و دیدگاه‌های سیاسی محمد اکبر نرگس” نوشته ایوب آروین فرزند آن مرحوم، امروز پنج‌شنبه، ۱۸ عقرب، در تالار علامه محمداسماعیل مبلغ در دانشگاه ابن‌سینا به همکاری نشر واژه، دانشگاه ابن‌سینا و انجمن دانشجویی این دانشگاه با حضورشمار زیادی از بزرگان، استادان، دانشجویان، جوانان و فعالان فرهنگی برگزار شد.

در این برنامه ایوب آروین، داود ناجی، استاد محمدجواد سلطانی و داکتر محیی‌الدین مهدی سخنرانی کردند.

در آغاز برنامه متن صوتی یکی از سخنرانی های پارلمانی محمداکبر نرگس پخش؛ سخنرانی که در جلسه در 29 سرطان 1352، در جلسه بررسی صلاحیت‌های دکتر عبدالظاهر، نخست‌وزیر پیشنهادی شاه به مجلس، ایراد شده بود.

در این سخنرانی بر موضوعهایی مانند اصلاحات در نظام سیاسی، حاکمیت قانون، رفع تبعیض، توسعه معارف متوازن، توسعه متوازن، اسکان کوچی‌ها، قانونمندسازی مشارکت مردم در امور سیاسی تاکید شده است. نرگس خطاب به نخست وزیر می گوید که به توسعه «مناطق محروم» مانند هزاره جات، غور، پکتیا، بدخشان و نیمروز توجه کند. او تصریح می کند که حکومت در سه برنامه پنج ساله اقتصادی هزاره جات را «تحریم» کرده است.

اولین سخنران آقای ایوب آروین بود که اطلاعاتی درباره کتاب «نماینده» به حاضران ارائه کرد. او نگارش این کتاب را کار سنگینی عنوان کرد که بیش از هفت سال وقت گرفته است.

نویسنده کتاب در خصوص نامگذاری کتابش به عنوان «نماینده» گفت که فکر می کند نرگس واقعا نماینده بود. «او نه تنها نماینده کسانی بود که در انتخابات مجلس به او رأی دادند، بلکه نماینده بسیار کسانی دیگر هم بود، نماینده پدرش بود که 10 در زندان عبدالرحمان و حبیب الله سپری کرد، نماینده پدربزرگش بود که با تمام خانواده اش در قلعه نظامی شیرپور اعدام نابود شد، نماینده همه کسانی بود که سنگینی تحولات سیاسی و تاریخی افغانستان را به دوش می کشید، نماینده کسانی بود که مالیات خسبری می دادند. او نماینده جامعه خود و نماینده تاریخ جامعه خود بود».

آقای آروین در بخشی از سخنان خود گفت که نرگس کسی بود که در حدود 50 از زندگی خود درگیر مسائل سیاسی و اجتماعی بود. نرگس فعالیت های سیاسی و اجتماعی خود را از نمایندگی محلی آغاز کرد تا به نمایندگی مجلس رسید. او 11 سال عضو پارلمان افغانستان بود. نرگس در سالهایی که عضو مجلس نبود که در میان مردم و اهالی سیاست افغانستان اعتبار داشت.

آقای آروین تاکید کرد که کوشیده در این تحقیق نگاه بی طرفانه داشته باشد و تنها برداشت خود از زندگی، کارنامه و دیدگاههای نرگس را بازسازی و ارائه کند. این کتاب به سه بخش پیشینه خانوادگی نرگس، فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی و دیدگاه‌های سیاسی نرگس تقسیم شده است.

نرگس در 20 اسد 1307 به دنیا آمد. در مکتب ابتدایی دایزنگی آموزش دید بعد به آموزش علوم دینی و آموزشهای خصوصی روی آورد. او مطالعه خود را درباره تاریخ و جامعه افغانستان به اندازه ای گسترش داد که بسیاری او را «تاریخ زنده» و «کتابخانه سیار» نامیدند.

نرگس فعالیت های اجتماعی و سیاسی خود را از 1329 آغاز کرد. در 1334 نماینده دایکندی در مجلس شد و در 1343 عضو لویه جرگه تصویب قانون اساسی بود. در دو انتخابات نسبتا دموکراتیک 1344 و 1348 شرکت کرد و نماینده پنجاب در پارلمان شد. اوج فعالیت های سیاسی او در همین دوره بود. در دهه های 1350، 1360 و 1370 هم که خانه نشین شد، از سیاست کاملا کنار نرفت، بلکه در حاشیه سیاست حضور داشت. او در همین دوره بود که مطالعاتش را در خصوص ساختار نظام سیاسی کشور آغاز کرد و در سال 1367 طرحی در این خصوص ارائه کرد که استقرار نظام فدرالی را در کشور تجویز می کرد.

داوود ناجی از دقت و نکته بینی ایوب آروین سخن گفت و او را «کپی» پدرش، محمداکبر نرگس دانست. آقای ناجی افزود: «ما رفیق گرمابه و گلستان بوده ایم. چهار سال در دانشگاه با هم درس خواندیم، هفت سال در بی‌بی‌سی همکار بودیم. با ویژگی‌های شخصیت آروین آشنا هستم. او نوشته‌ها و مطالب خودش را با دقت تمام می‌نویسد. او روزنامه‌نگار دقیقی است.»

آقای ناجی همچنین گفت: «چه خوب است که چه خوب که نرگس را آروین نوشته است. شاید کسی دیگر نمی‌توانست او جزئیات مهم را به اندازه آروین بنویسد. در حقیقت نرگس نماینده بخش عظیم مردم افغانستان بوده. ما هنوز بعد از چندین سال نماینده نه داریم به این فصاحت، بلاغت، منطق و دقت پیام‌شان را ابلاغ بدارند. به جز از یک تعداد که از توانمندی خوبتری برخوردار هستند.»

ناجی در بخشی از سخنانش بر برخی از نکته های «جزئی» در این کتاب انگشت گذاشت و گفت که باید در چاپ بعدی اصلاح شود. از مواردی که او یاد کرد، بهم خوردن برخی از نقل قول ها با متن اصلی کتاب است. او همچنین گفت که برخی اسنادی که در پیوست کتاب آمده، خوانا نیست.

دکتر محیی الدین مهدی که محمداکبر نرگس را از نزدیک می شناخت، گفت که کتاب نماینده را به دقت خوانده است. او با اشاره به این که درباره هزاره ها تا سه سال پیش بیش از 180 عنوان کتاب نوشته شده بود، گفت که «کمتر دیده‌ام که کسی مثل آروین کتابی را چنین بی‌طرفانه نوشته باشد.» آقای مهدی افزود: «اکثر کتاب‌ها طوری نوشته شده که نویسنده های آنها به هر جناحی که وابسته بوده همان جناح را تعریف کرده، جناح مخالف را محکوم کرده‌اند. خوشبختانه این کتاب از نقص کامل مبرا است.»

دکتر مهدی افزود: «آروین با یک برنامه ساختار کتابش را تهیه کرده، بخش‌بندی و فصل‌بندی کرده است و در پایان هر فصل یک نتیجه‌گیری کرده است. خواننده را به تدریج به هدف اصلی که فصل پنجم و ششم کتاب است و به افکار سیاسی نرگس اختصاص یافته، می‌کشاند. آروین با اسناد و مدارک کم، استفاده اعظمی کرده است.»

آقای مهدی گفت: «در این کتاب 3 بخش عمده را یافتم. در بخش اول کتاب پیشینه خانوادگی و زندگی شخصی نرگس و خانواده‌اش را به تصویر کشیده است. از روایت‌های شفاهی خانوادگی گرفته تا با ذکر منبع اسناد و شواهد دوران جنگ عبدالرحمن به هزاره‌جات را بسیار زیبا نوشته‌اند. بیت الغزل کتاب نرگس بخش اول آن است. بخش دوم آن، که فعالیت‌های نرگس در پارلمان کشور که معروف به دهه دموکراسی و قانون اساسی است از زبان شاهدان نقل قول کرده. در این بخش هم کار بزرگ نموده است. بخش سوم کتاب افکار سیاسی مرحوم نرگس است. که مرحوم خواستار نظام فدرالی افغانستان شده بود.»

سخنران بعدی برنامه استاد محمد جواد سلطانی. او گفت: «نماینده عنوان یک کتاب است. نماینده پیش از این‌که نماینده یک منطقه خاص یعنی از دایزنگی تاریکی مطرح باشد، نماینده یک تاریخ و نماینده یک نسل سرکوب شده است که از وادی سرسبز ارغنداب آغاز می‌شود تا مسیر کوهپایه‌ها، کوتل مستک و کوتل نرگس پنجاب کشیده می‌شود. از آنجا به اسارت برده می‌شود تا ادامه شیرپور، که کودکان مجبورند همه روزه بزرگانش را در در داخل خیمه در حالی ببینند که با سیم خاردار پیچیده شده و از زخم‌هایشا خون بیرون میریزد.»

آقای سلطانی افزود: «این تقدیر روایت خاندان نرگس و روایت یک خاندان نیست. این روایت همه مردم است که در حکومت زمانی که در پی نابودی و پاکسازی قومی برآمده بوده است. نماینده در واقع روایتی از یک جریان و تاریخ است که چگونه فراز و فرود آن در تاریخ تحقق پیدا کرده و به نسل امروز ما رسیده است.»

استاد دانشگاه ابن سینا در بخشی سخنانش گفت: «بخشی از این کتاب به شکل غافل‌گیرکننده‌ای، انسان را ناامید می‌کند. یکی از آن موارد این است که در این کتاب از آمار 52000 کشته در جنگ‌های داخلی هزاره‌جات یادآوری شده است. من فکر می‌کنم در جنگ داخلی کشته شدن این تعداد نیرو فوق‌العاده مبالغه‌آمیز است. چنین آمار اگر راست هم باشد، ما باید شرم‌سار باشیم.»

آقای سلطانی تاکید کرد: «بخش دیگری که در این کتاب در آن باید بیشتر به آن پرداخته می‌شد، مکاتبات نرگس با رهبران سیاسی است. مسئولیت تاریخی ما ایجاب می‌کند که هر سند خود را در معرض افکار عمومی قرار بدهیم. بنابراین، خیلی مناسب بود بخشی از این مکاتبات در این کتاب بدون ملاحظه و سانسور گذاشته می‌شد، تا ما می‌دانستیم که چه چیزی در ذهنیت رهبران سیاسی ما در آن زمان جریان داشت. خوب است که در چاپ‌های بعدی این نقصه اصلاح شود.»

تصاویر از زمان ظریف.

 

جمهوری سکوت

دیدگاه خودرا بنویسید

ایمیل *
نام *
دیدگاه *
اگر میخواهید عکس تان در کنار نظر تان قرار گیرد لطفا به سایت گراواتار مراجعه کنید
  • 3
  • قوس
  • 1396
  • 24
  • November
  • 2017
  • 5
  • ربیع الاول
  • 1439

عضویت در کانون